ОТРАЖЕНИЕ НАЦИОНАЛЬНОЙ КУЛЬТУРЫ В АНГЛИЙСКОМ И УЗБЕКСКОМ ФРАЗЕОЛОГИЗМАХ

Аннотация

In this article, a learner of any language also learns several national qualities, customs and culture of that language. A person who knows several languages is one of those who have mastered the culture of the nation or people, because language has its place only with the nation and culture. The inextricable connection between language and culture, the concept of linguistic culture is discussed, the culture of the English people, the daily lifestyle and the unique features of the people are expressed in the language, and the manifestation of linguistic cultural phenomena in the language is expressed through various examples. Also, the influence of folk culture on the origin of phraseological units characteristic of the English people is highlighted. Key words: linguoculturology, lingvokulturema, phraseologism, idiomatic expression, culture. Bugun O’zbekiston Respublikasi barcha rivojlangan davlatlar tan olgan va dunyo hamjamiyatida o’z o’rniga ega bo’lgan mustaqil davlatlardan biridir. Respublikamizda 1 17 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ bo’layotgan jamiyatning barcha sohasidagi yangiliklar O’zbekistonimizning yanada gullab yashnashiga olib bormoqda. Yurtimizda ayniqsa ta’lim jarayoniga katta e’tibor berilayotgani yoshlar ta’lim-tarbiyasiga o’zining ijobiy hissasini qo’shmoqda. Ayni vaqtda, O’zbekistonda chet tillariga, ayniqsa ingliz tiliga, bo’lgan qiziqish va talabning ortib borishi natijasida ta’lim tizimida chet tillarini o’qitish bo’yicha yangi qaror va farmonlarning ijrosi davlatimiz miqyosida olib borilmoqda. Aslida tadqiqot ishimizning asosiy qismidan biri bo’lmish inglizva o’zbek zamonlarining lingvokulturologik xususiyatlarini ko’rib chiqib, ularning o’xshash va farqli tomonlarini o’rganish ishimizning muhim bosqichlaridan biridir. Shu sababli yuqorida keltirilgan olimlarning nazariyalariga asoslangan holda bir qancha o’zbek va ingliz tillaridagi maqollarni chuqur tahlil qilib, keltirilgan fikrlarimizni isbotlashga harakat qilamiz. Ularda xalq turmush tarzi qay darajada ifodalanganligini misollar yordamida keltirishga va ikki tilda mavjud bo’lgan maqollarning solishtirma tahlili orqali o’zaro o’xshash va farqli tomonlarini ko’rsatishga harakat qilamiz. Demak, biror xalq hayotida mavjud va kundalik hayotda faol qo’llaniluvchi leksemalar tilda o’z qiyofasini yaratadi va xalqlarning milliy mentalitetini ko’rsatishda maqollarda ishtirok etmay qolmaydi. Agar maqollarning ma’no-mazmuni tahlil qiladigan bo’lsak, ingliz xalqining dinida, cherkov ular uchun naqadar muqaddas joy ekanligini maqolda ifodalangan ma’nodan bilish mumkin. Ularning fikricha doimiy cherkovga boraveradigan shaxs har doim ham xudojo’y bo’lib qolavermaydi. Bu maqol orqali dinni niqob qilgan, aslida hech qanday diniy bilimga ega bo’lmagan shaxslar ifodalanyapti. Cherkov ular uchun shu qadar muqaddas joyki, uni ko’ngli, qalbi kir insonlar yolg’ondan ulug’lashini istamasligi butun bir xalq tilida ifodalangan. Agar o’zbekcha variantini ko’rib chiqadiladi. Xullas, ko’plab olimlar tomonidan o’rganilgan bilimlar va yangiliklar fikrlarimizni isbotini nazariy jihatdan asoslab bergan bo’lsa, yuqorida lingvokulturologik jihatdan o’rganilgan ayrim ingliz va o’zbek maqollari ingliz va o’zbek xalqining o’ziga xos jihatlarini ko’rsatib beradi. Har qanday millatning tili bu so'zda mujassam bo'lgan uning tarixiy xotirasidir. To'liq til va til orqali milliy kabi muhim xususiyatlar va xususiyatlar psixologiya, odamlarning fe'l-atvori, fikrlash uslubi, badiiy ijodning o'ziga xos o'ziga xosligi, axloqiy holati va ma'naviyatidir. Til va madaniyatning o'zaro bog'liqligi g'oyasi tilshunoslik va til falsafasi tarixida katta o'rin egallaydi. Bu borada, Vilgelm fon Gumboldt (1767–1835) garchi til hamma odamlar uchun universal bo'lsa-da, dunyo tillari bir-biridan farq qiladi va har bir tilda dunyoqarash mavjud degan g’oyani ilgari suradi. Gumboldt uchun odamlarga (millat, irq) aqliy qobiliyatlar berilgan va ba'zi tillar va madaniyatlar ushbu aqliy qobiliyatlarning ishlariga asoslangan ijoddir. Til va madaniyat o'rtasidagi munosabat ramziy bo'lib, til madaniyatni aks ettiradi va madaniyat esa tilni shakllantiradi. Til xalqning kelib chiqishi hamda, boshdan kechirgan tarixi bilan bog'liq va bu kelib chiqish o'z navbatida xalqning madaniyatiga xos so'zlarni yaratadi. Madaniyatning biror bo'lagini aks ettiruvchi so'zlar, so'z birikmalari, frazeologik birliklar, sintaktik butunliklar va boshqalar lingvokulturemalarga misol bo'la oladi. Har bir xalqning, xususan, ingliz xalqining ham lingvokulturologik xodisalari shu xalqning tilida 1 18 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ aks etadi. Masalan, idiomatik birliklar va frazeologik birikmalar ingliz tilining yuqori informativ birliklari hisoblanadi. Chunki ular ingliz xalqining ko'p asrlik tarixini, boy madaniyati, turmush tarzi