,,BOSH MIYA YARIMSHARLARI FUNKSIYONAL ASSIMETRIYASI VA DIAGNOSTIKASI’’

Аннотация

В данной статье исследуются взаимоотношения между национальными традициями и современной культурой в процессе глобализации. Проанализированы изменения в системе ценностей нового поколения в условиях современных информационных технологий, социальных сетей и глобальной интеграции. На примере узбекского общества рассматриваются важность традиционных ценностей, влияние современной культуры и процессы культурного синтеза, возникающие в результате их 182 International scientific journal “Interpretation and researches” Volume 1 issue 7 (53) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2 взаимодействия. Предложены оптимальные пути интеграции в современный мир при сохранении национальной идентичности. Ключевые слова: глобализация, национальные традиции, современная культура, трансформация ценностей, культурный синтез, новое поколение, национальная идентичность, культурный баланс, культурный иммунитет. Kirish. Bugungi kunda globallashuv jarayoni tobora tezlashib bormoqda. Dunyoning har bir burchagida yangi avlod zamonaviy texnologiyalar, g'oyalar va qadriyatlar ta'siri ostida ulg'aymoqda. Bu esa milliy an'analar va zamonaviy madaniyat o'rtasida o'ziga xos kurashni keltirib chiqarmoqda. Ayniqsa, O'zbekiston kabi boy tarixiy va madaniy merosga ega bo'lgan mamlakatlar uchun bu masala yanada dolzarbdir.Globallashuv va milliy o'zlik. Globallashuv – bu nafaqat iqtisodiy, balki madaniy jarayondir. Zamonaviy axborot texnologiyalari, ijtimoiy tarmoqlar va internet orqali dunyo madaniyati va qadriyatlari chegaralarni oson kesib o'tadi. Natijada, global madaniyat va lokal an'analar o'rtasidagi munosabatlar yangicha tus olmoqda.O'zbek jamiyatida bu jarayon o'ziga xos ko'rinishlarda namoyon bo'lmoqda: 1. Tili va muloqot uslubi – yoshlar o'rtasida ko'plab chet tillaridan o'zlashgan so'zlar, internet jargonlari va yangi atamalar keng tarqalmoqda.2. Kiyinish madaniyati – an'anaviy milliy liboslar zamonaviy kiyim-kechak va g'arbona uslublar bilan uyg'unlashmoqda.3. Oilaviy qadriyatlar – katta oila an'analari bilan zamonaviy nuklear oila tushunchalari o'rtasidagi tafovutlar.4.Madaniy iste'mol – milliy musiqa, adabiyot va san'atning global madaniyat bilan raqobati va sintezi.Yangi avlod dunyoqarashi. Bugungi kunda voyaga yetayotgan yosh avlod ikki madaniy dunyoning kesishgan nuqtasida tarbiya topmoqda. Ular bir tomondan milliy qadriyatlar, urf-odatlar va an'analar muhitida ulg'aysa, boshqa tomondan global madaniyat, zamonaviy texnologiyalar va yangicha fikrlash ta'sirida shakllanmoqda.Bu holat quyidagi xususiyatlari bilan ajralib turadi:Tanlov imkoniyati kengayishi – yosh avlod turli qadriyatlar, hayot tarzi va dunyoqarashlar orasidan tanlash imkoniyatiga ega.O'zlik izlash jarayoni murakkablashuvi – milliy va global identifikatsiya o'rtasidagi muvozanatni topish qiyinlashmoqda.Qadriyatlar tizimidagi o'zgarishlar – an'anaviy qadriyatlar zamonaviy tushunchalar bilan qayta talqin etilmoqda.Avlodlar o'rtasidagi tafovutlarning kuchayishi – bu esa oilaviy va ijtimoiy munosabatlarga ta'sir ko'rsatmoqda. Milliy an'analar har bir xalqning o'zligini, tarixiy xotirasini va madaniy merosini saqlashda muhim rol o'ynaydi. O'zbek xalqi uchun quyidagi an'analar alohida ahamiyatga ega:Oila va qarindoshlik aloqalari – katta oilalar, mahalla tushunchasi, oilaviy marosimlar.To'y va marosimlar – nikoh to'yi, beshik to'yi, sunnat to'yi kabi muhim ijtimoiy hodisalar.Mehmon-navozlik va saxiylik – mehmondo'stlik, dasturxon madaniyati.Hurmat va izzat – kattalarni hurmat qilish, yoshlarga g'amxo'rlik ko'rsatish.Din va ma'naviyat – islomiy qadriyatlar, axloqiy 183 International scientific journal “Interpretation and researches” Volume 1 issue 7 (53) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2 tamoyillar. Zamonaviy madaniyat ko'p jihatdan g'arbona qadriyatlar, individuallik, raqobat, erkinlik va innovatsiyalarga asoslangan. Bu madaniyat quyidagi yo'llar bilan ta'sir ko'rsatmoqda:Bu an'analar asrlar davomida shakllangan bo'lib, o'zbek jamiyatining asosini tashkil etadi. Ularning saqlanishi milliy o'zlikni yo'qotmaslik va madaniy xilma-xillikni ta'minlash uchun muhimdir. - Raqamli texnologiyalar – smartfonlar, ijtimoiy tarmoqlar va internet orqaliOmmaviy axborot vositalari – televideniye, kino, musiqa va ommaviy madaniyat mahsulotlari,Ta'lim tizimi – xalqaro ta'lim dasturlari, chet el universitetlari va akademik almashinuvlar,Iqtisodiy aloqalar – xalqaro biznes, savdo va moliyaviy munosabatlar,Bu ta'sirlar natijasida jamiyatda yangi qadriyatlar va hayot tarzi elementlari paydo bo'lmoqda: 1. Individualizm – shaxsiy muvaffaqiyat, o'z-o'zini rivojlantirish va mustaqil qaror qabul qilishga intilish.2. Iste'molchilik madaniyati – moddiy boyliklar, brend va statusga intilish3. Professional yutuqlar – karyera, moliyaviy mustaqillik va kasbiy o'sishga e'tibor4. Shaxsiy erkinlik – an'anaviy cheklovlardan ozod bo'lish, o'z hayotini mustaqil rejalashtirish. Ko'pchilik bu holatni "kurash" sifatida tasvirlasa-da, aslida bu ikki madaniy oqim o'rtasidagi murakkab munosabatdir. Bu munosabat quy