Концептуальные подходы к эффективной организации торговли текстильной продукцией

Аннотация

This article seeks to delve deeper into the problem through conceptual approaches to the effective organization of textile trade, their place in the global market, strategies for textile entry into the market, directions of deduction or induction. The object of research is the market of textile products, which is studied and developed international marketing methodology. Key words: textile products, product range, strategy, domestic market, foreign market, international market, competition, cooperation, marketing strategy. Кириш Мавзунинг долзарблиги шундан иборатки, ҳозирда шиддат билан ривожланиб келаётган иқтисодиёт шароитида, тўқимачилик корхоналарини ҳам ривожлантиришни тақозо этмоқда. Соҳада рақамли воситалардан фойдаланинш рақобат муҳитида жуда ас қотади. Ҳар бир тўқимачилик корхонаси маҳаллий ва халқаро бозорларга чиқиш стратегияларини ишлаб чиққанда, аввалом бор корхона бизнесини кенгайтириш, маҳсулот сотиш хажмини ва бозордаги улушини кенгайтириш, юқори фойда олиш, ассортимент диапозони кўпайтириш ва янги товарлар ишлаб чиқариш, маҳсулотларни мақсадли бозорларга силжитиш ва PR кампанияларини самарали ташкил этиш, нарх сиёсатини такомиллаштириш ва маркетинг фаолиятини оптимал бошқариш бўйича бир қатор чора тадбирларни амалга оширади. Тўқимачилик корхоналарида асосий муаммолари қуйидагилардан иборат: - Соҳа йўналишида ИТ технологиялардан кам фойдаланиш - Фаол нарх сиёсатини йуритишнинг мураккаблиги; 3/2021 (№ 00053) http://iqtisodiyot.tsue.uz 135 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 3, may-iyun, 2021 yil - Ҳом-ашё материалларининг нархини ошиши натижасида тўқимачилик маҳсулотларининг бозор мувозанатидан паст баҳога сотилиши; - Халқаро бозорда рақобатбардош эмаслиги. - Ва бошқалар. Мақолада тўқимачилик корхоналарнинг жаҳон бозорига кириб боришнинг халқаро маркетинг стратегиялари асосини эса стратегияни амалга ошириш вақти ва имкониятларини тўғри белгилаш, халқаро бозорлар мақсадли сегментини ва маркетинг усулларини аниқлаш кўрсатиб берилган[1]. Бизга маълумки хорижий ва маҳаллий адабиётларимизда бир нечта классик стратегиялар мавжуд. Улар доирасига ҳужумкор, мудофаа ва чекиниш стратегияларини киритиш мумкин. Ушбу стратегияларни тавсифи орқали уларнинг айнан тўқимачилик корхоналарига мослашишини жадвал кўринишда таклиф этиш мумкин. Корхона ўзининг халқаро ривожланишини ички экспансияга нисбатан иккиламчи сифатида, ташқи бозор эса – ортиқча маҳсулотни юткич сифатида кўриб чиқиши мумкин. Бу ҳолатда корхона дастлаб ички бозорда фойдаланиладиган жараёнлар ва сиёсатни ташқи бозорда такрорлаш тенденциясига эга бўлади. Шу билан бирга халқаро маркетинг стратегиясини танлашнинг муҳим омиллари бўлиб корхона менежментининг хорижий бизнесга муносабати, жаҳон бозоридаги рақобатбардошлилик мезонлари, ташқи иқтисодий фаолият тажрибаси ҳамда тадбирлар кўлами ҳисобланади. Халқаро маркетинг стратегияларини ишлаб чиқиш алгоритми стратегияни қўллашнинг хар бир босқичида стратегия турлари ва хусусиятларига боғлик. Маълум давр мобайнида миллий ва халқаро маркетинг стратегияларининг хорижий ва маҳаллий олимларимиз томонидан концептуал жиҳатлари ўрганилган бўлиб, стратегиялар турлари, уларни амалга ошририш шарт-шароитлари ҳамда йўналишлари тадқиқ этилган. Мавзуга оид адабиётларнинг таҳлили Бу борада бир қанча изланишлар ғарб мамлакатлари олимлари В.Киганнинг “Кўп миллатли маҳсулотни режалаштириш: Стратегик муқобиллаш”[2], С.Холленсен “Глобальный маркетинг”[3], Котлер Ф., Армстронг Г., Сондерс Дж., Вонг В., “Основы маркетинга” [4], И.Айал, Дж.Зиф, “Кўп миллатли маркетингда бозорни кенгайтириш стратегиялари”[5] деб номланган асарларида маҳсулотнинг маркетинги ҳақида ўз қарашларини баён этганлар ва бозорга киришнинг альтернатив стратегиялар таҳлилини амалга оширишган. Шу билан бирга ушбу масасалар кўлами маҳаллий олимларимиз Б.Болтабаев “Ўзбекистон Республикаси тўқимачилик саноати экспорт имкониятларини ривожлантиришда маркетинг стратегияси” номли асарида “Тўқимачилик ва енгил саноатнинг бошқа тармоқларида ана шу пахта хомашёсини янада чуқур қайта ишлашни таъминлаш, бўялган ип-калава, трикотаж полотноси ва матолар каби тайёр маҳсулотларни хорижий мамлакатларга экспорт қилиш, кейинчалик, замонавий технология ва дизайнни фаол ўзлаштириш асосида, тайёр тўқимачилик маҳсулотлари ишлаб чиқаришда улкан самарага эриша оламиз” дея таъкидлаган[6]. Ш.Эргашходжава “Бозор рақобати шароитида қишлоқ жойларида кооперацияни ривожлантиришнин маркетинг стратегияси” номли асарида “Тўқимачилик 3/2021 (№ 00053) http://iqtisodiyot.tsue.uz 136 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 3, may-iyun, 2021 yil маҳсулотини ишлаб чиқаришини диверсификациялаш, бир ёки бир неча хилдаги турдош маҳсулотни ишлаб чиқаришга таянган ишлаб чиқариш тузилмасидан, бир неча йўналишни ўз ичига олган, кенг турдаги ишлаб чиқариш тузилмасига ўтиш тушуниш мумкин”[7] дея айтиб ўтган. З.Адилова “Халқаро бозорларга экспорт маҳсулотларини йўналтиришнинг маркетинг стратегияси” асарида “Халқаро маркетинг - бу жаҳон иқтис