Юридические лица, являющиеся крупными налогоплательщиками, и вопросы уплаты ими налогов в бюджет

Аннотация

Particular attention is paid to ensuring the necessary level of collection of taxes and other mandatory payments in the Republic of Uzbekistan, radical improvement of services on the basis of cooperation between large taxpayers, tax administration and tax obligations. In the Address of the President of the Republic of Uzbekistan Sh.M.Mirziyoev to the Oliy Majlis dated December 28, 2018, “one should be interested in the timely payment of taxes, not tax evasion. The new version of the Tax Code should provide incentives for honest taxpayers, who are the backbone of the country's development, and punish those who operate in secret. It is necessary to reduce the tax burden, introduce a fair tax regime for all, and gradually abolish tax benefits. " is one of the important tasks in this regard. Keywords: budget policy, budget, tax incentives, tax administration, business entities, tax revenues, taxes, tax rates, preferences, large taxpayers, state tax inspection. 6/2021 (№ 00056) http://iqtisodiyot.tsue.uz 395 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 6, noyabr-dekabr, 2021 yil Кириш Юртимизда иқтисодиётнинг мутлақо янги тармоқларига асос солиш, айниқса, уларни бошқариш услубларини замонавийлаштириш, яъни халқаро бизнес юритиш тартиб-тамойилларини жорий этишга алоҳида эътибор берилмоқда. Миллий иқтисодиётимизда кенг кўламли ислоҳотлар амалга оширилаётган корхоналарнинг ривожлантириш, уларнинг хорижий капитал бозорига чиқишини таъминлашга эришиш ва бу борада илғор хориж тажрибаларидан самарали фойдаланишни долзарб вазифа қилиб қўймоқда. Бундан ташқари республикамиздаги хўжалик юритувчи субъектлар, шу жумладан йирик солиқ тўловчи сони кун сайин кўпаймоқда. Бу иқтисодиётимиз жадал суръатларда ривожланиши, саноат салоҳияти ошиши, юқори технологияли тармоқларнинг ўзлаштирилиши, бошқача айтганда, мамлакатимиз рақобатдошлиги таъминланишига хизмат қилади. Мавзуга оид адабиётлар таҳлили Россиялик олимлардан И.Ю.Бочарова корпоратив бошқарув бўйича фикрни ривожлантириб, қуйидагича фикр билдиради: “корпоратив бошқарув компания фаолияти билан боғлиқ қизиқиш уйғотувчи корпоратив мносабатлар субъектлари ўртасидаги муносабатларда пайдо бўлувчи акциядорлар ҳолати ва акциядорлик жамияти хатти–харакатларига таъсир этувчи ташкилий–иқтисодий ва бошқарув муносабатлари тизимидир”. Маликов ва Жалиловлар (2011) фискал сиёсатни қуйидагича баён этишган: “бир томондан, бюджет даромадларини (оқилона) шакллантириш, иккинчи томондан, бюджет харажатларини (самарали) сарфлаш билан боғлиқ”. Шунингдек, фискал сиёсат иккита сиёсат (бюджет ва солиқ) лар туридан иборат.” Худойқуловнинг (2019) илмий тадқиқот ишларида солиқ мажбуриятлари юклатилган солиқ тўловчилар сони, солиқ тўловчиларга берилган жами солиқ имтиёзлари, жами солиқ қарздорлиги, ўртача солиқ ставкаси каби муҳим омилларнинг ўзаро боғлиқлигига асосланган ҳолда эконометрик усуллар орқали давлат бюджети жами даромадларининг 2018-2023 йилларга мўлжалланган прогноз кўрсаткичлари аниқланган. И.А.Бланк (2013) фикрича инвестициялар – бу капитални келажакда даромад олиш ёки унинг қийматини ошириш мақсадида тадбиркорлик фаолияти объектларига пул, моддий ва номоддий шакллардаги капиталдир. Aлeксaндрoв (2009) ―Сoлиқ имтиёзи – бу сoлиққa тoртиш миқдoрини кaмaйтириш ёки сoлиқнинг субъeктигa бoшқa сoлиқ тўлoвчигa нисбaтaн aфзaллик тaқдим этишдир. Тютюрюков (2009) Солиқ преференцияси – айрим турдаги солиқ тўловчиларга солиқ мажбуриятини камайтиришнинг турли усуллари орқали давлат томонидан бериладиган афзалликлар. Жусванто ва Симмснинг (2017) фикрича “Солиқ маъмурияти ва солиқ процедураларини рақамлаштириш солиқ тизимини янада ислоҳ қилиш учун замин яратиши керак. Солиқ сиёсати ислоҳоти рақамли бизнесга иқтисодий ўсишга мослашган ҳолда адолатли ва барқарор солиққа тортилишини таъминлаши керак”. Сердюков ва бошқалар (2005) эса, “давлат солиқ сиёсати – давлатнинг умумий иқтисодий стратегияси доирасида давлат бошқаруви ва давлат органларининг 6/2021 (№ 00056) http://iqtisodiyot.tsue.uz 396 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 6, noyabr-dekabr, 2021 yil фаолиятида амалга оширилаётган, маълум бир давлатнинг тарихий ривожланишини тегишли босқичида манфаатлари ва мақсадларини ҳисобга олган ҳолда солиққа тортиш масалаларини ҳар томонлама ҳал этишга қаратилган” деб ҳисоблайди. Тадқиқот методологияси Ушбу мақолада қиёсий таҳлил ҳамда индукция ва дедукция баҳолаш усулларидан фойдаланилди. Қиёсий усулдан фойдаланилиб, Йирик солиқ тўловчи корхоналарга доир маълумотлар ва уларни таҳлиллар амалга оширилиб илмий хулосалар берилди. Таҳлил ва натижалар муҳокамаси “Йирик корхона” тушунчаси қонун ҳужжатларида келтирилмаган. Амалиётда кичик тадбиркорлик субъекти жумласига кирмайдиган корхона йирик корхона ҳисобланади. Қуйидагилар кичик тадбиркорлик субъектлари ҳисобланади (“Тадбиркорлик фаолияти эркинлиги кафолатлари тўғрисида”ги Қонуннинг 5- моддасида белгиланган): якка тартибдаги тадбиркорлар; ишлаб чиқариш соҳасида банд бўлган ходимларининг ўртача йиллик сони 20