MARKAZIY OSIYODA OLIB BORILAYOTGAN INTEGRATSION SIYOSAt

Аннотация

В данной статье рассматриваются исторические, политические и экономические взаимоотношения между государствами Центральной Азии. Особое внимание уделено последствиям национально- территориального размежевания, проведённого в советский период, которое привело к многочисленным спорам по поводу границ, этническим противоречиям и конкуренции за водные ресурсы. После обретения независимости страны региона стремились к интеграции, однако приоритет национальных интересов и влияние внешних акторов замедлили этот процесс. Тем не менее, пересмотр внешнеполитического курса Узбекистана и реализация инициатив, таких как программа CAREC, придали импульс региональному сближению. В статье также анализируются преимущества соседства с развитыми странами для экономического роста, возможности и препятствия региональной интеграции. Делается вывод, что углубление экономических связей, развитие инфраструктуры и либерализация торговли между странами Центральной Азии создают потенциал для устойчивого развития региона. Ключевые слова: экономическая, политическая и административная интеграция Центральной Азии, отношения с Европейским Союзом, исторические события, сотрудничество с СНГ и его результаты, доклад ООН. Annotation This article explores the historical, political, and economic relationships among the Central Asian states. It examines the consequences of the national- territorial delimitation implemented during the Soviet era, which led to numerous border disputes, ethnic tensions, and competition over water resources. After gaining independence, the countries of the region attempted to pursue integration; however, the prioritization of national interests and the 109 SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN MANAGEMENT AND ECONOMY International scientific-online conference influence of external powers slowed this process. Nevertheless, Uzbekistan’s recent shift in foreign policy and the implementation of initiatives such as the CAREC program have reinvigorated regional cooperation. The article also highlights the economic benefits of neighboring developed countries, as well as the opportunities and challenges of regional integration. It concludes that strengthening economic ties, improving infrastructure, and facilitating trade among Central Asian states can significantly contribute to the region’s sustainable development. Keywords: economic, political, and administrative integration of Central Asia, relations with the European Union, historical events, cooperation with the CIS and its outcomes, UN report. Markaziy Osiyo davlatlari qadimdan bir biri bilan qo'shni bo'lib yashab kelishgan. Ular orasidagi savdo-iqtisodiy, ijtimoiy-siyosiy, harbiy-ma'muriy aloqalar davrga, davlat rahbarlari xohish-irodasiga qarab o'zgarib borgan. Davlatlar o'rtasida savdo aloqalari orqali madaniy-gumanitar aloqalar yaxshi sur'atlarda yaxshilanib bordi. Avvalo, ushbu davlatlar ma'muriy chegaralar o'rtasida jiddiy bahslar bo'lib o'tdi. Bu oldingi davrlarda yani, Sovet Ittifoqning xatolari natijasida sodir bo'ldi. 1924-yildan boshlab SSSR oliy kengashi Markaziy Osiyoda milliy-hududiy chegaralanish o'tkazish haqida qaror chiqardi. Bu qarorning amalga oshirilishi Markaziy Osiyo davlatlari o'rtasida qizg'in tortishuvni va millatlar o'rtasida bahslarni keltirib chiqardi. KPSS bosh sekretari I. Stalinning ishlab chiqqan dasturi ham aynan yuqoridagi vaziyatlar uchun yaratilgan edi. Sovet Ittifoqi uchun qulay boshqaruv muhitini yaratish asosiysi, doimiy mintaqada o'z tasirimini mustahkamlash nuqtai nazaridan Markaziy Osiyo xalqlarini bir-biriga qarshi qo'ydi va noroziliklar fonida jiddiy strategik loyihalarni amalga oshirdi. Natijada asrlar davomida birga yashab kelgan qardosh xalqlar ma'lum manoda bir biri bilan qarama-qarshi pozitsiyaga o'tib qoldi. Yer masalasida jiddiy bahslar bo'lib o'tdi. Milliy-hududiy chegaralanish fonida U yoki bu davlatning hududi boshqa davlatga berib yuborildi. Boshqa davlatlar bilan ham xuddi shunday ishlar amalga oshirildi. Natijada ba'zi bir millatlar boshqa millat hududida qolib ketdi. Ushbu geopolitik dilemmalarni hisobga olgan holda Mustaqillikdan keyin Markaziy Osiyo davlatlari bir birlari bilan pragmatik siyosat yurita boshladi. Rivojlanish odatda qo'shni davlatlar orqali amalga oshirilishi Markaziy osiyo davlatlari uchun yirik natijalarga olib keldi. Endi tabiiy ravishda savol tug'ulishi tabiiy, rivojlangan davlatlar bilan qo'shni bo'lish qanchalik foyda-yu qanchalik zarar? Avvalo, rivojlangan davlatlar 110 SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN MANAGEMENT AND ECONOMY International scientific-online conference bilan qo'shni bo'lish iqtisodiy tarmoqlarni rivojiga ulkan hissa qo'shadi. Qolaversa, savdo-iqtisodiy va migratsiya kapitali uchun ijobiy ta'sir ko'rsatadi.. Asosiy qism 1991-yilda Sovet Ittifoqi parchalangach, Markaziy Osiyo mamlakatlari mustaqillikka erishdi va bu voqea ularning o‘zaro hamkorligini yo‘lga qo‘yish masalasini dolzarb qilib qo‘ydi. Ushbu davlatlarning diniy va madaniy ildizlari mushtarakligi, sovet davridan qolgan um