К содержанию
РецензированоRU2015

Фразеологизмы и признаки, характерные для поговорочной фразеологии

НАСИРОВ АБДУРАХИМ · Мустақил тадқиқотчи, ЎзДЖТУ

Востоковедения · 2015

Аннотация

This article discusses about phraseological units (FU) and the proverbial phraseologisms (PF) in the French, Russian and Uzbek languages, their symbols and features, as well as the definitions of the various linguists and the personal opinion of the author for each determination. According to the results of our studies symbols and features belonging to the phraseology, is also applied to the proverbial phraseology. Keywords and expressions: рhraseological units, proverbial idioms, features, characteristics of stability, separately structuredness, reproducibility, semantically indivisible, expressive emotion , imagery, figurative meaning. Лингвистикада фразеологиянинг моҳияти ҳар доим баҳсли масаладир. Тилшунослар фразеологизмларнинг хусусиятларини аниқлаш, уларнинг ҳажми ва чегарасини топиш учун ҳаракат қилишади. Бизнинг “олдиндан айта олиш қобилиятимиз” бирликларни реконструкция қилишда типологик тадқиқотлардан кўмак олади, деб ёзган эди Р. Якобсон1. Шунинг учун уч 1 Якобсон Р. Типологические исследования и их вклад в сравнительно-историческое языкознание.// Новое в лингвистике. Вып. III. – М., 1963. – С. 95–105. 64 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2015, № 4 тилдаги фразеологик бирликларни қиёслашда турли тизимларга мансуб тилларга хос тадқиқотларни ҳар томонлама чуқур ўрганиб, муаммоларни кенг диапазонда ёритиб бериш орқали таҳлилларни амалга оширишни режалаштирдик. Фразеология назариясида салмоқли ижобий силжишлар бўлаётганлигига қарамасдан, тадқиқотларда илмий ва амалий жиҳатдан кўтарилаётган масалалардан маълумки, муаммолар ҳанузгача ўзининг тўлиқ ечимини топмаётир. Масалан: “Турғун сўзлар комплекси” фразеологизмнинг ўр- ганиш объекти ҳисобланса-да, лекин тилшунослар уларнинг моҳияти хусусида бир хил фикрда эмас. Фразеологик бирикмаларга мукаммал таъ- рифнинг маълум даражада мавжуд эмаслиги ҳам, бугунги кунгача олимлар ўртасида баҳсли мунозарани келтириб чиқаради. Фразеологик бирликларнинг белгилари ва мезонлари тўғрисида ҳам турлича талқин ва таърифлар мавжуд. Фразеологик бирликлар (ФБ) ва провербиал фразеологизмлар (ПФ)нинг белгилари: турғунлик, ҳар бир компоненти алоҳида-алоҳида қайд этилганлик, киши онгида қайта инъикос этиши, семантик туташлик, экспрессивлик-эмоционаллик, ифодалилик, кўч- ма маънолилик кабилардир. Шу белгилар натижасида ФБлар ва ПФлар бошқа бирликлардан фарқланади. Ушбу қайд этилган белгилар юзасидан олимларнинг фикр ва мулоҳазаларига эътибор берайлик. Ш. Балли фразеологизмнинг асосий белгиси унинг ўрнини ушбу ибо- ранинг маъносига тўғри келадиган сўз билан алмаштириш мумкин ёки мумкин эмаслигида деб ҳисоблайди ва идентификатор терминини иш- латади1. Б. А. Лариннинг фикрича, асосий белги бу – сўз бирикмалари ало- ҳида маъноларининг таркибидаги маъноси олдида кўринмаслигидир2. А. А. Реформатскийнинг мулоҳазасига кўра, ФБлардаги асосий белги уларни сўзма-сўз бошқа тилга таржима қилиб бўлмасликдир3. А. И. Молотковнинг фикрича, фразеологизмларда категориал белгилар мажмуи сўзга нисбатан анча кўп, яъни лексик маъно, компонентлар таркиби ва грамматик категориядан иборат бўлади4. ФБлар белгиларига ПФларни қўшган ҳолда уларга хос бўлган белгилар қуйидагилар: 1. В. Л. Архангельскийнинг фикрича, “Турғунлик – фразеологик бирлик- ларнинг эркин эквивалентига мос бўлмаган чегараланишлар мажмуига асосланади”5. 