Topical issues of the use of innovative and information and communication technologies in economic education

Аннотация

Мазкур мақола иқтисодий таълимда инновацион ва ахборот коммуникацион технологияларидан фойдаланишнинг долзарб масалаларига бағишланган бўлиб, унда иқтисодчи мутахассисларн инновацион фаолиятга тайёрлашда илғор педагогик ва ахборот коммуникацион технологиялардан фойдаланиш самарадорликлари, ўқитишнинг ноанъанавий усуллари, ахборот коммуникацион технологиялари асосида иқтисодий таълимни ривожлантириш масалалари ёритилган. Калит сўзлар: иқтисодий таълим, инновация, инновацион технологиялар, ахборот коммуникацион технологиялар, иқтисодчи мутахассис, ноанаънавий таълим,таълим технологияси. Аbstract: This article is about the issues of using information technologies and innovations in economical education, to use efficiency of advanced pedagogical and information technologies in teaching economists to innovative activities, explained to develop problems of economic education based on non-traditional teaching methods and informational technologies. Keywords: economic education, innovation, innovative technologies, information and communication technologies, economist specialist, educational technology. Кириш Мамлакатимиз мустақилликка эришганидан сўнг ўз ривожланиш йўлини танлаб ривожланиб бормоқда. Бу йўл демократик ҳуқуқий давлат, ижтимоий йўналтирилган бозор иқтисодиёти ва кучли фуқаролик жамияти қуришга йўналтирилган кенг кўламли ислоҳотлар йўлидир. Ахборот инқилоби ва ахборотлашган жамиятнинг шаклланиши ижтимоий-иқтисодий ривожланишда билимларнинг ролини тубдан ўзгартириб юборди. Замонавий шароитларда асосий иқтисодий фаолият тури бўлиб, ахборотларни ишлаб чиқиш ва иқтисодиётни самарали амал қилиши учун ундан фойдаланиш ҳисобланади. Бунда асосий ишлаб чиқариш омили бўлиб билимлар ҳисобланади ва бу билимлар таълим тизими орқали етказиб берилади. Замонавий ўқув-тарбиявий жараёни асосида таълим олувчи шахсини баркамол ривожлантириш концепцияси ётади. Маълумки, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 19 февралда “Ахборот технологиялари ва коммуникациялари соҳасини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-5349-сонли Фармони қабул қилинди. Фармонда ахборот технологиялари ва коммуникациялари соҳасида кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва малакасини оширишнинг амалдаги тизими IT-технологиялар ривожланишининг тезкор суръатларини ҳисобга олмаяпти, шунингдек, таълим беришнинг илғор услубларини жорий этиш учун хорижий мамлакатларнинг етакчи 4/2020 (№ 00048) http://iqtisodiyot.tsue.uz 230 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 4, iyul-avgust, 2020 yil таълим муассасалари билан самарали мулоқотни ташкил қилиш имконини бермаётганлиги муаммо сифатида таъкидланган. Мазкур муаммоларни ҳал қилишда етакчи хорижий компаниялар ва таълим муассасаларининг энг яхши амалиёти асосида ахборот технологиялари ва коммуникациялари соҳасида стратегик ва лойиҳа бошқаруви, менежмент, маркетинг бўйича илмий тадқиқотлар ва ишланмаларни, кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ҳамда малакасини оширишни ташкил қилиш устувор йўналиши белгиланган [1]. Шунингндек, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 28 апрелдаги “Рақамли иқтисодиёт ва электрон ҳукуматни кенг жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-4699-сонли Қарори қабул қилинган. Рақамли иқтисодиёт ва электрон ҳукуматни янада ривожлантиришнинг асосий вазифаларидан бири бу, таълим тизимининг барча босқичларида рақамли технологияларни кенг жорий этиш ва замонавий иқтисодиёт учун зарур бўлган рақамли билимларнинг даражасини ошириш, таълим инфратузилмасини такомиллаштириш, шунингдек, «Беш ташаббус» лойиҳасини амалга ошириш доирасида 2022 йилга қадар республиканинг барча ҳудудларида рақамли билимларга ўқитиш марказларини очишдир [2]. Юқоридаги ҳуқуқий меъёрий ҳужжатлар асосида иқтисодий таълимда инновацион ва ахборот коммуникацион технологияларидан фойдаланиш бугунги таълим тизими олдида турган долзарб масалалардан ҳисобланади. Мавзуга оид адабиётлар таҳлили Иқтисодий таълимда инновацион ва ахборот коммуникацион технологияларидан фойдаланиш масалалари ҳусусида Республика ва хориж иқтисодчи, педагог ҳамда ахборот коммуникацион технологиялар соҳаларида фаолият олиб бораётган бир қатор олимларнинг илмий тадқиқот ишларида учратиш мумкин. Хусусан, академик С.Ғуломов, Б.Бегалов, Д.Тожибоева, М.Ҳакимова, Н.Файзуллаева, И.Мамажонов, С. Хасанов, Ж. Йўлдошев, Б.Сафаров, Г.Жуков, П.Матросов, С.Каплан, П.И.Пидкасистого каби олимларларнинг илмий тадқиқот ишларида инновацион ва ахборот технологиялар масалалари ёритилган. С.Ғуломов, Б.Бегаловларнинг “Информатика ва ахборот технологиялари” [3] номли дарслигида таълим тизимида ахборот технологиларидан самарали фойдаланиш, масофавий таълим ва нинг афзалликлари кабиларга эътибор қаратилган бўлса, Д.Тожибоева “Иқтисодий педагогика” [4] ўқув қўлланмасида иқтисодий фанларни ўқитишнинг шакл, метод ва воситаларига эътибор берилган. Шунингдек, М.Ҳакимова [5], Д.Файзуллаеваларнинг “Педагогик технологиялар ва педагогик маҳорат” ўқув-услубий мажжмуаси ҳамда Н.Файзуллаева, И.Мамажоновларнинг [6] “Касбий таълим услубиёти.