Особенности развития деятельности субъектов малого предпринимательства и его инвестиционного обеспечения

Аннотация

This article discusses the need to develop the activities of small businesses in our country. At the same time, the features of increasing investment activity in the development of small business are described. Key words: small business, investment, modernization, investment policy, savings, foreign investment, loans. Hududlarni iqtisodiy modernizatsiya qilish, islohotlarni chuqurlashtirish, yangi ishlab chiqarish quvvatlari va asosiy fondlarni yaratish, amalda faoliyat yuritayotgan texnika va texnologiyalarni yangilash hamda ularni qo‘llab- quvvatlash investitsion jarayonlarni nechog‘li to‘g‘ri va samarali amalga oshirishga bog‘liqdir. Shu boisdan ham, O‘zbekiston Respublikasi davlat rahbari va hukumati tomonidan iqtisodiyotni modernizatsiyalashni izchillik bilan amalga oshirishda investitsion siyosatni to‘g‘ri va aniq maqsadlarni ko‘zlagan holda olib borishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Buning uchun markazlashgan, markazlashmagan jamg‘armalar mablag‘lari, xorijiy investitsiyalar va kreditlarni o‘zlashtirishga hamda ulardan samarali foydalanish masalalariga urg‘u berilmoqda. Xususan, iqtisodiyotning turli soha va tarmoqlarini mutanosib rivojlanishini ta’minlash, hududlarning ijtimoiy-iqtisodiy salohiyatini inobatga olish, shuningdek, joylarda aholi bandligini oshirish maqsadida har yili mamlakatimizda investitsiya dasturi va hududiy investitsion dasturlar ishlab chiqilib, amaliyotga tatbiq etilmoqda. Birgina 2019 yilda O‘zbekiston Respublikasining investitsiya dasturida barcha mablag‘lar hisobidan 40605781 mln. so‘mga teng bo‘lgan kapital qo‘yilmalar sarflandi. Ushbu ko‘rsatkich, masalan, 2016 yil uchun mo‘ljallangan investitsiya dasturida 20721845 mln. so‘mni tashkil etgan[1]. Mazkur raqamlarning o‘zidan ham iqtisodiyotimizning tez sur’atlarda barqaror rivojlanayotganini, iqtisodiy o‘sishni ta’minlashda kapital qo‘yilmalar ijobiy (to‘g‘ridan-to‘g‘ri) ta’sir ko‘rsatayotganini ko‘rishimiz mumkin. Zotan, yalpi ichki mahsulotning o‘sishida investitsiyalar yuqori ta’sir ko‘rsatadigan omil hisoblanadi. 378 Иқтисодиётни рақамлаштириш шароитида қулай ишбилармонлик муҳитини ривожлантириш йўналишлари Shuni qayd etish lozimki, O‘zbekistonda bir yil davomida yaratilayotgan tovar va xizmatlar hajmi oxirgi o‘n yilda 8 %dan kam bo‘lmagan hajmda rivojlanib kelmoqda. Xalqaro miqyosda katta nufuzga ega bo‘lgan Jahon iqtisodiy forumi reytingiga ko‘ra, O‘zbekistonning 2016– 2017 yillardagi rivojlanish yakunlari va 2016-2017 yillarda iqtisodiy o‘sish prognozlari bo‘yicha dunyodagi eng tez rivojlanayotgan beshta mamlakat qatoridan joy olgani ham e’tiborlidir[2]. Hozirgi kunda investitsiya siyosatini amalga oshirishda xukumat tomonidan quyidagi asosiy tamoyillarga ustuvorlik berilmoqda va samarali hal etilmoqda: – Respublika iqtisodiyotiga bevosita kapital mablag‘larni keng jalb qilishni ta’minlaydigan huquqiy, ijtimoiy-iqtisodiy va boshqa shart- sharoitlarni tobora yaxshilash; – Respublikamizga jahon darajasidagi texnologiyalarni еtkazib berayotgan, iqtisodiyotning zamonaviy tarkibini vujudga keltirishga ko‘maklashayotgan xorijiy sarmoyadorlarga imtiyoz va preferensiyalarni taqdim etish; – mablag‘larni Respublika mustaqilligini ta’minlaydigan va raqobatbardosh mahsulotlarni ishlab chiqarish bilan bog‘liq bo‘lgan eng muhim ustuvor yo‘nalishlarga yo‘naltirish; – tashqi iqtisodiy faoliyatda raqobat qila oladigan va valyuta tushumini ta’minlaydigan еtakchi tarmoqlarni qo‘llab-quvvatlash; – aholi bandligini ta’minlaydigan va milliy daromadni oshirishga qaratilgan ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish sohalarini rivojlantirish; – energiya tejamkor va atrof-muhitga kam zarar еtkazadigan yuqori texnologik, zamonaviy uskunalarni o‘rnatish; – mahalliy sharoitlarga mos keladigan ilg‘or xorijiy texnologiyalarni tatbiq etish, o‘zimizda yaratilayotgan ixtirolarni rag‘batlantirish va bilimlar iqtisodiyotiga mablag‘lar yo‘naltirish. Iqtisodiyotni modernizatsiyalash va innovatsion iqtisodiyot uchun zarur shart-sharoitlar mavjud bo‘lsa, sifat jihatdan yangicha bozor institutlari va tadbirkorlik tizimlarini shakllantirish masalasi ham yuzaga keladi. Shu ma’noda, sog‘lom tadbirkorlik muhiti, shu jumladan, tadbirkorlik sub’ektlarining salmoqli ahamiyatga ega bo‘lgan umumiqtisodiy va investitsion mavqelari, ularning yirik korxonalar bilan faol hamkorlik aloqalari mamlakatda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish barqarorligini ta’minlashda muhim rol o‘ynashi kerak. Iqtisodiyot tarmoqlarini rivojlantirish unda nafaqat tarmoqlar va hududlar doirasidagi, balki institutsional xarakterdagi chuqur islohotlarni amalga oshirishni ham ko‘zda tutadi. Ushbu masalalarni hal etishda kichik tadbirkorlik muhim rol o‘ynashi mumkin[3]. O‘zbekistonda so‘nggi yillarda iqtisodiy o‘sishning harakatlantiruvchi asosiy kuchi sifatida tadbirkorlik o‘z o‘rnini egallamoqda. Agar mustaqillik davrigacha mamlakatda tadbirkorlik amalda mavjud bo‘lmagan bo‘lsa, hozirgi 379 Иқтисодиётни рақамлаштириш шароитида қулай ишбилармонлик муҳитини ривожлантириш йўналишлари vaqtda yalpi ichki mah