Текст научной работы на тему Значение опеки и патроната как института гражданского и семейного права

Аннотация

ушбу мақолада муаллиф фуқаролик ва Ҳуқуқий институт предметли-функционал белгилари оила ҳуқуқининг муҳим институти сифатида васийлик бўйича ўзаро боғланган ва аниқ турдаги ижтимоий ва ҳомийликнинг ҳуқуқий табиати, мазмуни ва ўзига муносабатларни қамраб оладиган юридик хос жиҳатларини таҳлил қилган. нормаларнинг бирламчи йиғинидиси ҳисобланади. Калит сўзлар: васийлик, ҳомийлик, муомала Шу боис ҳуқуқий институтларнинг моҳиятига лаёқати, вояга етмаган, қариндош, яқин қариндош. бағишланган махсус тадқиқот олиб борган мутахассиснинг фикрича, ҳуқуқий институт махсус Аннотация: В данной статье проанализированы усуллар ва воситалар ёрдамида бир турдаги ижтимоий вопросы, связанные с правовой природой, содержани- муносабатларни ёки унинг бир турдаги томонларини ем и своеобразной особенностью значения опеки и тартибга солувчи ҳуқуқий қоидаларнинг попечительства в институте гражданского и семейного асослантирилган комплексини ўзида ифода этади права. [3, 13-14-бетлар.]. Ключевые слова: опека, попечительства, дееспо- Фуқаролик-ҳуқуқий институтларнинг тушунчаси ва собность, несовершеннолетний, родственник, близкий моҳияти хусусида фикр юритар экан, В.В.Васильев родственник. фуқаролик-ҳуқуқий институтнинг тушунчасида унинг ўзига хос жиҳатлари ҳам акс этиши лозим, деган Annotation: in this article analyzed the issues related хулосага келади ва мазкур муаммони ҳал этиш учун to the legal nature, content and distinctive feature of the фуқаролик-ҳуқуқий институтни фуқаролик ҳуқуқи value of guardianship and trusteeship at the institute of тизимининг тузилмавий элементи сифатидаги civil and family law. моҳиятига хос хусусиятларни аниқлаш зарурлигини Key words: custody, guardianship, legal capacity, a қайд этган ҳолда, унинг қуйидаги бешта хусусиятини minor, a relative, a close relative ажратади: Биринчидан, фуқаролик-ҳуқуқий институт – Ҳуқуқий институтлар муайян турдаги ўхшаш фуқаролик-ҳуқуқий институтни ҳосил қилувчи муносабатларни тартибга солишга қаратилган фуқаролик-ҳуқуқий нормаларнинг умумийлиги ва қоидалар ва нормалар йиғиндисидан ташкил топади. йиғиндисидир. Ҳуқуқий институт ижтимоий муносабатларнинг муайян Иккинчидан, фуқаролик-ҳуқуқий иститутнинг гуруҳини тартибга солувчи қоидалар ва нормаларнинг ажралиб турадиган хусусияти фуқаролик-ҳуқуқий бирлашувидан ва умумий қоидага бўйсундирилишидан нормаларни фуқаролик ҳуқуқи институти таркибига ҳосил бўлади. Бунда ижтимоий муносабатларни бирлаштириш имконини берувчи институт ҳосил тартибга солувчи ҳуқуқ нормалари муайян мезон ва қилувчи омил ҳисобланади. шартлар асосида гуруҳлаштирилади. Учинчидан, ҳуқуқий институт фуқаролик ҳуқуқи Ҳуқуқ назарияси билан шуғулланган тизимининг мажбурий таркибий элементидир. Бу шуни мутахассисларнинг қайд этишларича, ҳуқуқ тизимини англатадики, фуқаролик-ҳуқуқий институт – бу нафақат тармоқларга ва институтларга бўлиш кимнингдир мавжудлиги назарий ҳуқуқий категория сифатида хоҳиши ёки олимлар ва давлат арбобларининг истаги аҳамият касб этадиган одатдаги ҳуқуқий конструкция, эмас. Бу жамиятда мавжуд турли-туман ижтимоий балки фуқаролик-ҳуқуқий назария ва амалиёт алоқалар табиатидан келиб чиқувчи объектив ўртасидаги боғлиқликни таъминловчи таркибий заруриятдир. Ҳуқуқ тармоғи ва институтларининг ҳосил элемент ҳисобланади. бўлиши аввало ҳуқуқий тартибга солиш предмети ва Тўртинчидан, фуқаролик-ҳуқуқий институтнинг усулидан келиб чиқади [1, 342-бет.]. моҳиятини ифодаловчи хусусиятлар жумласига унинг Айрим мутахассисларнинг фикрича, ижтимоий нисбий мустақиллиги ва амал қилишидаги муносабатларнинг у ёки бу ҳуқуқий институтлар мухториятлик белгисини киритиш зарур. шаклида мустаҳкамланиши ҳуқуқий тартибга солиш Бешинчидан, фуқаролик-ҳуқуқий институтнинг мақсадларидан биридир. Ушбу функция турли асосий хусусиятларидан бири муайян гуруҳдаги субъектларнинг ҳуқуқий мақомини бeлгилашда, ижтимоий муносабатларни фуқаролик-ҳуқуқий масалан, инсон ва фуқаронинг асосий ҳуқуқ ва тартибга солишнинг тўлиқлиги ва тугалланганлигининг эркинликларини мустаҳкамлаш-да, давлат идоралари таъминланиши ҳисобланади [4, 98-102-бет.]. ва мансабдор шахсларнинг ваколатларини Бундай комплекслилик мазкур ҳуқуқий институтнинг бeлгилашда, жисмоний ва юридик шахсларнинг тартибга солиш предмети ва усулидаги ҳуқуқдорлигини бeлгилашда намоён бўлади [2, 210- комплексликдан келиб чиқади. Жумладан, васийлик ва бет.]. ҳомийлик муносабатларини яхлит ижтимоий Дарҳақиқат, ижтимоий муносабатларни ҳуқуқий муносабат сифатида таҳлил қиладиган бўлсак, ушбу тартибга солишнинг самарадорлигига нафақат бу муносабатларни тартибга соладиган ҳуқуқий амалдаги қонунчиликни такомиллаштириш нормаларнинг йиғиндиси васийлик ва ҳомийлик воситасида, балки ҳуқуқ тизими барча таркибий институтини ташкил этади. бироқ уни тартибга солувчи элементлари, шу жумладан ҳуқуқ институтларининг нормалар бир қатор ҳуқуқ нормаларида ўз ифодасини ўзаро уйғунлиги ҳисобига эришилади. Шу сабабли топган. ҳуқуқий институтлар – ҳуқуқ тармоғининг элементи Ҳ.Р.Раҳмонқуловнинг фикрича, васийлик ва бўлиб, ижтимоий муносабатларнинг муайян турд