КРИМИНАЛИСТИЧЕСКАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА ПРЕСТУПЛЕНИЙ В ОБЛАСТИ ЭКОЛОГИИ

Аннотация

All crimes committed encroach on a certain social relationship. The issue of combating the occurrence of crimes in the field of ecology, too, is one of the pressing problems of the new century. In order to effectively conduct the investigative process in each criminal case, investigators and interrogators are required, first of all, to know the detailed criminalistic description of the crimes of the type being investigated. It follows that this article will also talk about the criminalistic description of crimes in the field of Ecology. Key words: Organization of Investigation, operational – search, tactical methods of investigative actions, unhealthy environmental conditions, the object of criminal aggression, the objective side of criminal aggression, the subject of criminal aggression, the subjective side of criminal aggression. КРИМИНАЛИСТИЧЕСКАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА ПРЕСТУПЛЕНИЙ В ОБЛАСТИ ЭКОЛОГИИ Аннотация. Все совершаемые преступления посягают на определенные общественные отношения. Вопрос противодействия совершению преступлений в сфере экологии также является одной из актуальных проблем нового века. Для эффективного проведения следственного процесса по каждому уголовному делу следователи и дознаватели обязаны, прежде всего, знать подробную криминалистическую характеристику расследуемого вида преступлений. Исходя из этого, в данной статье также будет рассмотрена криминалистическая характеристика преступлений в сфере экологии. Ключевые слова: организация расследования, оперативно – розыскные, тактические методы следственных действий, неблагоприятные экологические условия, признаки объекта преступного посягательства, объективной стороны преступного 7 85 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ посягательства, субъекта преступного посягательства, субъективной стороны преступного посягательства. Sodir etiladigan barcha jinoyatlar maʼlum bir ijtimoiy munosabatlarga tajovuz qiladi. Bugungi fan - texnika kundan kunga jadal surʼatda taraqqiy etib, jinoyatlarning ham yangicha ko‘rinishlari paydo bo‘layotgan davrda jinoyatlarni tez va to‘liq ochish, ularning oldini olish uchun jinoiy ish yuzasidan tergovni tashkil etish, rejalashtirish, tezkor - qidiruv xodimlari bilan hamkorlik, o‘tkaziladigan tergov harakatlarining taktik usullarini, umuman, jinoyatlarning tergov qilish uslubiyotlarini ham ilmiy - amaliy jihatdan takomillashtirib borish talab qilinadi. Maʼlumki, ijtimoiy xavfli qilmishlar davlatning ijtimoiy - iqtisodiy taraqqiyotiga, barqarorligiga zarar yetkazadi, rahna soladi. Bu borada O‘zbekistonning Birinchi Prezidenti I.Karimov istiqlolning dastlabki yillaridayoq, “Har bir davlat tarixida yangi ijtimoiy sifat holatiga o‘tish, afsuski korrupsiya va jinoyatchilik kabi jirkanch hodisa bilan birga yuz bergan. Shu bilan birga, jinoyatchilikning o‘sishi nafaqat islohotlar yo‘liga jiddiy to‘siq, balki o‘tish davrida belgilangan maqsadlarga erishishga ham qarshi bevosita tahdid tug‘diradi"1, - degan fikrlarni aytgan edi. Shu sabab ekologiya sohasidagi jinoyatlarning ham sodir etilishiga qarshi kurash masalasi yangi asrning dolzarb muammolaridan biri hisoblanadi. Yakin vaqtlargacha ham sayyoramizning tabiiy boyliklari behisob, tabiiy muhitning zahiralaridan har qancha foydalanish mumkin degan fikr mavjud edi. Sanoat, qishloq xo‘jaligi, fan - texnikamining jadal surʼatlarda rivoj topib borishi makon va zamonda tobora kuchayib borayotgan ifloslanish jarayoni va tabiatga bo‘lgan antropogen salbiy taʼsirlar ushbu fikrning noto‘g‘riligini ko‘rsatdi. Bugungi kunga kelib insoniyat barcha mavjud tabiiy boyliklarning uchdan bir qismini sarflab bo‘ldi. Qisqa vaqt ichida atrof - muhitni himoya qilish muammosi bugungi va kelajak avlodning hayoti va sog‘lig‘iga aloqador bo‘lgan umuminsoniy global muammolardan biriga aylandi. Zero O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasida aynan shu masalaga alohida modda ajratilib (50-modda), undafuqarolar atrof tabiiy muhitga ehtiyotkorona munosabatda bo‘lishga majbur ekanliklari burch sifatida belgilab qo‘yildi2. Bundan tashqari, O‘zbekiston Respublikasining “Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi Qonuning 12-moddasi insonning yashash uchun qulay atrof tabiiy muhitga ega bo‘lish huquqi va bu muhitni saqlab qolish borasidagi burchi deb nomlanib, unda O‘zbekiston Respublikasi aholisi o‘z salomatligi va kelajak avlodning salomatligi uchun qulay tabiiy muhitda yashash, o‘z salomatligini atrof muhitning zararli taʼsiridan muhofaza qilish huquqiga ega ekanligi, ana shu maqsadda O‘zbekiston Respublikasi aholisi tabiatni muhofaza qilish bo‘yicha jamoat tashkilotlariga birlashish, atrof tabiiy muhitning ahvoli hamda uni muhofaza qilish yuzasidan ko‘rilayotgan chora-tadbirlarga doir axborotlarni talab qilish va olish huquqiga ega ekanligi, shu sababli ham O‘zbekiston Respublikasi aholisi tabiiy resurslardan oqilona foydalanishi, tabiat boyliklariga ehtiyotlik bilan munosabatda bo‘lishi, ekologiya talablariga