К содержанию
РецензированоRU2023

ЭФЕМЕРНАЯ ЛИХОРАДКА КРУПНОГО РОГАТОГО СКОТА ЛЕЧЕНИЕ И ПРОФИЛАКТИКА

Менглиев А.С. · Сиддиқов И. ((в.ф.ф.д.) доцент в.б Термиз агротехнологиялар ва инновацион ривожланиш институти) · Чоршамбиев А. ((в.ф.н) Тошкент аграр институти Самарқанд филали) · Намозов Абдуфатдох (Термиз агротехнологиялар ва инновацион ривожланиш институти ассценти.) · Абдураиимова Гулшан (Термиз агротехнологиялар ва инновацион ривожланиш институти ассценти.)

Современная наука и исследования · 2 · 2023

Аннотация

This article discusses the clinical signs of the disease, pathological changes, diagnosis, treatment and preventive measures, control and problems of ephemeral fever in cattle. Key words: cattle, ephemera, fever, virus, blood-sucking fly, disinsection, disinfection. ЭФЕМЕРНАЯ ЛИХОРАДКА КРУПНОГО РОГАТОГО СКОТА ЛЕЧЕНИЕ И ПРОФИЛАКТИКА Аннотация. В данной статье рассматриваются клинические признаки болезни, патологические изменения, диагностика, лечение и профилактика, борьба и проблемы эфемерной лихорадки крупного рогатого скота. Ключевые слова: крупный рогатый скот, эфемеры, лихорадка, вирус, кровососущие мухи, дезинсекция, дезинфекция. Долзарблиги. Эфемер иситма касаллиги (уч кунлик, Термиз иситмаси) – ўткир кечувчи трансмиссив вирус касаллиги бўлиб, асосан қорамолларда қисқа муддатли (гр.- эфемер-қисқа) иситма, бурун, оғиз, қизил ўнгач, кўз шиллиқ пардаларининг яллиғланиши, гавда ва оёқ мускулларининг таранглашиши (қотиши, тортишиши), қийин ҳаракат ва оқсаш билан характерланади. Бу касаллик мамлакатимиз учун экзотик касаллар тоифасига киради, чунки эфемер иситмаси биринчи марта 1984, 2- марта 2002 йил ва 3- марта 2012 йилда қорамоллар орасида қайд қилинган. Касаллик биринчи марта 1867 йилда, кейинчалик 1907, 1908, 1915 йилларда Африка қитъаси, 1887-1891, 1906-1908, 1919 йилларда Осиё қитъаси мамлакатларида, 1936-1937 йилларда Австралияда қорамоллар орасида рўйхатга олинган. Шунинг учун ушбу касаллик айниқса, Африка, Австралия ва Японияда яхши ўрганилган ҳамда уни қўзғатадиган вируснинг антиген бўйича яқин авлодлари мавжудлиги аниқланган. Шунингдек, эфемер иситмаси Европа мамлакатларидан Финландия, Германия, Чехия, Словакия, Голландия ва 3 44 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 7 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Данияда ҳам қорамоллар орасида қайд қилинган. Эфемер иситмаси асосан эпизоотия бўлиб тарқалади ва иқтисодий зиёни ҳайвон маҳсулотларининг кескин пасайишидан, қисман касал ҳайвоннинг ўлишидан, даволашга кетган дори-дармонлар, дезинфекция ва дезинсекция харажатларидан ташкил топади. Касалликни Рабдовиридае оиласига мансуб, нуклеоласида рибонуклеин кислота сақловчи лимфотроп Бовине эпҳемералис февер рабдовирус вируси қўзғатади. Вирус организмга киргандан кейин, унга қарши организмда вирусни нейтралловчи ва комплементни боғловчи антителолар ҳосил бўлади. Касаллик контагиоз эмас, Cулех аннулиросис, Анопҳелес аннулипес ва бошқа авлодларига мансуб пашшаларнинг қорамолларни қонини сўриши жараёнида аввал вирус уларга ўтади ва кейин пашшалар орқали соғлом ҳайвонга ўтади. Юқорида таъкидланган пашшалар орқали вирус соғлом қорамолга механик ўтмайди, балки уларнинг организмида