Внешняя политика и политическая антропология Ближнего Востока

Аннотация

Developing the idea of the Arab world or region, Egyptian researchers R. Al- Bustani and F. Fargus, analyzing regional processes starting with the formation of modern states, do not use the term the Middle East, but write about the Arab world, Arab states, North Africa, East Africa, the "Fertile Crescent" of Iraq, Syria, Lebanon, Israel, Palestine, the Arabian Peninsula. Another Egyptian scholar, M. Muallim, notes that the Middle East is a region from Iran in the east to Libya in the west, and from Turkey in the north to the southern borders of the Arabian Peninsula and in Africa to the southern borders of Sudan. Such a Middle East is a political concept, and, in his opinion, it is better to use the term "Asia- African region", which includes all the specifics of the territories, from the geographical 197 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2021, № 2 location at the junction of Europe, Asia, Africa, and ending with energy resources. Some scholars compare the excesses of the "Arab Spring" and its consequences with such powerful historical cataclysms as the collapse of the Ottoman Empire and the emergence of national Arab formations after the First World War. In the current situation, the diplomacy of Uzbekistan should help in the settlement of conflicts and a positive political and economic transformation of the Middle East and have a solid analytical foundation. The article pursues a study of the situation in the Middle East in the light of the regime changes that have taken place and the change in the geopolitical configuration of the region. The article analyzes the features of the formation and implementation of the foreign policy of the Islamic Republic of Iran (IRI) in the Near East (Iraq, Turkey, the Syrian-Lebanese-Palestinian zone, Egypt, the Persian Gulf countries, Yemen) in the context of the transformation of the forms and methods of implementing Washington's strategy of "systemic containment "IRI. Particular attention is paid to identifying the potential of Iran as one of the leaders of the Middle East region. Therefore, the article broadly covers the main directions of the foreign policy of the countries of the Middle East and assesses the Middle East situation. Keywords and expressions: the Middle East, international security, regional complex, Persian Gulf, oil-producing countries, extra-regional powers, G. Morgenthau, USA, Iran, Russia. Аннотация. Араб дунёси ёки минтақаси ғоясини ривожлантириб, мисрлик тадқиқотчилар Р. Ал-Бустани ва Ф. Фаргус замонавий давлатларнинг шаклланишидан бошланган минтақавий жараёнларни таҳлил қилиб, Яқин Шарқ атамасини ишлатмай, араб дунёси ҳақида шундай ёзадилар, Араб давлатлари, Шимолий Африка, Шарқий Африка, Ироқ, Сурия, Ливан, Исроил, Фаластин, Арабистон ярим оролининг "Фертил Ярим Ойи". Яна бир мисрлик олим М.Муаллим Яқин Шарқ - шарқда Эрондан ғарбда Ливияга, шимолда Туркиядан Арабистон ярим оролининг жанубий чегараларига ва Африкада Суданнинг жанубий чегараларига қадар бўлган ҳудуд эканлигини таъкидлайди. Бундай Яқин Шарқ-бу сиёсий контсептсия ва унинг фикрича, Европа, Осиёнинг чорраҳасидаги географик жойлашувидан тортиб, ҳудудларнинг барча ўзига хос хусусиятларини ўз ичига олган "Осиё-Африка минтақаси" атамасини ишлатган маъқул. Африка ва энергия манбалари билан тугайди. Баъзи олимлар "араб баҳори" нинг ҳаддан ташқари ошиши ва унинг оқибатларини Усмонли империясининг қулаши ва Биринчи жаҳон урушидан кейин миллий араб тузилмаларининг пайдо бўлиши каби кучли тарихий катаклизмлар билан солиштиришади. Ҳозирги вазиятда Ўзбекистон дипломатияси низоларни ҳал қилишда ва Яқин Шарқнинг ижобий сиёсий ва иқтисодий ўзгаришига ёрдам бериши ва мустаҳкам таҳлилий асосга эга бўлиши керак. Мақолада режимнинг ўзгариши ва минтақанинг геосиёсий конфигуратсиясининг ўзгариши нуқтаи назаридан Яқин Шарқдаги вазиятни ўрганиш кўзда тутилган. Мақолада Яқин Шарқда (Ироқ, Туркия, Сурия-Ливан-Фаластин зонаси, Миср, Форс кўрфази мамлакат- лари, Яман) Эрон Ислом Республикаси (ИРИ) ташқи сиёсатини шакллантириш ва амалга ошириш хусусиятлари таҳлил қилинган. Вашингтоннинг ИРИ "тизимли қамров" стратегия- сини амалга ошириш шакллари ва усулларини ўзгартириш контексти. Эроннинг Яқин Шарқ минтақаси этакчиларидан бири сифатида салоҳиятини аниқлашга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Шундай қилиб, мақолада Яқин Шарқ, мамлакатларининг ташқи сиёсатининг асосий йўналишлари кенг қамраб олинган бўлиб Яқин Шарқдаги вазиятга баҳо берилган. Таянч сўз ва иборалар: Яқин Шарқ, халқаро хавфсизлик, минтақавий комплекс, Форс кўрфази, нефт қазиб олувчи давлатлар, минтақадан ташқари кучлар, Г. Моргентау, АҚШ, Эрон, Россия. 198 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2021, № 2 Аннотация. Развивая представление об арабском мире или регионе, египетские исследователи Р.Аль-Бустани и Ф.Фаргус, анализируя региональные процессы, начиная с образования современных государств, не используют термин Ближний Восток, а пишут об арабском мире, как Арабские государства, Северная Африка, Восточная Африка, «Пло