Перспективы обеспечения эффективного исполнения процессуальных обязанностей в судебной практике

Аннотация

Мақолада суд амалиётида процесс маса ЖПКнинг 410, 411, 412, 413- моддаларига муво- иштирокчилари томонидан процессуал фиқ суд мажлисида раислик қилувчи суд мухокамасига мажбуриятларнинг бажарилишининг бугунги кундаги келмаган иштирокчисиз кўриб чиқиш ёки кейинга қол- ҳолати ва жиноят-процессуал кодексни дирилиш масаласи ҳал этилади, суд муҳокамаси кей- такомиллаштиришга оид айрим фикр-мулоҳозалар инга қолдирилган тақдирда эса, муҳокамага келган баён этилган. бошқа иштирокчиларнинг норозилигига сабаб бўлади Таянч (энг муҳим) сўзлар: суд, суд мажлиси, (вақти беҳудага ўтканлиги, йўлга ҳаражат қилиб кел- тартиб, жиноят процесси иштирокчилари, процессуал ганлиги ва ҳ.к.). ҳуқуқ ва мажбуриятлар, жавобгарлик. Жиноят процесси иштирокчиларининг суд мажлиси вақтида тартибга риоя этмаслиги муҳокамани бир ма- Аннотация. В статье раскрываются некоторые ромда тартиб билан кечишига тўсқинлик қилиши мум- мнения, касающиеся соверщенствования уголовно- кин, иш бўйича хақиқатни аниқлашга бироз бўлсада процессуального кодекса и сегоднейщего состояния қийинчиликлар туғдиради, қолаверса, муҳокамада қат- исполнения процессуальных обязанностей участников нашувчиларнинг руҳий холатига ҳам салбий таъсирини процесса в судебной практике. кўрсатади. Ключевые слова: суд, заседания суда, проядок, Суд мажлисининг тартиби Ўзбекистон Республика- участники уголовного процесса, процессуальное права си Жиноят-процессуал кодексининг «Суд мажлисининг и обязанностьи, ответственность. тартиби» деб номланувчи 424-моддасида яъни «Судь- ялар кириб келаётганда суд мажлиси залида ҳозир Annotation. In article the essence both place of the бўлганларнинг ҳаммаси ўринларидан турадилар. Суд procedural rights and duties in criminal procedure is процессининг барча иштирокчилари судга тик турган opened, the necessity of perfection of the procedural ҳолда мурожаат қиладилар, кўрсатувлар берадилар ва rights and duties is stated. баёнотлар қиладилар. Ушбу қоидадан фақат раислик Key words: The procedural right, procedural duty, par- қилувчининг рухсати билангина четга чиқилиши мум- ticipants of process, responsibility. кин. Суд процессининг барча иштирокчилари, шунинг- дек суд залида ҳозир бўлган барча шахслар раислик Ўтган чорак аср давомида суд хокимиятини му- қилувчининг суд мажлисида белгиланган тартибга стақил ва алоҳида тармоғига айлантириш мақсади, риоя қилиш тўғрисидаги фармойишларини сўзсиз ба- шунингдек уни ўтмишдаги жазолаш органидан инсон жаришлари лозим» деб белгиланган. Бу билан қонун- ҳуқуқ ва эркинликларини муҳофаза қилувчи ҳамда шунос тарафларга (процесс иштирокчиларига) ва ишончли ҳимоя қилувчи чинакам мустақил институтига бошқа шахсларга (судланувчининг яқин қариндошлари, айлантириш бўйича самарали ислоҳотлар амалга танишлари) суд мажлиси давомида белгиланган тар- оширилди. тибга қатъий риоя этиш мажбуриятини юклайди. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 Қолаверса, Ўзбекистон Республикаси Жиноят- йил 21 февралдаги «Ўзбекистон Республикаси суд процессуал кодексининг «Жиноят процесси иштирок- тизими тузилмасини тубдан такомиллаштириш ва фа- чилари» деб номланувчи иккинчи бўлим ва бобларида олияти самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари процесс иштирокчиларида суд мажлиси вақтида тар- тўғрисида»ги фармонида суд ҳокимиятининг чинакам тибга риоя этиши шартлиги тўғрисидаги мажбурият мустақиллигини таъминлаш, судлар фаолиятини са- мавжуд, ЖПКнинг 408-моддасида суд мажлисига ра- марадорлиги ва нуфузини ошириш, судлар тузилмаси- ислик қилувчи суд мажлиси залида тартибга риоя ни ҳамда судьялик лавозимларига номзодларни тан- қилинишини таъминлаши, унинг фармойишилари та- лаш ва тайинлаш тизимини янада такомиллаштириш рафлар ва барча ҳозир бўлганлар учун мажбурийлиги юзасидан тегишли чора-тадбирларни амалга ошириш белгиланишидан ҳам айни мажбурият белгиланганини белгиланди. Ушбу фармон асосида Ўзбекистон Рес- пайқаш қийин эмас. публикасининг Конституцияси, қатор қонунларга кири- Суд амалиётида тарафлардан судланувчи, ҳимоя- тилган тегишли ўзгартиришлар ва қўшимчалар асоси- чи, жабрланувчи, фуқаровий даъвогар, фуқаровий жа- да 2017 йил 1 июндан Қорақалпоғистон Республикаси, вобгар ва гувоҳларнинг суд мажлисига узрсиз сабаб- вилоятлар ва Тошкент шаҳар маъмурий судлар, туман ларга кўра келмаслик ёки суд мажлиси ўтказилаётган (шаҳар) маъмурий судлар, Ўзбекистон Республикаси вақтда тартибни бузиш ёки судга хурматсизлик қилиш Олий суди таркибида маъмурий ишлар бўйича суд каби процессуал мажбуриятлар бажарилмаслиги куза- ҳайъати ташкил этилди [1.].. тилади. Масалан: суд мажлислар залида Ўзбекистон Маъмурий судлар жиноят ишлари бўйича судлар- Республикаси Жиноят кодексининг 168-модда 2-қисм, дан алоҳида фаолият юритиши, жиноят ишлари бўйи- «б» банди билан айбланаётган судланувчи А. унга ча судларга бир қанча енгилликларни яратди, жумла- маълум бўлган иш ҳолатлар юзасидан гапириб бериши дан, мазкур судлардаги иш ҳажми кескин камайди, жараёнида жабрланувчи С. судланувчи А.ни ёлғон натижада жиноят ишини тўла, ҳар томонлама ва холи- гапираётганлигига чидайолмай,