KORXONALARDA MEHNAT MUHOFAZASINI BOSHQARISH SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA AXBOROT TIZIMLARINING ILMIY ASOSLARI

Аннотация

This article talks about the modern state of the republic's highways and their analysis, and it is assumed that the modern state of the republic's public roads, internal roads and departmental roads is analyzed. Kalit so‘zlari: yo‘l tarmog‘i, tarmoq zichligi, viloyatlar kesimida, o‘zgarishlar, rekonstruksiya. Ключевые слова: дорожная сеть, плотность сети, в регионе, изменения, реконструкция Keywords: road network, network density, by region, changes, reconstruction. Mamlakat iqtisodiyotining rivojlanishi asosan avtomobil yo‘llari tarmog‘ining holatiga bog‘liqdir. Iqtisodiyot rivojlanishi bilan yuk va yo‘lovchilarni tashishga bo‘lgan ehtiyoj o‘sadi, shuningdek avtomobil yo‘llariga bo‘lgan talab ham oshadi. Bugungi kunda avtomobil yo‘llarida tashilayotgan yuklar miqdori 88% va yo‘lovchilar miqdori 98% ni tashkil etadi. Avtomobil transportiga bo‘lgan ehtiyojlarni maksimal qoniqtirish uchun avvalo avtomobil yo‘llarining transport-ekspluatasion sifatlarini yaxshilash kerak bo‘ladi. Bugungi kunda O‘zbekiston Respublikasi avtomobil yo‘llari tarmog‘ining umumiy uzunligi 209596 km bo‘lib, shundan umumiy foydalanishdagi avtomobil yo‘llari 42869 km, ichki yo‘llar 141882 km, idoraviy yo‘llar 24845 km ni tashkil qiladi. 1-rasm. O‘zbekiston Respublikasi bo‘yicha avtomobil yo‘llari umumiy tarmog‘ini viloyatlar kesimidagi tahlili. Umumiy yo'l tarmog'i 30 000 m 24 745 k 25 000 21 677 21 903 ,ig 19 947 iln u z u 1 2 5 0 0 0 0 0 0 0 12 38213 346 15 344 14 011 16 170 13 627 i'g 9 354 9 456 9 021 o 10 000 m 5 214 ra t l'o 5 000 3 299 Y 0 Respublika, viloyatlar Respublika bo‘yicha umumiy avtomobil yo‘llari tarmog‘ining zichligi 41,0 km/100 km2 bo‘lib, 1-jadvalda ushbu ko‘rsatkichning viloyatlar bo‘yicha aniqlangan qiymatlari keltirilgan[1;2]. 1-jadval Respublika bo‘yicha umumiy yo‘l tarmog‘ining zichligi Viloyatlar km/100 km2 Viloyatlar km/100 km2 Viloyatlar km/100 km2 QQR 6,7 Navoiy 7,3 Toshkent 96,2 Аndijon 291,3 Namangan 179,8 Farg‘ona 277,2 Buxoro 34,2 Samarqand 95,5 Хоrazm 128,1 Jizzax 36,5 Surxondaryo 63,1 O‘zR bo‘yicha 41,0 Qashqadaryo 64,5 Sirdaryo 89,1 - - O‘zbekiston Respublikasi bo‘yicha umumiy foydalanuvdagi avtomobil yo‘llarining uzunligi 42869 km bo‘lib, viloyatlar kesimida quyidagi 2-rasmda keltirilgan. UMUMIY FOYDALANUVDAGI AVTOMOBIL YO'LLARI M TARMOG'I K ,IG IL N U Z U 4 5 2 4 3 6 4 2 2 1 0 4 1 0 6 2 7 8 4 3 7 1 0 4 7 7 3 3 7 9 0 4 0 5 3 4 8 2 6 1 0 4 1 3 0 4 1 2 2 2 I'G 4 1 O M R A T L 'O Y RESPUBLIKA, VILOYATLAR 2-rasm. O‘zbekiston Respublikasi bo‘yicha umumiy foydalanuvdagi avtomobil yo‘llarining tarmog‘ini viloyatlar kesimidagi tahlili 1- umumiy foydalanishdagi avtomobil yo‘llari; 2- xo‘jaliklararo qishloq avtomobil yo‘llari, shaharlar, shahar posyolkalari, qishloqlar va ovullar ko‘chalari; 3-idoraviy va inspektorlik yo‘llari. 