МУЗЫКАЛЬНОЕ ВОСПИТАНИЕ ЭСТЕТИЧЕСКИХ ЧУВСТВ СТРИМЕРОВ

Аннотация

This dissertation was devoted to the issues of musical education of memory organs. Key words: music, aesthetics, spirituality, morality, purity, upbringing, melody, personality. МУЗЫКАЛЬНОЕ ВОСПИТАНИЕ ЭСТЕТИЧЕСКИХ ЧУВСТВ СТРИМЕРОВ Аннотация. Эта диссертация была посвящена вопросам музыкального воспитания чувств памяти. Ключевое слово: музыка, эстетика, духовность, нравственность, чистота, воспитание, мелодия, личность. Sabaq processınde qashan óqıtıwshınıń pikirleri hám sezimlerıne itibar bergen jáǵdayda olardıń muzıkalıq dóretiwshılik qábletin rawajlandirsa, iskusstvo shıǵarmasın tusıniw, suyiwshılik, qádirlewdi uyretse, tek sondaǵana muzıkanıń úlken tárbiyalıq mumkinshılikleri ámelge asadı. Olardı sabaq izbe-izligi processında yánede bekkem muzıka álemine alıp kirıw olardıń estetikalıq sezimlerın tárbiyalawǵa dunyaǵa kóz qarasın keńeytıw, ishki keshimelerın tárbiyalaw arqalı qáliplestirıwge járdem beredi. Óqıwshılardıń estetikalıq sezimlerın tárbiyalaw arqalı olardıń mánawiy, ideyalıq hám ádeplilik duńyasın qáliplestirıwde, únamlı páziyletlerdi kamal taptırıwǵa, tásirsheń quralı bolıp xızmet yetedi. Мuzıkalıq tárbiyanıń tiykarǵı maqseti tek óqıwshılarda yemes balki úlken jaslı insanlarda qáliplestirıw hám sol arqalı dúńyaǵa tuwrı kóz taslawǵa uyretedi. Мuzıkalıq tárbiya-insannıń mánawiy mútájlikti, yaǵniy bárhama gozallıqqa umtılıw hám kundelik turmista áne sol gozallıq qaǵiydalarına ámel yetip barıwı, ónıń ádepi, sanası hám ómirlik waqiyalarǵa estetikalıq baha bere alıwın qáliplesedi. Bul mániste muzıkalıq tárbiya – insannı tárbiyalaw dep yesaplanadı. 50 Xalıqımız kóp ásirlik tariyxinda xalıq milliy muzıka dásturlerın hám woǵan say kóz qaraslardı jaratadı. Olar arqalı kóplegen awladlar tárbiyalanadı hám tárbiyalanmaqta. Xalıqtıń ulıwmalıq mádeniyatınıń ishki bolegi xalıq pedagogikası jas awladtı turmısqa, xalıqtıń milliy ádeplilik, estetikalıq ózgesheliklerın, mánawiy hám aǵartıwshılıq qadiriyatlardı dawam yettirıwge tayarlawda, olardı muzıka dásturleri ruwhında tárbiyalawda hám de fizıkalıq kamalatqa yerisiwde kerekli áhmiyetke iye boldı. Xalıqtıń muzıkalıq dásturleri hám olarǵa say qaraslar óqıwshılarnıń muzıkalıq qábletin rawajlandırıwda wóqıtıwshı sheberliginń áhmiyeti boyınsha tárbiya metodlarınıńózine saylıǵı xalıqtıń muzıkalıq jumısı hám turmısı ózgesheliklerın, muzıka tárbiyasındaǵı qáǵıydalar hám usıllar xujjetlestirilıwi nátiyjesınde kelip shıqqanlıǵı hám xalıq awızeki dóretıwshıligi dásturlerınde dásturiy atqarıwshılıq sawlelengenın kórsetedi. Qısqa mániste muzıkalıq tárbiya – insannıń muzıkalıq qábletlerın, muzıkanı túsıniwdi rawajlandırıw, yaǵniy ónda muzıkaǵa emocional tásirshenlikti, muzıkanıń mazmunın tusıniwi hám tereń sezimdi tárbiyalaw. Bul mazmunda muzıkalıq tárbiya – insanda muzıkalıq mádeniyattı qáliplesiwi. Ǵárezsizlikti alǵannan keyin Ózbekstan hám de qońsı xalıqlar óz milliy urıp ádetlerıne milliy qosıqlarına iye boldı, óz milliy ideologiyasına, óz yerkine, jeke erkin pikirıne iye boldı. Milliy muzıka dástúrleri belgili milletke óz ótmishi, social rawajlanıwı, turmıs órtalıǵınıń qáliplesiwi, ruhiy jaǵdayları tuwralı teoriyalıq maǵlumatlar alıw mumkinshiliklerıni beredi Xalıq arasında saqlanıp qalǵan muzıkalıq dástúrler kórkem tárepten onsha quramalı bolmasa da bul olardıń turli zamanlarda payda boldǵanlıǵın úlken áhmiyetke iye esaplanadı. Sonday aq, ǵárezsiz elde alǵa ilgerilew ushın jaslardı bilimli, ruwhıy hám fiziologiyalıq salamat bolıwları ushın óqıtıwshı hám de tarbiyashılar óz kásibiniń iyesi, tájiriybe hám úqıplılıq menen olardı tárbiyalaw kerek. Ǵárezsizlikti alǵannan keyin Ózbekstan hám de qońsı xalıqlar óz milliy urıp ádetlerıne milliy qosıqlarına iye boldı, óz milliy ideologiyasına, óz yerkine, jeke erkin pikirıne iye boldı. Muzıka oqıtıwshısı sonday bolıwı kerek bolıp, ózi úyrenilip atırǵan shıǵarma mazmunın seze alıw hám awır minezlilik menen birge óz óqıwshılarına jetkere biliwi hám de jumıs menen birge muzıka iliminiń solfedjio, garmoniya, xoshtanıw, maqam, klassika, vokal, metodika, tariyyxı, ansambl atqarıwshılıǵı siyaqlı bilimlerıni birınshi náwbette tereń bolıwı hám de úyrete biliw kónlikpege iye bolıwı maqsetke say. Hám de bul kónlikpe, tájiriybesi arqalı bekkemlep turıwı kerek. Yeger bolmasa óz qániygeligin unıtıp qoyıwı mumkin. 51 Muzıka ilimi sonday bir quramalı process bolıp, onı hár kuni tez-tez tákirarlap turılmasa aldınǵı bilimleri óz sıpatın joǵaltadı, sonday-aq, óqıtıwshı óz ustinde bárhama izleniwi, óqıwı, islewi kerek boladı.