Directions for the development of the tourist zone Chervok

Аннотация

The scientific article contains suggestions and recommendations on determining strategic directions for the development of free tourist zones in improving the tourism infrastructure in the country, identifying areas for development based on the analysis of work carried out abroad, and developing quality services for tourists. Key words: tourism, tourist, tour operator, infrastructure, free tourist zones, tourist services, tourists, economy. Кириш Президентимиз томонидан 2019 йил 5-январь куни “Ўзбекистон Республикасида туризмни жадал ривожлантиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПФ-5611 сонли фармон қабул қилинди1. Бу фармонга асосан қуйидаги йўналишлар: -туризм инфратузилмасини ривожлантириш ҳамда мақбул ва қулай туризм муҳитини яратиш; -туризм бозорининг турли сигментларига йўналтирилган туризм маҳсулоти ва хизматларини диверсификация қилиш; -туризм тармоғи учун кадрлар тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш тизимини такомиллаштиришга алоҳида эътибор берилган бўлиб, амалга оширилиши керак бўлган вазифалар белгилаб берилди. Шу билан бирга Президентимизнинг 2018 йил 6 февралдаги “Ўзбекистон Республикаси Туризмни ривожлантириш давлат қўмитасининг фаолиятини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-3510-сонли Қарорида Туризм қўмитасининг ваколатлари ва амалга ошириши керак бўлган вазифалари, туристик инфратузилмани шакллантириш борасидаги йўналишлари белгилаб берилган. 1 www. Lex.uz. ҚҲММБ: 06/18/5611/2430-сон. 06.01.2019 й. 2/2020 (№ 00046) http://iqtisodiyot.tsue.uz 223 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” Ilmiy elektron jurnali. № 2, mart-aprel, 2020 yil Бизнинг олдимиздаги вазифаларимиз туризм инфратузилмасини ривожлантириш ва ривожланиш йўналишларини ишлаб чиқишда асосий эътибор нималарга қаратилишини ўрганиш масаласи долзарб бўлиб қолмоқда. Тадқиқотимиз асосий мақсадларидан бири жаҳон туризмида республикамизнинг рақобатбардошлигига эришишимизда муҳим омил бўлиб ҳисобланади. Айни тадқиқот иши, туризм соҳасини Ўзбекистон иқтисодиётининг етакчи соҳаларидан бирига айлантиришда ўта долзарб, туризм инфратузилмасини шакллантиришда эркин туристик зоналарни яратиш методологиясига бағишланган. Мавзуга оид адабиётлар таҳлили Туризм инфратузилмасини шакллантиришда эркин туристик зоналарни барпо қилиш, модернизация қилиш ва инновацияларни қўллашга бағишланган кўплаб илмий ишлар мавжуд бўлиб, уларда эркин туристик зоналарни барпо қилиш жараёнлари турлича талқин қилинган ва таърифланган, лекин уларнинг ҳар биттасида асосий эътибор хизматларни истеъмолчига йўналтирилганлиги асосий ўринга эга. Биз мазкур хулосаларга асосланиш мақсадга мувофиқлигини таъкидлаб, бу борада айрим муаллифларнинг фикри ва мулоҳазаларини таҳлил қилиб, уларнинг натижаларини умумлаштириб, эрикн туристик зоналарни ташкил этиш ва хизматларни такомиллаштириш тўғрисидаги мулоҳазаларимизни қисқача баён қиламиз. Кармен Бабаита, Габрриела Сипос, Андреиа Испас ва Андреа Нагулар томонидан “Ledership style and culture for innovation in hotel industru” -деб номланган дарслигида туризм инфратузилмасини ривожлантиришда меҳмонхона индустрияси етакчи рол ўйнаши борасида мулоҳазалар юритилади [4]. Яна бир хорижлик олим Артура Кунллас томонидан чоп этилган “Innovation in hospitality management” –деб номланган асарида туризмда инновацион бошқарув усулларини қўллаш орқали самарадорликка эришиш устида тадқиқотлар олиб борган [5]. Муаллифлар кўриб ўтилган омилларни амалга оширишда инфратузилманинг етарлича шаклланиш жарёнларига эътибор қаратмагандир. Шу сингари мамлакатимизда тадқиқот олиб бораётган Н.Н. Сафарова фикрига кўра миллий иқтисодиёт барқарор ривожланишига туризм соҳасининг таъсирини прогнозлаштириш услубиётида асосий йўналишлардан бири сифатида аҳоли даромадлари ва мамлакатлар орасидаги масофа ва виза масалаларини енгиллаштиришга урғу берилади [6]. Бу борада бир томонлама ёндошув бўлиб, хизматлар сифатига ва инфратузилманинг ҳолатига эътибор қаратилмаган. З.И. Усманованинг олиб борган тадқиқотларининг асосий йўналишлари Ўзбекистонда туристик-рекрацион хизматларни ривожлантиришга қаратилган бўлиб, унда Самарқанд, Қашқадарё ва Сурхондарё вилоятларида рекрацион ва соғломлаштириш туризми талаб даражасида ривожланмаганлини муассасаларнинг сони камлиги билан изоҳлаган [7]. Бу вилоятларда рекрацион ва соғломлаштириш ташкилотларининг нима учун камлиги, уни ривожлантириш учун эркин туристик зоналар имкониятларидан фойдаланиш борасида тўхталиб ўтилмаган. Д.З.Норқулова ўзининг илмий тадқиқоталри натижасида Ўзбекистонда социал туризм хизматларини ривожлантиришнинг ташкилий-иқтисодий механизмини такомиллаштириш борасида бир қатор тавсияларни ишлаб чиққан бўлиб, асосий йўналиш сифатида ижтимоий ҳимояни кўратиб ўтган [8]. Бунда социал туризмга 2/2020 (№ 00046) http://iqtisodiyot.tsue.uz 224 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” Ilmiy elektron jurnali. № 2, mart-aprel, 2020 yil хизмат кўрсатувчи объектлар ва уларнинг ўртасидаги ўзаро боғлиқлик, яҳлит тузилмани яратиш борасида тўхталиб ўтилмаган. Таъкидлаш керакки, ҳозирги вақтда