AUDIOVIZUAL TARJIMA: SUBTITR VA DUBLYAJ O‘RTASIDAGI FARQ.

Аннотация

В данной статье рассматриваются два основных вида аудиовизуального перевода: субтитры и дубляж. Освещаются ключевые различия между этими методами, их преимущества и недостатки, а также их роль в межкультурной коммуникации и изучении языков. Также рассматривается влияние технологического прогресса на данные формы перевода и их современное применение в мировой медиаиндустрии. Ключевые слова: аудиовизуальный перевод, субтитры, дубляж, методы перевода, межкультурная коммуникация, изучение языков, медиа-перевод. Global kommunikatsiya vositalarining kengayishi bilan bir qatorda, audiovizual tarjima (AVT) sohasiga bo‘lgan ehtiyoj ham keskin oshdi. Dunyodagi turli xalqlarning filmlari, seriallari, hujjatli lavhalari boshqa tillarga tarjima qilinib, keng auditoriyaga taqdim etilmoqda. Bu jarayonda subtitr va dublyaj eng 31 SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN MANAGEMENT AND ECONOMY International scientific-online conference ko‘p qo‘llaniladigan ikki asosiy AVT shaklidir. Mazkur maqolada ular o‘rtasidagi farqlar, har birining o‘ziga xos jihatlari va qo‘llanish holatlari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Asosiy qism. 1. Subtitr: Matn orqali tarjima qilish. Subtitr – bu film, serial yoki har qanday videomaterialdagi dialoglar yoki nutqlarni ekranning pastki qismida yozma tarzda berishdir. Subtitrlar o‘quvchi tilini tushunmaydigan tomoshabinga mazmunni anglash imkonini beradi. Afzalliklari: •Original ovoz saqlanadi, bu esa aktyorlik mahoratini va madaniy ohangni saqlab qoladi. •Subtitr orqali til o‘rganish imkoniyati yuqori. •Texnik jihatdan kam xarajatli usul. Kamchiliklari: •Ekranda matn o‘qish tomoshabinning e’tiborini chalg‘itishi mumkin. •Har doim ham barcha yoshdagilar uchun qulay emas (masalan, bolalar yoki keksa kishilar uchun). 2. Dublyaj: Ovoz orqali tarjima qilish •Dublyaj – bu original ovoz o‘rniga yangi tilda qayta ovozlashtirish orqali amalga oshiriladigan tarjima usulidir. Bu usulda tomoshabin filmni o‘z tilida tinglaydi. Afzalliklari: •Tomoshabin vizual tasvirga to‘liq e’tibor qaratadi, matn o‘qishga hojat qolmaydi. •Kichik yoshdagilar yoki o‘qishga qiynaladiganlar uchun qulay. Kamchiliklari: •Original aktyorlarning ovozi, intonatsiyasi yo‘qoladi. •Yaxshi sifatli dublyaj ko‘p vaqt, malakali aktyorlar va katta mablag‘ talab qiladi. 3. Subtitr va dublyaj o‘rtasidagi asosiy farqlar Ko‘rsatkich Subtitr Dublyaj Talab qilinadigan xarajat Arzon Qimmat Original ohangni saqlash Saqlanadi Yo‘qoladi Til o‘rganishdagi ahamiyat Yuqori Nisbatan past Tomoshabin qulayligi Ba’zida noqulay Yuqori Tayyorlash muddati Tez Uzoq Xulosa. 32 SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN MANAGEMENT AND ECONOMY International scientific-online conference Zamonaviy dunyoda audiovizual tarjima global kommunikatsiyaning ajralmas qismiga aylangan. Subtitr va dublyaj o‘zaro farqli jihatlarga ega bo‘lsa- da, har biri alohida auditoriya ehtiyojlarini qondiradi. Subtitrlar asosan original madaniyatni saqlashni istagan yoki til o‘rganayotgan tomoshabinlar uchun qulay bo‘lsa, dublyaj esa keng omma, xususan yosh auditoriyaga mos keladi. Har ikki usul ham o‘zining dolzarbligini yo‘qotmay, doimiy rivojlanishda davom etmoqda. Foydalanilgan adabiyotlar: 1. Díaz Cintas, J. (2009). Audiovisual Translation: Subtitling. Routledge. 2. Gambier, Y. & Doorslaer, L. van. (2010). Handbook of Translation Studies. John Benjamins Publishing. 3. Chaume, F. (2012). Audiovisual Translation: Dubbing. Routledge. 33