1 Балли Ш. Французская стилистика. – М., 1961. – С. 98–100. 2 Ларин Б. А. Очерки по фразеологии. Уч. зап. ЛГУ. Серия филол. наук. – Л., 1956. № 24. – С. 202–224. 3 Реформатский А. А. Введение в языкознание. – М., 1967. – С. 127. 4 Молотков А. И. Форма фразеологизма. Проблемы фразеологии и задачи ее изучения в высшей и средней школе. – Вологда, 1967. – С. 178; Реформатский А. А. Введение в языкознание. – М., 1967. – С. 127. 5 Архангельский В. Л. О понятиях устойчивой фразы и типах фраз // Проблемы фразеологии. – М., 1964. – С. 263. 65 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2015, № 4 А. Г. Назарян ушбу белгини структуравий ва ишлатилишига кўра турғунлик турларига ажратади. Структуравий турғунлик белгиси ФБларнинг лексик, грамматик таркибининг аниқлигидир. Француз тили фразеологизмлари катта ўзгарувчанликка мойиллиги, тузилишидаги элементларнинг ўзгарувчанлиги билан характерланади. ФБларда ишлатилиш турғунлиги, асосан, унинг тарихий-хронологик омилига алоҳида эътибор бериш керак деб изоҳ беради, яъни ФБлар маълум бир муддатни ўташи, сўнгра ишлатилиши жиҳатидан турғун деб ҳисобланиши мумкин бўлади1. Лекин А. Г. Назаряннинг фикрича, ФБлардаги турғунлик белгиси энг асосий белги ҳисобланмайди. “Фразеологик бирликларнинг турғунлиги бу, энг аввало, унинг маъ- носида ва лексик таркибининг доимийлигидадир. Лексик таркибининг ўзгармаслиги деганда, фразеологик бирликлар таркибига мутлақо аниқ сўз- лар киради ҳамда уларни кўпайтириш ёки қисқартириш мумкин эмас”, – деган фикрни билдиради С. Г. Гаврин2. Масалан, С. Г. Гавриннинг фикрини тасдиқлаш учун қуйидаги мисолларни келтирамиз. “Chercher un mouton à cinq pattes”, “Анқонинг уруғини қидирмоқ”, “Искать то что не существует”

Доказательный фрагмент

«This article discusses about phraseological units (FU) and the proverbial phraseologisms (PF) in the French, Russian and Uzbek languages, their symbols and features, as well as the definitions of the various linguists…»

Образец извлечения

Демо-превью

This article discusses about phraseological units (FU) and the proverbial phraseologisms (PF) in the French, Russian and Uzbek languages, their symbols and features, as well as the definitions of the various linguists… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
and expressions: рhraseological units, proverbial idioms, features, характерные особенности, устойчивость, образность, figurative meaning, воспроизводимость, expressive emotion, separately structuredness, белгилар, ифодалилик, фразеологик бирликлар, мажозийлик, фразеологические единицы, imagery, провербиальные фразеологизмы, ҳар бир компоненти алоҳида-алоҳида қайд этилганлик, провербиал фразеологизмлар, рhraseological units, экспрессив-эмоцианаллик, экспрессивная эмоциональность, раздельнооформленность, признаки, турғунлик, семантически неделимость, киши онгида тайёр ҳолда намоён бўлиши, reproducibility, семантик яхлитлик, ўзига хос хусусиятлар, characteristics of stability, proverbial idioms, переносное значение, semantically indivisible
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники