BOLALAR MUASSASALARIDA GIGEYENIK TARBIYA VA BOLA ORGANIZMINI CHINIQTIRISH

Аннотация

Ushbu maqola bolalar muassasalarida gigiyenik tarbiya va bola organizmini chiniqtirishning ahamiyati, asosiy tamoyillari va usullari haqida soʻz yuritadi. Gigiyenik tarbiya bolalarda toʻgʻri gigiyena madaniyatini shakllantirish bilan bir qatorda, ularning umumiy sogʻliqini mustahkamlashga xizmat qiladi. Bola organizmini chiniqtirish esa, faol va sogʻlom rivojlanish uchun muhim boʻlib, turli sport va jismoniy tarbiya usullari yordamida amalga oshiriladi. Maqola, shuningdek, bolalar muassasalarida gigiyenik tarbiya va chiniqtirish jarayonlarini ta’minlash uchun tavsiyalar va metodikalar bilan ham tanishtiradi. Kalit soʻzlar: gigiyenik tarbiya, bola organizmini chiniqtirish, bolalar muassasalari, sogʻliqni mustahkamlash, jismoniy tarbiya, muassasa gigiyenasi, sogʻlom rivojlanish Bolalar muassasalarida gigeyenik tarbiya va bola organizmini chiniqtirish zamonaviy ta’lim tizimining eng muhim yoʻnalishlaridan biridir. Sogʻlom avlod yetishtirishda maktabgacha ta’lim muassasalari va maktablarning roli beqiyosdir. Bolaning jismoniy va ruhiy sogʻligini mustahkamlash, gigeyenik koʻnikmalarni shakllantirish va organizmni turli xil muhit sharoitlariga moslashtirib borish kelajak avlodning sogʻlom boʻlishining asosidir. Gigeyenik tarbiyaning asosiy yoʻnalishlari 1. Shaxsiy gigeyena koʻnikmalarini shakllantirish Bolalarga shaxsiy gigeyena qoidalarini oʻrgatish eng asosiy vazifalardan biridir. Bu quyidagi jihatlarni oʻz ichiga oladi: Qoʻl gigeyenasi: Qoʻllarni ovqat oldin va keyin, hojatxonadan chiqqandan soʻng, koʻcha sharoitlarida boʻlgandan keyin sovun bilan yuvish qoidalarini oʻrgatish Ogʻiz boʻshligʻi gigeyenasi: Tishlarni kuniga ikki marta, ertalab va kechqurun tartibli ravishda tozalash koʻnikmalarini rivojlantirish Tana gigeyenasi: Muntazam ravishda choʻmilish, toza kiyim kiyish va almashtirish odatlarini shakllantirish Soch gigeyenasi: Sochlarni tartibli ravishda yuvish va taroq bilan taralash koʻnikmalarini oʻrgatish 2. Ovqatlanish madaniyatini oʻrgatish 31 SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN MANAGEMENT AND ECONOMY International scientific-online conference Toʻgʻri ovqatlanish odatlari bolaning sogʻligʻi uchun juda muhimdir: Tartibli ovqatlanish: Belgilangan vaqtlarda, tinch muhitda ovqatlanish Muvozanatli ratson: Protein, uglevodlar, yogʻlar va vitaminlarni toʻgʻri nisbatda iste’mol qilish Dasturxon madaniyati: Ovqat vaqtidagi xulq-atvor qoidalarini oʻrgatish Suv rejimi: Kunlik suv ehtiyojini qondirishning ahamiyatini tushuntirish 3. Uyqu gigeyenasi Sogʻlom uyqu bolaning toʻlaqonli rivojlanishi uchun zarur: Uyqu rejimi: Yosh guruhiga mos keladigan uyqu vaqtini belgilash Uyqu muhiti: Tinch, havo almashuvi yaxshi, harorati muvofiq xonada uyqlash Uyqu oldi tayyorgarlik: Yotishdan oldin tinchlanish, televizor va gadjetlardan voz kechish Bola organizmini chiniqtirish usullari 1. Havo bilan chiniqtirish Havo bilan chiniqtirish eng tabiiy va samarali usullardan biridir: Bosqichma-bosqich yondashish: Haroratni asta-sekin pasaytirish Xonani shamollantirish: Muntazam ravishda toza havo bilan ta’minlash Ochiq havoda faoliyat: Har qanday ob-havo sharoitida tashqarida vaqt oʻtkazish Havo vannalari: Qisqa muddatli engil kiyinib yurish 2. Suv bilan chiniqtirish Suv protseduralarining bosqichma-bosqich qoʻllanilishi: Iliq suvdan boshlanish: 36-37°C haroratdan boshlash Gradual harorat pasayishi: Har hafta 1-2°C ga haroratni kamaytirish Turli usullar: Choʻmilish, dush qabul qilish, oyoqlarni sovuq suvga botirish Muntazamlik: Har kuni bir xil vaqtda amalga oshirish 3. Quyosh nuri bilan chiniqtirish Quyosh nurining foydali ta’siridan toʻgʻri foydalanish: Ehtiyotkorlik: Quyoshning eng qizigan soatlarida (11:00-16:00) ehtiyot boʻlish Bosqichma-bosqich: Qisqa muddatdan boshlab, vaqtni asta-sekin uzaytirish Himoya choralari: Bosh kiyim va zaruratga qarab quyosh kremi ishlatish Optimal vaqt: Ertalab 8:00-10:00 va kechqurun 17:00-19:00 oraligʻi 4. Jismoniy mashqlar orqali chiniqtirish 32 SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN MANAGEMENT AND ECONOMY International scientific-online conference Muntazam jismoniy faoliyat immunitetni mustahkamlaydi: Ertalabki badantarbiya: Har kuni 10-15 daqiqalik mashqlar Faol oʻyinlar: Harakatchan oʻyinlar va sport faoliyati Nefes mashqlari: Toʻgʻri nafas olish texnikasini oʻrgatish Massaj elementlari: Oddiy oʻz-oʻzini massaj qilish usullari Bolalar muassasalarida amaliy tatbiq. Kun tartibida gigeyenik tarbiya. Bolalar bogʻchasi va maktablarda kun tartibining har bir qismida gigeyenik tarbiya elementlari mavjud boʻlishi kerak: Ertalabki qabul: Bolaning gigeyenik holatini tekshirish Ovqat vaqtlari: Qoʻl yuvish, toʻgʻri ovqatlanish qoidalarini amalda koʻrsatish Sayr vaqti: Tab-havo bilan tanishish, toza havoda faoliyat Uyqu vaqti: Tinch muhit yaratish, gigeyenik sharoitlarni ta’minlash Tarbiyachilar va oʻqituvchilarning roli Katta yoshlilar bolalar uchun namuna boʻlishi kerak: Shaxsiy namuna: Oʻzlari gigeyenik qoidalarga rioya qilish Izchil yondashuv: Barcha tarbiyachilar bir xil talablarni qoʻyish Ijobiy motivatsiya: Ragb