Abdirimova Gulrux Ibadullayevna

Аннотация

Ushbu maqolada homiladorlikdagi gormonal preparatlar natijasida yuzaga keladigan, bolalarda emal gipoplaziyasining davolashni takomillashtirishga qaratilgan ilmiy-tadqiqotlarga alohida e’tibor qaratilmoqda. Bunda zamonaviy stomatologiyada og‘iz bo‘shlig‘i kasalliklari bilan bog‘liq, homiladorlikdagi gormonal preparatlar natijasida bolalarda rivojlanadigan kasalliklarning o‘ziga xos kechishini klinik-funksional xususiyatlarini aniqlash chora-tadbirlari keltirilgan. Kalit so‘zlar. Emal gipoplaziyasi, fizioterapevtik choralar, klinik-stomatologik, laborator, immunologik va statistik usullar. Jahon miqyosida homiladorlikdagi gormonal preparatlar natijasida yuzaga keladigan, bolalarda emal gipoplaziyasining davolashni takomillashtirishga qaratilgan ilmiy- tadqiqotlarga alohida e’tibor qaratilmoqda. Bunda zamonaviy stomatologiyada og‘iz bo‘shlig‘i kasalliklari bilan bog‘liq, homiladorlikdagi gormonal preparatlar natijasida bolalarda rivojlanadigan kasalliklarning o‘ziga xos kechishini klinik-funksional xususiyatlarini aniqlash; kompleks davolash jarayonida stomatologik va fizioterapevtik choralarning o‘rnini baholash; bolalarning somatik holatini e’tiborga oluvchi kompleks bosqichma-bosqich yondashuv rejasini ishlab chiqish; homiladorlikdagi gormonal preparatlar natijasida yuzaga keladigan bolalarda og‘iz bo‘shlig‘i organlarining ish faoliyati buzilishiga asoslangan davolash profilaktika usullarini taklif etish; davolash samaradorligini baholash usullarini ishlab chiqishni takomillashtirish alohida ahamiyat kasb etadi. Homiladorlikdagi gormonal preparatlar qabul qilish natijasida ularning bolalarida yuzaga kelgan emal gipoplaziyasi keng tarqalganligi, tashxislash va davolashda murakkabligi bilan alohida o‘rin egallaydi. Ilmiy manbalarda «so‘nggi yigirma yil davomida o‘tkazilgan tadqiqotlar homiladorlikdagi gormonal preparatlar natijasida yuzaga keladigan, bolalarda emal gipoplaziyasi 42% gacha, turli sindromlar bilan birga esa bu kasalliklar 30% gacha» kuzatilishi qayd etilgan. Bu holat, kasalliklarning boshlang‘ich bosqichlarining aniq belgilarsiz kechishi, ham klinik, ham laborator tekshiruvlarda o‘zgarishlar to‘g‘risida etarlicha ma’lumotlar olish imkoniyatining yo‘qligi hamda mutaxassislar orasida yagona etiopatogenetik qarashlar yo‘qligi bilan tushuntiriladi. Bu esa muammoning davolash va oldini olish usullarini takomillashtirish zaruratini ko‘rsatmoqda. Homiladorlik davrida tirotropik (TTG) va adrenokortikotropik (ACTH) gormonlar ishlab chiqarish ko'paymoqda. Homiladorlik davrida tiroidning ogohlantiruvchi gormoni qalqonsimon bezni ogohlantiradi va tiroid gormonlarining sintezini kuchaytiradi. Shuning uchun, homiladorlik davrida, ayrim ayollarda qalqonsimon bezlar ko'payishi mumkin va qalqonsimon bezlar bilan bog'liq muammolarga duchor bo'lganlarning soni oshishi mumkin. Qalqonsimon bezning giperfunktsiyasi spontan abortlar sabab bo'lishi mumkin va gipofizika bolada miya shakllanishining buzilishiga olib keladi. Buyrak usti bezlarining yonidan aniq o'zgarishlar ham bor. Adrenallarning kortikal qatlamining gormonlarining ko'pi ortiqcha hosil qilinadi. Shunisi e'tiborga loyiqki, adrenal 4 bezlarda ayol ayol jinsiy gormonlar ishlab chiqaradi, bu ma'lum bir ferment ta'sirida gormonlarga aylanadi. Homiladorlik davrida erkak jinsiy gormonlar ko'tariladi. Homiladorlik paytida va undan tashqarida bu holat giperandrogenizm deb ataladi. Homiladorlik davrida hCG gormoni darajasini aniqlashning eng oson usuli mavjud metodlar yordamida amalga oshiriladi - bu uy sinovlaridan (siyrida chorionik gonadotropinning yuqori miqdorini aniqlash) amalga oshiriladi. Ko'proq ma'lumot beruvchi, maxsus laboratoriyalarda qondagi gormonlar darajasini aniqlashdir. ugashi yoki uning yo'qolishi bilan xarakterlanadi. Gormonlar tana funktsiyalarini tartibga solishning yaxlit tizimining kimyoviy komponentlari. Bu hujayralarga signallarni uzatishga qodir bo'lgan turli tabiatdagi moddalardir. Ushbu o'zaro ta'sirlarning natijasi metabolizmning yo'nalishi va intensivligining o'zgarishi, tananing o'sishi va rivojlanishi, muhim funktsiyalarni ishga tushirish yoki ularni bostirish va tuzatishdir. Gormon - bu organik kimyoviy modda bo'lib, uning sintezi ichki sekretsiya bezlarida yoki aralash sekretsiya bezlarining endokrin mintaqalarida sodir bo'ladi. Ular to'g'ridan- to'g'ri ichki muhitga chiqariladi, ular orqali tarqaladi va tasodifiy maqsadli organlarga o'tkaziladi. Bu erda ular retseptorlar orqali amalga oshiriladigan biologik ta'sir ko'rsatishga qodir. Shuning uchun har bir gormon ma'lum bir retseptor uchun alohida o'ziga xos xususiyatga ega. Bu shuni anglatadiki, bu moddalar tanadagi bir funktsiya yoki jarayonga ta'sir qiladi. Gormonlarning ta'siri, to'qimalarga yaqinligi va kimyoviy tuzilishi bo'yicha tasnifi buni aniqroq ko'rsatadi. Gormonlarning zamonaviy tasnifi ushbu moddalarni ko'p nuqtai nazardan ko'rib chiqadi. Va ular bir narsada birlashtirilgan: faqat organik moddalar gormonlar deb ataladi, ularning sintezi faqat tanada sodir bo'ladi