Зарубежный опыт финансирования логистических компаний

Аннотация

In this state, all aspects of monetary and market relations in the economy of Uzbekistan are presented, in particular, an analysis of the activities of enterprises in various sectors of the logistics infrastructure and improvements in the development and implementation of design. Key words: Logistics, logistics system, logistics elements, supply chain, logistics hubs, infrastructure, leasing, financing, crediting. Кириш Бозор иқтисодиёти шароитида мамлакатда логистиканинг тараққий этиш хусусиятини ички ва ташқи бозор имкониятлари ривожланиш даражасига туртки бўлмоқда. Унинг асосини хусусий корхоналарнинг бир – бири билан ўзаро муносабатларига хизмат кўрсатиш жараёнида товар етказиш сифатини оширишда ва маҳсулотни энг кам харажатлар билан етказиб боришда ўз аксини топди. Хусусан, кейинги ривожланиш босқичи маҳсулотлар бозорида рақобатбардошликни оширишнинг мустаҳкам усули сифатида логистика имкониятларидан фойдаланиш ривожланиб бормоқда. Рақобатчилар билан кескин курашда корхонанинг бошқариш тизимининг фаолиятида асосий масала унинг фаолияти, логистик стратегияси ва тактикасини бозорнинг ва истеъмол соҳасининг узлуксиз ўзгариб турувчи вазиятига иложи борича максимал мослаштиришдан иборат. Ушбу истиқболли соҳани ривожлантириш мақсадида, давлатимиз томонидан муҳим тадбирлар амалга оширилмоқда ва турли имтиёзлар яратилмоқда. Бу борада Президентимиз Ш.М.Мирзиёевнинг 2017 йил 3/2021 (№ 00053) http://iqtisodiyot.tsue.uz 13 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 3, may-iyun, 2021 yil 2 декабрдаги “2018-2022 йилларда транспорт инфратузилмасини такомиллаштириш ва юк ташишнинг ташқи савдо йўналишларини диверсификациялаш чора-тадбирлари тўғрисида” ПҚ-3422-сон қарорида логистик инфратузилмасини ривожлантириш ҳамда модернизациялаш юксак халқаро талаблар ва стандартларга мос келадиган миллий транспорт тармоғини ривожлантириш соҳасида ягона комплекс стратегияни ишлаб чиқиш, республика маҳсулот ишлаб чиқарувчиларининг ўз маҳсулотини минтақа ва жаҳон бозорларига истиқболда олиб чиқиш талаб-эҳтиёжларини ҳисобга олган ҳолда унинг халқаро транспорт коммуникацияларига кенг миқёсда интеграциялашувини таъминлаш дея таъкидлаганди[6]. Республикада сўнгги йилларда логистик компанияларда молиялаштиришда лизинг хизматлари бозорини ривожлантириш ишлари анча фаоллашди. Кичик ва хусусий бизнес корхоналарида, хўжаликларида логистик фаолиятини йўлга қўйиш ва унинг ривожланишини таъминлаш учун кўплаб амалий ҳаракатлар қилиш талаб этилади. Ушбу масаланинг долзарблиги яна шундаки, логистик тизимини қўлламай туриб молия хизматлари бозорида самарали фаолият кўрсатиб бўлмайди. Бундан ташқари Ўзбекистон Республикасининг бозор муносабатларига асосланган ягона иқтисодий тизимга интеграциялашиши ҳам мамлакатимзда ташқи иқтисодий фаолиятни ривожланиб бориши, логистик инфратузилмалардан самарали фойдаланишни, мазкур йўналиш логистикаси стратегияларни ишлаб чиқиш долзарб масалалар жумласидандир. Иқтисодий ислоҳотларни чуқурлаштириш босқичида мамлакатимизда кичик бизнес ва тадбиркорлик фаолиятини такомиллаштириш борасида айрим ўз ечимини кутаётган муаммолар ҳам мавжуд. Юқоридаги фикрлар асосида мамлакатимизда логистик тизимларни ривожлантиришда логистик компанияларнинг молиялаштириш механизмларини такомиллаштириш ҳамда иқтисодиёт йўналишида амалга оширилаётган ижобий тенденциялар билан узвий боғлиқлигини эътироф этиш мумкин. Мавзуга доир адабиётлар таҳлили Логистика ва унинг фаолияти бўйича кўплаб илмий ишлар қилинган, қтиоблар ёзилган ва таърифлар берилган. Европалик иқтисодчи олимлардан бири Джеймс С.Джонсоннинг фикрича: “Логистика – маҳсулотларини қайта ишлаб, тайёр маҳсулот сифатида тайёрланганда олинадиган иқтисодий самарадорлиги ҳақида маълумотлар келтирганлар” деб таъриф берган [1]. Ушбу таърифни таҳлил қиладиган бўлсак, бозор муносабатлари жуда мураккаб тузилган ва логистика фаолияти барча бозор муносабатларига хизмат кўрсатиши деярли имконсиздир. Масалан, давлатнинг барча минтақалари бир хил даражада ривожланмаган, баъзи ҳудудларда ўзаро олди-сотди ва бошқа бозор муносабатларида логистика фаолиятининг иштироки яхши ривожланмаган. Логистика фаолиятини молиялаштиришнинг ноанъанавий усулларини такомиллаштириш соҳасида Америкалик иқтисодчилар Ж.У.Фени, ва П.Д. Джонсонлар венчур капитали кичик бизнес ва логистик корхоналарини акциядорлик капиталини молиялаштириш деб тушунтириб ўтганлар [4]. Россиялик иқтисодчи Б.С. Есенкиннинг фикрича: “Молиявий логистика молиявий оқимларни моддий-техник жиҳатдан оптималлаштириш сифатида логистика тизимларида моддий оқимларнинг ҳаракатланишини оптималлаштириш, 3/2021 (№ 00053) http://iqtisodiyot.tsue.uz 14 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 3, may-iyun, 2021 yil асосан молиявий оқимларга хизмат кўрсатишни такомиллаштириш орқали амалга оширилади”. [2] Ушбу таърифдаги транспорт компаниялари ва уларнинг имкониятлари, омборхоналар, юкларни ташиш, қадоқлаш, инвентаризацияни бошқариш, юкларни юклаш ва тушириш терминаллари ва чакана дўконларга тегишлидир дега