Особенности назначения наказания за рецидив

Аннотация

данная статья посвящена особенностям назначения наказания по рецидивным преступлениям. Автором статьи проанализированы теоретические подходы к понятию “рецидивных престеплуний”. Вместе с тем в статье раскрыт особенности назначение наказания по рецидивным преступлениям. В итоге статьи разработаны предложения и рекомендация по совершенствованию действующего уголовного законодательства. Ключевые слова: наказание, назначение наказания, рецидив преступлений, совершение рецидив преступлений, рецидивист, уголовное законодательство, форма вины, неосторожное преступление, умышленное преступление, судимость, тяжкое преступление, особо тяжкое преступление. Annotation: this article is devoted to features of ap- pointment of punishment on recurrent crimes. The author of the article analyses theoretical approaches to concept of “recurrent crimes”. At the same time in the article de- scribed features of appointment of punishment on recur- rent crimes. As a result of the article there are developed offers and the recommendation on improving current penal legislation. Key words: punishment, crime, determination, recidi- vism of a crime, execution of recidivism crime, criminal legislation, form of guilt, imprudence, previous, grave crime, gravest (high) crime, execution of crime. Маълумки, Ўзбекистон Республикасининг амалдаги жиноят ҳуқуқи ва қонунчилигига мувофиқ рецидив жиноятлар бир қанча жиноят содир этишнинг энг хавфли шакли ҳисобланади. Чунки, рецидив жиноятларда бир қанча жиноят содир этишнинг бошқа шакллари (такроран жиноят содир этиш ва жиноятлар мажмуи)га қараганда шахсдаги жиноий ниятларнинг барқарорлиги, жиноятчининг тўғри йўлга қайтишни қатъиян истамаслиги, унинг жамиятда ўрнатилган тартибларга нисбатан ўта ҳурматсиз муносабатда бўлиши янада яққолроқ намоён бўлади. Бундай тоифадаги жиноятчиларнинг ўзаро жипслашуви, профессионаллашуви давлатдаги жиноятчиликнинг сифат кўрсаткичларига ҳам салбий таъсир кўрсатади. Бу эса, рецидив жиноятларнинг ижтимоий хавфлилик даражаси юқори эканлигидан далолат беради ва 58 2016 №3 ♦ ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА уларга қарши кураш чораларини кучайтириш бермайдилар. [9, 11-бет]. ЎзР ЖКнинг 34-моддасининг зарурлигини белгилаб беради. 1-қисмида берилган таърифга кўра, олдинги жинояти Рецидив жиноятлар учун жазо тайинлашнинг ўзига ҳам, кейинги жинояти ҳам қасддан қилинган бўлсагина хос жиҳатларини тадқиқ этишдан олдин бевосита рецидив жиноят ҳисобланади. Шунга кўра, рецидив рецидив жиноят тушунчасига қисқача тўхталиб ўтсак. жиноятнинг криминологик тушунчаси ҳам фақат “Рецидив” лотин тилида – “recidivus” сўзидан қасддан қилинадиган жиноятларнинг такрорланишини олинган бўлиб, “қайтаётган” тушунчасини беради. назарда тутади. Чунки, рецидив жиноят жиноят содир Шунингдек, рецидив сўзига уч хил баҳо берилади: этишнинг махсус тури бўлиб, бу ҳодисанинг 1) “қайтадан тиклаш”, “қайтиш”, “бир нарсани турғунлиги, ўзини ўзи ривожлантириб, кўпайтириб такрорлаш” (одатда кўнгилсиз ходисани); турувчи ижтимоий ҳодиса ҳисобланади. 2) “тўлиқ тузалмаган касалнинг қайталиши” Энди эса, бевосита рецидив жиноятлар учун жазо (тиббиётда); тайинлашнинг ўзига хос хусусиятларига тўхталсак. 3) “жиноятни такроран содир қилиш”. “Ўғрилик Таъкидлаш жоизки, рецидив жиноятлар учун жазо рецидиви” деб ифодаланган. [1, 26-бет] тайинлаш қоида тариқасида ЖКнинг 60- моддасида Жиноят ҳуқуқи доктринасида «ҳақиқий рецидив белгиланган ҳукмлар мажмуи тартибида амалга жиноят» тушунчаси мавжуд бўлиб, бу тушунча шахс оширилиб, амалдаги жиноят қонунчилигида тўғридан- томонидан икки ёки ундан кўп жиноий қилмишлар тўғри рецидив жиноятлар учун жазо тайинлаш тартиби содир этганликнинг барча ҳолларини, субьектда назарда тутилмаган. аввалги қилмишлари учун судланганлик бор Ўзбекистон Республикаси ЖК 60- моддасида бир йўқлигидан қатьий назар, қамраб олади. [2, 313-бет] неча ҳукм юзасидан жазо тайинлаш қоидалари Рецидив жиноят тушунчаси ҳақида ўзбек олимлари назарда тутилган, лекин ушбу моддада жиноятлар томонидан билдирилган фикрларга мурожаат эҳтиётсизликдан қилинганлиги ёки қасддан этганимизда жиноят қонунчилигидан келиб чиққан қилинганлигидан қатъий назар жазо тайинлаш тартиби ҳолда асосан ўхшаш қарашлар мавжудлигига гувоҳ бир хил белгиланган. Ваҳоланки, рецидив бўламиз. Жумладан, М.Ҳ.Рустамбоевнинг фикрича, жиноятларда айб шакли муҳим аҳамиятга эга шахснинг илгари қасддан содир этган жинояти учун ҳисобланади. Бунинг натижасида судлар қасддан судланганидан кейин қасддан янги жиноят содир қилинган жиноятларда ҳам, эҳтиётсизликдан қилган этиши рецидив жиноят деб топилади. [3, 315- бет] жиноятларда ҳам бир хил ёндашув, яъни қисман Бунда рецидив жиноят содир этишнинг қуйидаги икки қўшиш усулидан фойдаланиб жазо тайинламоқдалар. асосини санаб ўтади: Айрим ҳолларда қасддан ва эҳтиётсизликдан қилинган - илгари содир этган жинояти учун судлангандан жиноятлар учун қатъий жазо тайинлаш қасддан кейин қасддан