яшайди. Шунинг учун ҳам пашшалар табиатда ушбу касалликнинг резервуари ҳисобланади. Эфемер иситмаси касаллиги жуда тез тарқалиши билан характерланади. Касаллик қўзғатувчининг манбаи бўлиб касал ва вирус ташувчи қорамоллар ҳисобланади. Бундай ҳайвонларнинг қонини сўриган пашша, аввало эфемер иситмаси вирусини ўзига олади, кейин у соғлом ҳайвон қонини сўриш жараёнида уни ушбу вирус билан зарарлайди. Вирус билан зарарланган пашшалар кучли шамол воситасида юзлаб километр масофага учириб кетилиши оқибатида касаллик вируси фақатгина бирор бир ҳудуд билан кифояланмасдан, балки вилоят, мамлакат, ҳаттоки қитъа бўйича тарқалиши мумкин. 2002 йилнинг август ойида Сурхондарё вилояти ҳудудида қорамоллар орасида кузатилган ушбу касалликни кучли шамол воситасида Афғонистондан вирус билан зарарланган пашша олиб келган деган хулосага келинди. Чунки, бу касаллик Осиё, китъаси ҳудудларида (Индонезия, Япония, Хитой, Хиндистон) турли вақтларда рўйхатга олинган. Эфемер истимаси касаллигининг клиник белгилари. Касалланган молларда тана ҳароратининг бирдан 400С дан 420С гача кўтарилиши, қорамоллар мускулларининг титраши, оқсаш, кўздан ёш оқиш, кўз, бурун ва оғиз шиллиқ пардаларининг яллиғланиши, оғиздан сўлак ва бурундан шиллиқ ва сассиқ суюқлик оқиши, кўринадиган шиллиқ пардаларнинг қизариши, иштаханинг тезда пасайиши, кўп ҳолларда бутунлай йўқолиши, қорин атонияси, қалтираш, холсизланиш ва ётиш холатлари кузатилади. Тана харорати 80 % холатда 2-3 кундан сўнг, 10-20 % холатда эса 4-5 кундан сўнг меъёрга келади. Айрим молларда йўталиш, нафас олиш ва юрак уришининг тезлашиши сезилади, 90-95 % молларда ковшаш тўхтайди. Оёқ бўғинлари қўл панжалари билан босилса оғриқ сезилади. Бўғинларнинг эгилувчанлик харакати сусаяди, моллар ўз оғирлигини кўтаролмасдан (расм) кўпинча ётади. Касалланган қорамолни қийналиб тик туриши. Касалликдаги патологоанатомик ўзгаришлар. Эфемер иситмадан ўлган ёки мажбурий сўйилган қорамоллар ёриб кўрилганда асосий ўзгаришлар конъюнктива, бурун, оғиз бўшлиғи, томоқ ва ҳиқилдоқ шиллиқ пардаларида қизариш ва яллиғланиш белгилари кўринишида кўзга ташланади. Шунингдек, яллиғланиш белгилари тизза, сакраш ва тос-сон бўғинларида ҳамда ширдон шиллиқ пардаларида аниқланади. Бошқа ички аъзоларда айтарлик патологоанатомик ўзгаришлар кузатилмайди. Эфемер иситмасига диагноз қўйиш. Дастлабки диагноз к

Доказательный фрагмент

«This article discusses the clinical signs of the disease, pathological changes, diagnosis, treatment and preventive measures, control and problems of ephemeral fever in cattle.»

Образец извлечения

Демо-превью

This article discusses the clinical signs of the disease, pathological changes, diagnosis, treatment and preventive measures, control and problems of ephemeral fever in cattle. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
cattle, ephemera, fever, virus, blood-sucking fly, disinsection, disinfection, қорамол, эфемер, иситма, вирус, қон сўрувчи пашша, дезинсекция, дезинфекция., cattle, ephemera, fever, virus, blood-sucking fly, disinsection, disinfection., крупный рогатый скот, эфемеры, лихорадка, вирус, кровососущие мухи, дезинсекция, дезинфекция.
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники