“ЎЗБЕКИСТОН ТЕМИР ЙЎЛЛАРИ” АЖ ЛОГИСТИКА ХИЗМАТИДА РАҚАМЛИ ТЕХНОЛОГИЯЛАРНИ ҚЎЛЛАШДАГИ МУАММОЛАР

Аннотация

This article highlights the shortcomings of specific aspects of the use of digital technologies in the provision of logistics services in Uzbekistan Railways JSC, and shows the relevance of these shortcomings when switching to a digital technology system. In the conditions of the digital economy, many unique modern problems are also arising, and in order to study the solution of these problems, the actions of organizing the work process in the prescribed manner are mentioned. Keywords: "Uzbekistan Railways" (UR), joint-stock company (JSC), Regional Railway Unitary Enterprise (RRUE), digital economy, sorting and loading stations, state tax committee (STC). КИРИШ “Ўзбекистон темир йўллари” АЖда темир йўл бекатлари бўлиб, улар поездларни қабул қилиш, жўнатиш, кесишиш, ташиш жараёнлари, юкларни қабул қилиш, юк бериш, юк багажи ва йўловчиларга хизмат кўрсатиш, бўйича жараёнлардан, ҳамда поездларни шакллантириш, тарқатиш ва поездлар билан техник жараёнларни амалга ошириш бўйича иш олиб борадиган алоҳида темир йўл ажратиш пунктларидир. Темир йўл бекатлари ўз ишининг хусусиятига кўра қуйидагиларга бўлинади: 1. Юк бекатлари - юк тижорат жараёнларини бажариш учун мўлжалланган. Улар йирик саноат ва маъмурий марказларда, денгиз ва дарё портлари жойларида, юкларни оммавий юклаш ва тушириш жойларида қурилади. Ишлов берилаётган юкларнинг тури ва жойлашишига қараб, улар турли юкларни, яъни қуйма юклар, кўмир юкланиши, порт ва бошқаларни қайта ишлашга “RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNA LI | 8-SON WWW.INFOCOM.UZ 860 TEXNIKA мўлжалланган оддий юклар билан ишлаш бектларига бўлимади. Умумий юк бекатлари сирасига саноат корхоналарининг кириш йўллари ва давлат юк бекатлари билан туташган жойларда кўплаб юк бекатлари ҳам киради. Уларда алоҳида қабул қилиш, жўнатиш йўллари ва йўловчи бинолари (поезд станциялари) мавжуд. 2. Техник бекатлар - юк автомобиллари, поездлар, ташишни ташкил этиш ва йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш учун поездлар билан техник жараёнларни бажаришга мўлжалланган жойлардир. Техник бекатларга йўловчи ва юк ташиш жараёнлари учун мўлжалланмаган темир йўл бекатлари киради. Юк автомобиллари, поездлар билан бажариладиган техник жараёнларга қараб техник темир йўл бекатлари қуйидагиларга бўлинади: - Саралаш бекатлари – вагонларга оммавий ишлов бериш ва поездларни шакллантириш учун мўлжалланган. Улар темир йўл линияларининг туташиш ёки кесишиш нуқталарида, катта транзит пунктларида жойлашган. Бундан ташқари, транзит поездлар уларда қайта ишланади. Саралаш бекатларининг бир нечта махсус парклари бўлиб, энг йирик паркларида тоқ ва жуфт йўналишдаги вагонларни ўзи автоматик равишда саралайдиган жойлари ҳам мавжуд. - Участка бекатлари – транзит юк ва йўловчи поездларини қайта ишлаш, комбинациялашган ва участка поездларини шакллантириш, кириш йўлларига хизмат кўрсатиш учун шунтлаш жараёнларини бажаришга мўлжалланган. Участка бекатлари орасидаги масофа локомотивлар ва локомотив экипажларининг ўзгаришига боғлиқ бўлиб, одатда улар бир-биридан 150-300 км масофада жойлашган бўлади. Участка бекатларида одатда 2-3 та парки бўлиб, вагонларга техник хизмат кўрсатиш пунктлари локомотивлар учунтехник хизмат кўрсатиш деполари мавжуд бўлади. - Порт ёнидаги бекатлар – денгиз портига хизмат кўрсатишда вагонларни йиғиш учун ишлатилади. Улар кема порталарида вагон ташиш, қабул қилиш ва поездларни шакллантириш ишларини амалга оширади. АДАБИЁТЛАР ТАҲЛИЛИ Киберхавфсизликни таъминланмаслиги бўлиб, бунда хаккерлар томонидан фақат пул ҳисоб рақаларини ўзлаштириш бўлмасдан балки давлатлар томонидан ушбу хавфга қарши курашиш механизмларини ишлаб чиқишдан иборат бўлиши ҳам мумкинлиги такидланган [1]. Рақамли муҳитда таълимдаги кескин ўзгаришларинновациялар компютерларга янги талабларни келтириб чиқаради. Жараён давомида салбий таълим натижалари рақамли технологиялардан фойдаланишга кўпинча боғлиқ бўлиб, бунда талабаларни ўқишдан чалғитиш хавфи мавжуд. Шу билан бир WWW.INFOCOM.UZ “RAQAMLI IQT ISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 8-SON TEXNIKA 861 қаторда мақсадлар ва уларнинг диққатини жамлашнинг пасайиши билан қаралиши мумкинлиги такидланган [2]. Блокчейн - бу воситаларсиз ишлайдиган тенгдошлар ўртасида транзакцияларни амалга ошириш учун платформалар яратилган ва барча транзакциялар маълумотларини акс эттириш учун марказлаштирилмаган ахборотни сақлаш воситаси бўлган махсус технология – деб айтиб ўтилган. Халқаро юк ташиш транспортида электрон маълумотлар алмашинувини муваффақиятли амалга оширишга таъсир қилиши мумкин бўлган муҳим халқаро лойиҳаларга нисбатан радиочастота идентификациялаш технологиясини темир йўл юкларини эксплуатация қилишда амалий қўллаш имконияти кўриб чиқилган. Темир йўл соҳасида янги ва мураккаброқ ахборот тизимларини ва технологияларини жорий этиш, ушбу камчиликларни мунтазам равишда йўқ қилиши ва шу билан стратегик тушунча, нафақат транспортдаги маълумот сифатини оширибгина қолмай балки темир йўл юклари соҳасида умумий рақобатбардошлигини ошириши керак, – деб такидлаган [3]. Рақамлаштиришнинг таниқли муаммоси - бу корх