КОНТРОЛЬ ФИЗИЧЕСКОЙ ПОДГОТОВЛЕННОСТИ ФУТБОЛИСТОВ И ИЗУЧЕНИЕ ПРОБЛЕМЫ

Аннотация

This article describes the problem of controlling the physical fitness of football players. Throughout the article, various tables and analyzes are used to reveal the topic. Conclusions and suggestions are given at the end of the article. Key words: sport, physical training, sports activity, football players, skilled football players. Долзарблиги. Юқори малакали футболчиларни тайёргарлигини оширишда кўпгина мутахассислар томонидан илмий тадқиқот ишлари олиб борилган. Мутахассислар футболчиларнинг майдонда ўта самарали тарзда ўйин кўрсатишлари учун машғулот ўтиш жараёнини, назарий ва услубий тўғри ёндошиш кераклигини таъкидлашади. Р.Акромов ўзининг илмий ишларида футболчиларнинг самарали ўйнашлари учун мусобақага тайёргарлик кўришдаги ҳар бир босқичида (тайёрлов, умум, махсус) жисмоний, техник-тактик сифатларни тўғри тақсимланиши кераклигини эътироф этади. Футболчиларнинг умумий тайёргарлик сифатлари тарбиялашда учрашувларда юқори даражадаги ҳаракатларга эришишда, ҳар бир ўқув-машғулотида муайян бир тайёргарликни ривожлантириш мақсадига қаратилмоғи лозимлиги муҳимдир. Футболчиларнинг жисмоний тайёргарлиги – организмнинг функционал имкониятлари умумий даражасини ошириш, ҳар томонлама жисмоний ривожлантириш, соғлиқни мустахкамлаш билан узвий боғлиқ бўлган жисмоний қобилиятларни тарбиялаш жараёнидир. Ишининг мақсади. Футболчиларнинг жисмоний тайёргарлигини назорат қилиш ва муаммони ўрганиш асосида амалий тавсияларни ишлаб чиқиш. 517 ISSN: International scientific journal 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2022 VOLUME 1 / ISSUE 1 Вазифаси. 1. Футболчиларнинг жисмоний тайёргарлигини назорат қилиш. 2. муаммони ўрганиш асосида амалий тавсияларни ишлаб чиқиш. Қайд этилган натижалар. Ўйинлар давомида олинган натижаларни асосида амалий тавсияалр ишлаб чикиш Футболчининг фаолият бажараётган ҳаракати интенсивли-гининг доимо ўзгариб туришиб билан характерланади. Мушаклар ишининг юксак интенсивлиги активликнинг пасайиши ва нисбатан тинч ҳолатга ўтиш билан алмашиб туради. Жадал югуриш, сакрашлар, юриш, тўхташ билан алмашиниб туради. Бундай фаолият муайян жисмоний нагрузкани амалга ошириш билан боғлиқ бўлиб, у вегетатив жараёнлар биринчи навбатда моддалар алмашинуви, нафас олишда, қон айланишида жиддий функционал ўзгаришлар содир бўлади. Бироқ, футболчиларнинг ўйин фаолияти фақат сакраш, югуриш ва юришдан иборат эмаслиги, унда анчагина мураккаб ҳаракатлар мавжуддир. Яккама-якка қаттиқ кураш шароитида энг катта тезликда ва узок вақт давомида тўпга эгалик қилиш, икки-уч рақиб билан тўп учун кураш ҳолатлари кузатилади. Шунинг учун футболчиларнинг жисмоний тайёргарлиги уларнинг ўйин фаолияти характерини ҳисобга олган ҳолда шундай ташкил қилиниши керакки, бу уларга техник ва тактик маҳоратни такомиллаштириш учу асос бўлсин. 1-жадвал Мусобақалардан олдинги босқичда бажарилаётган махсуслаштириш машқларининг тўплами № Вақти Такрор сони Машқнинг номи 1. 5 (096) 6 (6) Ҳимояда туришнинг жойлашиши 2. Тўпни юқоридан ва пастдан узатиш 30 (5,76) 10 (10) 3. Тўпни майдоннинг турли зоналаридан узатиш 30 (5,76) 10 (10) 4. Тўп учун кураш 12 (2,3) 8 (8) 5. Дарвозага ҳар хил масофадан зарбалар бериш 21 (4,03) 6 (6) 6. Қаршиликсиз тўпни узатиш 36 (6,92) 10 (10) 7. Қаршиликда тўпни узатиш 30 (5,76) 10 (10) 8. Химояда тўп узатиш 40 (7,69) 7 (7) Охирги «тозаловчи» ўйинчи билан ҳимояда 9. 40 (7,69) 3 (3) ўйнаш 10. Тактик комбинацияларни ишлаб чиқиш 40 (7,69) 4 (4) 12. Алдаб ўтиш ҳаракатлари 13 (2,5) 5 (5) Амалий тавсиялар. А.Р Акрамовнинг тадқиқот ишлари бўйича футболчиларнинг жисмоний ва техник-тактик тайёргарлик даражалари доимо юқори бўлиши, у футбол ўйинидаги вазиятлардан жисмоний техник-тактик сифатларининг боғлиқлиги натижаси орқалигина чиқиб кетишини таъкидлайди. А.Р Акрамов футболчиларнинг мусобақа фаолият-ларини таҳлил натижаларига кўра, майдонда ярим ҳимоячининг ўйин 518 ISSN: International scientific journal 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2022 VOLUME 1 / ISSUE 1 функциясини энг мураккаб бўлишини билдирган. Техник-тактик тайёргарлик буйича ҳужумдаги индивидуал, гуруҳли ҳаракатларни машғулотларда жисмоний сифатларга боғлаб ўтилишини В.А.Лобановский (1983), Р.Акромов (1989) ўзларининг илмий ишларида асослаб беришган. Футболчиларнинг ўйиндаги хатти-ҳаракатларини кузатадиган бўлсак, тўпни тезлик билан узатиш, тўп учун ҳавода кураш, ўзининг тезкор ҳаракати билан 2-3 рақиб ҳимоячи қуршовидан чиқиб кета олишни, айланма ҳаракатларни бажаришда тезкор-куч сифатнинг аҳамиятлилигини айтиш лозим. Футболчиларнинг майдондаги умумий хатти-ҳаракатлари текширилганда, уларнинг ўйин функциясига қараб ҳар хил натижаларни кўрсатишлари аниқлаштирилган. Ҳужумдаги футболчиларнинг босиб ўтиш масофаси ўйинда ўртача 2500-3000 метрни ташкил этади. Ҳимояда эса бу кўрсаткич ўртача 2700-3200 метрга тенг. Р.Акромов (1989) тадқиқоти бўйича жамоанинг позицияли ҳужумда футболчиларнинг тўпни ошириш ва тўпни қабул қилиш қуйидагича кўрсаткичга эга бўлган. Марказий ўйинчи 40-50 тўп узатишлари амалга оширган, унинг самарадорлиги 0,44% ни ташкил этган. Буни биз 1-жадв