3-rasm. O‘zbekiston Respublikasi avtomobil yo‘llari tarmog‘ining ulushlarda ko‘rinishi Respublika umumiy avtomobil yo‘llari tarmog‘ining uzunligi va ularni balansda ushlab turuvchi korxonalar kesimida toifalarga bo‘linishi 3-rasmda keltirilgan. Respublika avtomobil yo‘llarining umumiy foydalanuvdagi qismi bo‘yicha oxirgi 32 yilda bir qator sifat o‘zgarishlarga erishildi[1;2]. Ushbu erishilgan natijalar quyidagi 2-jadvalda tahlil qilingan. 2-jadval 1991-2023 yillarda umumiy foydalanishdagi avtomobil yo‘llari tarmog‘ida yuzaga kelgan o‘zgarishlar № Avtomobil yo’lining O‘zgarishi: Avtomobil yo’lining nomlanishi 1-yanvar xolati bo‘yicha, km + o‘sish 1991 y. 2023 y. - kamayish, km 1 Xalqaro axamyatdagi 2 Davlat ahamyatdagi 3 Mahalliy ahamiyatdagi 4 Sementbeton qoplamali (s/b) 5 Asfaltbeton qoplamali (a/b) 6 Qora qoplamali (qora) 7 Tosh-shag‘al qoplamali 8 Tuproqli 9 Yo‘l tarmog‘ining uzunligi Respublika umumiy foydalanishdagi avtomobil yo‘llari tarmog‘ining bugungi kundagi mavjud titul holati quyidagi 3 jadvalda keltirilgan: 3-jadval Respublika umumiy foydalanishdagi avtomobil yo‘llarining titul holati Hamma yo‘llar Yo‘llar ahamiyati bo‘yicha, km Yo‘llar qoplamasi bo‘yicha, km shundan toifasi xalqaro davlat mahalliy sement- asfalt- qora shag‘al tuproq bo‘yicha: km beton beton qoplama I 2925 1653 874 74 346 1953 II 5757 1315 3822 620 21 4878 464 III 7507 632 4660 2215 28 5321 2451 IV 19060 278 5943 12839 7925 10988 414 V 7446 103 702 6641 2178 3423 1254 660 Jami: 42869 3993 14203 24673 395 22537 17668 1435 660 Umumiy foydalanishdagi avtomobil yo‘llari tarmog‘ining mavjud holatidan yo‘l tarmog‘ida mahalliy ahamiyatdagi yo‘llar 51,7 %, mukammal qoplamali yo‘llar 52,9 %, ikki tasmali yo‘llar 76,4 %, IV va V-toifali yo‘llar 63,8 % foizni tashkil qilishi ma’lum bo‘ladi[1;2]. O‘zbekiston Respublikasi bo‘yicha ichki yo‘llar titul holati 4-jadvalda keltirilgan. 4-jadval O‘zbekiston Respublikasi ichki yo‘l tarmog‘i Yo‘l Jami Sement- Qora belgilari Asfaltbeton, Shag‘al, Tuproq, Hududlar nomi uzunligi, beton, qoplam, soni, km km km km km km dona Respublika 141 47 39 36 933 337,3 50 767,1 3 716,8 bo‘yicha jami 882,2 636,3 424,6 Qoraqalpog‘iston 8 127,7 2 328 11,0 2 769,1 61,5 2 928,9 2 357,2 respublikas