Сравнительно-правовое понятие, цель и нормативный анализ законодательных норм о профилактике правонарушений

Аннотация

Калит сўзлар: Мақолада “Ҳуқуқбузарликлар профилактикасига оид ҳуқуқбузарликлар қонунчилик нормаларининг қиёсий-ҳуқуқий тушунчаси, профилактикаси, мақсади ва норматив таҳлили”да ҳуқуқбузарликлар қиёсий-ҳуқуқий таҳлил, профилактикаси соҳасидаги қонунчилик нормаларининг қонунчилик нормалари, норматив таҳлил, қиёсий-ҳуқуқий асослари, уларнинг мақсадлари ва ҳуқуқий тартиб, норматив таҳлили кўриб чиқилади. Ушбу соҳадаги профилактика қонунчилик нормаларининг хусусиятлари, уларнинг мақсадлари, халқаро ва миллий амалиётдаги ўрни ва аҳамияти таҳлил миллий ва халқаро қилинади. Мақолада қонунчилик нормаларининг қонунчилик, Ўзбекистон мақсадлари, уларнинг жамиятдаги ҳуқуқий тартибни 1 Independent Researcher, Academy of the Ministry of Internal Affairs of the Republic of Uzbekistan. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 07 (2025) / ISSN 2181-1415 қонунчилиги. таъминлашдаги роли, шунингдек, уларнинг амалий қўлланишидаги муаммолар ва такомиллаштириш йўллари тўғрисида маълумот берилади. Қиёсий-ҳуқуқий ёндашув орқали турли хорижий давлатларнинг тажрибаси билан Ўзбекистон қонунчилигининг ушбу соҳадаги нормалари солиштирилади. Сравнительно-правовое понятие, цель и нормативный анализ законодательных норм о профилактике правонарушений АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье "Сравнительно-правовое понятие, цель и профилактика нормативный анализ законодательных норм в области правонарушений, профилактики правонарушений" рассматриваются сравнительно-правовой сравнительно-правовые основы законодательных норм в анализ, нормы законодательства, сфере профилактики правонарушений, их цели и нормативный анализ, нормативный анализ. Анализируются особенности правопорядок, законодательных норм в этой области, их место и значение цели профилактики, в международной и национальной практике. В статье национальное и представлена информация о целях законодательных норм, международное законодательство, их роли в обеспечении правопорядка в обществе, а также о законодательство проблемах их практического применения и путях Узбекистана. совершенствования. С помощью сравнительно-правового подхода нормы законодательства Узбекистана в этой области сопоставляются с опытом различных зарубежных стран. Мамлакатимизда ҳуқуқбузарликлар профилактикасини тартибга солувчи миллий ҳуқуқий (қонунчилик) асослари такомиллашиб бораётган ва тизимлаштирилган йўналишлардан биридир. Ҳуқуқшунос З.Амиров тўғри таъкидлаганидек, ҳуқуқбузарликлар профилактикасини тартибга солувчи ҳуқуқий асосларда мазкур фаолиятга оид асосий тушунчалар, субъектлар ҳамда объектлар ва чора-тадбирлар бўйича ягона ёндашув йўқлиги, шунингдек, ҳуқуқий бўшлиқ ва зид ҳолатларнинг мавжудлиги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни доимий равишда мониторинг қилиш орқали такомиллаштириб боришни тақозо этади[1]. Ҳуқуқбузарликлар профилактикасига оид миллий қонунчилик нормаларининг қиёсий-ҳуқуқий таҳлилини амалга ошириш учун аввало мамлакатимизнинг ушбу йўналишни тартибга солувчи асосий норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни таҳлил қилиш ва хорижий давлатларнинг қонунчиликни қўллаш амалиёти билан таққослаш муҳим аҳамият касб этмоқда[2]. Тадқиқотимиз жараёнида қўлланиладиган қиёсий-ҳуқуқий таҳлилнинг моҳияти, кўзлаган мақсади ва самарали методлари хусусида тўхталамиз. Қиёсий-ҳуқуқий таҳлил – бу турли давлатлар ёки ҳуқуқий тизимлар қонунчилигини солиштириб ўрганиш ва таҳлил қилишнинг илмий усулидир. Ушбу 45 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 07 (2025) / ISSN 2181-1415 таҳлил орқали ҳуқуқий нормалар, тизимлар, институтлар, ҳуқуқий амалиёт ва ҳуқуқий анъаналар ўртасидаги ўхшашликлар ва фарқлар аниқланади. Ҳуқуқбузарликлар профилактикасига оид миллий қонунчилик нормаларининг қиёсий-ҳуқуқий таҳлили қатор муҳим мақсадларга хизмат қилади. Бу таҳлил орқали ҳуқуқий тизимнинг самарадорлиги баҳоланади ва ривожланиш йўналишлари белгиланади. Ҳуқуқбузарликлар профилактикасига оид миллий қонунчилик нормаларининг қиёсий-ҳуқуқий таҳлил қуйидаги мақсадларга хизмат қилади: биринчи мақсад мавжуд қонунчиликни баҳолаш ва такомиллаштиришга қаратилади. Бунда қиёсий таҳлил орқали миллий ҳуқуқий нормалар хорижий давлатлар тажрибаси билан таққосланади. Бу орқали: а) заиф жойлар аниқланади; б) номукаммал ёки давр талабларига жавоб бермайдиган нормалар ўзгартирилади; в) замонавий ва самарали механизмлар жорий этилади. Иккинчи мақсад халқаро стандартларга мослаштиришдан иборат. Бунда қонунчиликни халқаро нормалар ва стандартлар билан қиёслаб таҳлил қилиш орқали миллий қонунлар: а) халқаро ташкилотлар талабларига мослашади; б) инсон ҳуқуқлари ва эркинликларини таъминлашда халқаро тажриба инобатга олинади; в) халқаро ҳамкорликни кучайтириш имконияти яратилади. Учинчи мақсад профилактика чораларининг самарадорлигини оширишдан иборат. Бунда бошқа давлатларда ҳуқуқбузарликларнинг олдини олишда қўлланилаётган усул ва ёндашувларни таҳлил қилиш: а) миллий тизимда самарали моделлардан фойдаланишга ёрдам беради; б) профилактик тадбирларни режалаштириш ва амалга оширишда ил