Проза каназоси в средневековой японской литературе

Аннотация

This article deals with kanazoshi prose, which had a great influence on the creative work of many literary figures of the last quarter of the 17thcentury, as well as its place in the development of medieval Japanese literature.The aim of the work is to analyze the genre features, the development trends of kanazoshi prose, and also the task is to identify its narrative and plotless genres, reveal the factors that influence the formation of each genre and establish their poetic features through the analysis. Cultural and historical, comparative historical methods of analysis are used to achieve the goals and accomplish the tasks mentioned above.At first, the characteristic features of the plotless genres of kanazoshi” - religious and moral treatises, war chronicles are revealed drawing on the analysis of the selected examples such as “Kiyomizu monogatari”, “Gion monogatari”, “Ukigumo mono- gatari”. Then, narrative genres of Japanese prose of the 17th century are characterized by the examples of the works of Suzuki Shosan, who promoted the ideas of Buddhist teachings through his novels such as “Ninin bikuni”, “Sichinin bikuni”, and also Asai Ryoi, who became famous for his fantastic stories “Otogi boko”, “Jigokuo mite yomigaeri”, “Inuhariko” which were created under the influence of Chinese literature. In particular, new principles of comprehension the reality is revealed through analyzing such works as “Tsuyudono monogatari”, “Zeraku monogatari” relating to the traditional genre of love sto- ries of medieval Japanese literature reveal. The idea of the practical importance of kanazoshi genres such as “hyobanki” va “meishoki” which were arose from the historical conditions and poetic needs of the period of Japanese lifeis being promoted in the article. Based on the example of “Chikusai monogatari” and “Naniwa monogatari” poetic features of the above- mentioned genres are described. Also, the article provides reflections on the conditions for the formation of the genre of Japanese literature of the 17th century “rakugo” - short funny stories, as well as parodies of classical works that became popular in that period. Key words and expressions: kanazoshi, jitsurokumono, religious writings, war chronicles, supernatural tales, Suzuki Shosan, Asai Ryoi, love novels, meishoki, hyobanki, yuujo hyobanki, yakushya hyoubanki, rakugo, Tsuyu no Gorobei, parodies Кириш XVII асрни ўз ичига олувчи давряпон ўрта асрларшаҳар адабиётининг гуллаб – яшнаган даври ҳисобланади.Мазкур даврда ҳарбийлар, деҳқон, ҳунарманд ва савдогарлардан ташкил топган ўрта қатлам вакиллари мамлакат тараққиётининг барча соҳаларида фаол иштирок эта бошладилар. Адабиёт энди нафақат юқори табақа вакиллари баҳраманд бўла оладиган санъат тури сифатида номоён бўлди, балки шаҳар ўрта қатлам аҳолисининг севимли маш- ғулотига айланди. Ушбу давр адабиёти айнан ана шу ўрта қатлам вакиллари томонидан яратилган асарлар ила шаклланиб борди. XVII аср япон адабиёти деганда, аксарият адабиётларда мазкур юз йилликнинг асосан охирги чорагида ижод қилган шоир Мацуо Башё, насрнавис Ихара Сайкаку ва драматург Чикамацу Мондзаэмон адабий меросини назарда тутадилар. Бироқ, ўша давр япон адабиётидаги ана шу уч даҳонинг ижодкор сифатида шаклланишига катта таъсир этган адабиёт, яъни XVII асрнинг илк йилларидан бошлаб то уларнинг адабиёт майдонига келгунларигача мавжуд бўлган адабиёт кўп ҳолларда назардан четда қолдирилади. Гап “каназоши” насри ҳақида кетмоқда. XVII асрнинг илк йилларидан бошлаб ксилография усулида, япон кана бўғинли алифбоси ёрдамида китоб нашр қилувчи тижорат босмахоналарининг фаолият олиб бориши, япон ўрта аср адабиётида “каназоши” насрининг юзага 53 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2019, № 4 келишига замин яратди. Кўп ададда нашр эттирилган “каназоши” намуналари ўрта қатлам вакиллари бўлмиш шаҳарликлар орасида кенг тарқалиб, шаҳарликлар адабиётининг шаклланишига асос бўлиб ҳизмат қилди. Шу муносабат билан, тўлиқ ўрганилмаган “каназоши” насрини изчил тадқиқ қилиш, унинг япон ўрта асрлар ва умуман япон адабиёти тараққиётида тутган ўрнини аниқлаш долзарб масала ҳисобланади. Бу эса ўз ўрнида, “каназоши” насрининг кейинги давр япон адабиётининг шаклланишидаги аҳамиятини англашга ёрдам беради. Мақсад ва вазифалар Япон ўрта асрлар адабиётига тегишли “каназоши” насрининг ўзига хос жанрий хусусиятлари, ривожланиш тамойилларини таҳлил қилиш ишнинг мақсади ҳисобланади. Каназоши насрининг сюжетли ва сюжетсиз жанрларини аниқлаш, ҳар бир жанрнинг шаклланишига таъсир этган омилларни кўрсатиб бериш ва таҳлиллар орқали уларнинг жанрий хусусиятларини аниқлаш, исботлаш эса ишнинг вазифаси саналади. Усуллар Мақолада қўйилган мақсад ва вазифалардан келиб чиққан ҳолда, маданий – тарихий, қиёсий – тарихий таҳлил методларидан фойдаланилган. Натижалар ва мулоҳаза Анъанавий япон адабиётшунослигида XVII асрнинг илк йилларидан бошлаб то 1682 йилгача1 юзага келган насрий асарларнинг барчаси бир атама – “каназоши” (“бўғинли алифбо – канада ёзилган китоблар”) атамаси билан