Сущность обязательного страхования гражданской ответственности перевозчика

Аннотация

мазкур мақолада фуқаролик суғуртанинг бошқа турларига қараганда кенгроқ жавобгарликни суғурталашнинг мазмуни, бу борадаги қўлланилади. назарий-ҳуқуқий қарашларнинг таҳлили, суғурта Ҳар қандай профессионал фаолият ушбу фаолият муносабатларида ташувчининг фуқаролик билан шуғулланувчининг ўз мажбуриятини жавобгарлигини мажбурий суғурта қилишнинг ўзига бажармаслиги ёки лозим даражада бажармаслиги хослиги ҳамда бу борадаги норматив-ҳуқуқий оқибатида юзага келадиган юридик жавобгарликка ҳужжатлар таҳлил қилинган. асосланиши лозим. Бунда зарар етказилиш Калит сўзлар: суғурта, фуқаролик жавобгарлик, ҳолатларини камайтириш ҳамда жабрланувчининг суғурта муносабатлари, ташувчи, суғурта қилдирувчи, ҳуқуқ ва манфаатларини таъминлашда касбий мулкий суғурта ташкилоти. жавобгарликни суғурталаш муҳим ҳуқуқий восита вазифасини бажаради [1, 149-бет]. Аннотация: в данной статье описывается сущ- Касбий мулкий жавобгарликни суғурталашни ность, анализ, теоретическо-правовые взгляды, при- иқтисодий ва ҳуқуқий маънода талқин этиш мумкин. сущая характеристика обязательного страхования Бунда суғуртанинг иқтисодий ва ҳуқуқий маънодаги гражданской ответственности перевозчика и моҳиятига оид мутахассисларнинг фикрларига анализируется нормативно-правовые акты в этой асосланиш лозим. Хусусан, А.У.Эргашевнинг фикрича, сфере. суғурта иқтисодий категорія сифатида манфаатдор Ключевые слова: страхование, гражданской от- ташкилотлар ва фуқаролар бадаллари ҳисобидан таш ветственности, страхование отношения, страховщик, кил топган, махсус ташкилот (суғурталовчи) страховой организации. бошқарувида бўлган пул фон дини вужудга келтириш ва тақсимлаш шакли бўлиб, унинг асосий тайинланиш Annotation: in this article it is explained the meaning, мақсади суғурта қилдирувчиларнинг мулкий ёки analyze, theoretic-legal views, appropriate characteristic of бошқача талофотлари ва зиёнлари ўрнини қоплашдан mandatory insurance of civil liability of carrier and ana- иборат [2, 3-бет]. lyzed normative-legal acts in this sphere. Мазкур нуқтаи назар тарафдорлари зиёнларни Key words: insurance, civil liability, insurance rela- байта тақсимлаш назариясини қўллаб- tionships, the insurer, the insurance company. қувватлайдилар. Масалан, Л.Н.Клоченко ва К.И.Пыловнинг фикрича, иқтисодий нуқтаи назардан Бозор муносабатлари шароитида тадбиркорликни суғурта бир шахснинг зиёнини кўплаб бошқа шахслар ривожлантириш, фуқаролар ва юридик шахсларнинг ўртасида тақсимлаш ҳисобланади ва бу жараён ана ҳуқуқ ва манфаатларни ҳимоя қилиш ҳамда шу кўплаб шахсларнинг ҳар бири томонидан тўланган таъминлашда суғурта муҳим аҳамиятга эга. Турли маблағлардан шакллантирилган махсус фонд кутилмаган ва тасодифан юзага келадиган хавф- ҳисобидан амалга оширилади [3, 6-бет]. хатарлар оқибатида юзага келадиган мулкий Мазкур нуқтаи назар В.К.Райхер томонидан ҳам йўқотишлар, жисмоний ва моддий шикастланишлар қўллаб-қувватланган. Унинг қайд этишича, субъектларни моддий аҳволини қийинлаштиради суғурталанган хавф-хатарларни рўй бериши ҳамда уларни тушкун ҳолатга солиши мумкин. Шу боис натижасида юзага келган зарарларни қоплаш манбаси мазкур ҳолатларни енгиллаштириш ҳамда бўлиб, марказлашмаган тартибида кўплаб субъектларни моддий нуқтаи назардан қўллаб- шахсларнинг кичик бадаллари ҳисобига ташкил қувватлашда суғурта муҳим амалий восита этилган, бироқ келгусида марказлашадиган ва суғурта вазифасини бажаради. ташкилоти томонидан бошқариладиган суғурта Кейинги йилларда мамлакатимизда суғурта фондалари ҳисобланади [4, 56-бет]. бозорининг ривожланиши натижасида суғуртанинг Касбий мулкий жавобгарликни мажбурий суғурта турли кўринишлари юзага келди ҳамда улар кенг қилишнинг моҳиятини ҳуқуқий нуқтаи назардан очиб қўлланила бошлади. Бироқ суғуртанинг бошқа бериш учун унинг муҳим қисмлари суғурта объекти, турларига қараганда, фуқаролик жавобгарлигини суғурта ҳимояси қаратилган унинг мақсади, мажбурий суғурта қилиш бугунги кунда турлари ва суғуртанинг мазкур тури асосланадиган ўзига хос қўлланилиш кўлами нуқтаи назарда суғурта бозорида тамойилларини ёритиш талаб этилади. асосий ўринни эгаллайди. Ҳозирда юртимизда Таъкидлаш лозимки, ўз вақтида суғурта фуқаролик жавобгарлигини суғурталашнинг қуйидаги муносабатларининг ҳуқуқи асосларини тадқиқ қилар алоҳида ва мустақил турлари амал қилади: транспорт экан В.И.Серебровский суғурта – бу энг аввало, воситалари эгаларининг фуқаролик жавобгарлигини ҳуқуқий муносабатдир [5, 318- бет], деган ҳақли мажбурий суғурта қилиш, иш берувчининг фуқаролик эътирофни билдирган эди. жавобгарлигини мажбурий суғурта қилиш, ташувчининг Дарҳақиқат, ташувчининг фуқаролик фуқаролик жавобгарлигини мажбурий суғурта қилиш. жавобгарлигини мажбурий суғурта қилиш ҳам ўзига хос Суғуртанинг мазкур кўринишлари бир вақтнинг ҳуқуқий муносабат тизимидан ташкил топади. ўзида икки турдаги суғурта муносабатини ифода этади. Ташувчининг фуқаролик жавобгарлигини мажбурий Биринчидан, мазкур суғурта шартномалари тузилиш суғурта қилиш шартномасига кўра, суғурталовчи ҳамда эркни ифодалаш нуқтаи назаридан мажбурий суғурта