Модель маркетинговых коммуникаций беспилотного автомобиля на основе потребительского поведения

Аннотация

The article describes various ways of financing entrepreneurship. The article also highlights the need to introduce new innovative methods of entrepreneurship financing in different countries. Key words: Business, entrepreneurship, financing sources, factoring, business risks. Кириш. Бозор муносабатлари шароитида иқтисодиётни ривожлантиришнинг асосий омилларидан бири кичик бизнес ва тадбиркорлик фаолиятини ривожлантиришдир. Бу фаолият ўз номидан, ўз мулкий масъулияти ва юридик шахснинг юридик масъулияти эвазига амалга оширилади. Тадбиркор қонун томонидан таъқиқланмаган барча хўжалик фаолияти, шу жумладан, воситачилик, сотиш, сотиб олиш, маслаҳат бериш, қимматбаҳо қоғозлар билан иш олиб бориш билан шуғулланиши мумкин. Тадбиркорлик шахсий ва ижтимоий фойдаларни кўзлаган ҳолда даромад олиш учун сарфланаётган маблағ билан боғлиқ фаолиятдир. Жумладан Президентимиз Ш.Мирзиёев таъкидлаганидек: “…«Ўзтадбиркорэкспорт» ва «Ўзсаноатэкспорт» акциядорлик жамиятлари, шунингдек, Миллий банк ҳузуридаги Кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларининг экспортини қўллаб-қувватлаш жамғармаси йўналиши бўйича кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектлари экспорти билан боғлиқ. Бу борада камида 1 миллиард 500 миллион АҚШ долларилик экспортни таъминлаш керак.”[1] Ўтган, 2018-йилда Мамлакатимиз ялпи ички маҳсулоти 7,8 фоиз, саноат ишлаб чиқариш ҳажми 6,6 фоизга, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариши 9,6 фоиз, капитал қурилиш 5 фоиз, чакана савдо айланмаси ҳажми 12,5 фоизга ошди. Ишлаб чиқарилган маҳсулотларнинг қарийб 70 фоизини юқори қўшимча қийматга эга бўлган тайёр товарлар ташкил этди. Давлат бюджети ялпи ички маҳсулотга нисбатан 0,1 фоиз миқдорида профитсит билан ижро этилди. Инфляция даражаси прогноз кўрсаткичларидан ошмади. Юртимизнинг истиқболи бозор хизмат тармоқларини шакллантириш билан, келгусида мулкни давлат тасаруффидан чиқариш ва хусусийлаштириш, яккаҳокимликка 4/2019 (№ 00042) http://iqtisodiyot.tsue.uz 126 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 4, iyul-avgust, 2019 yil қарши тадбирларни амалга ошириш, рақобат муҳитини вужудга келтириш билан узвий боғлиқдирки, бозор муносабатларини шакллантириш юзасидан иқтисодий ислоҳотлар мазкур вазифаларининг ижобий ҳал этилиши корхоналар молиявий фаолиятини ташкил этишнинг бозор талабларига жавоб берувчи ҳолатидан ҳам кенг тараққиётида улар молиявий фаолиятини ташкил этиш хусусиятлари, вазифа қилиб чиқади. Шунга кўра, кичик бизнес ва турли тадбиркорлик шаклларининг молиялаштириш манбалари таркиби ва ривожланиш асосларини ўрганиш муҳимдир. Мавзуга оид адабиётлар тахлили. Юртимизда тадбиркорлик фаолияти ва уни самарали ташкил этиш борасида бир қатор илмий тадқиқотлар амалга оширилган бўлиб улардан бири У.В.Ғофуровнинг “Кичик бизнесни давлат томонидан тартибга солишнинг иқтисодий механизмларини такомиллаштириш” [2], номли докторлик иши бўлиб,унда тадбиркорлик субъектлари ва уларнинг молиявий манбалари келтириб ўтилган. Д.Д Мехмонованинг “Минтақаларда ишлаб чиқариш тадбиркорлигини ривожлантириш омиллари ва улардан самарали фойдаланиш” каби докторлик ишларида тадбиркорлик субъектларини ривожлантиришга алохида ахамият қаратилганини гувохи бўламиз [3]. Германияда 2013 йил нашр этилган Вим Науденинг «Иқтисодий ўсиш: назариялари,сиёсати ва амалиёти»бу китобда тадбиркорликни иқтисодий ривожлантириш ва самара олиш йўллари кўрсатилган [4]. Тадбиркорлик ва иқтисодий ривожланиш номли М.А.Карре ва А.Р.Туркнинг мақоласида тадбиркорликни ривожлантиришни бир қатор усуллари ва тадбиркорлик хақида қизиқарли фактлар келтирилган [5]. Гров Хакернинг «Жахонда тадбиркорликни ривожлантиришнинг зарурати» номли мақолада эса дунё мамалакатлари учун тадбиркорлик қай даражада муҳим аҳамият касб этади ва уни ривожлантиришнинг зарурати ёритилган [6]. Аммо ўзбекистонлик иқтисодчи олимлар томонидан тадбиркорлик субъектларини молиялаштиришда инновацион усуллардан самарали фойдаланиш масаласи мустақил тадқиқ қилинмаган. Шунинг учун ҳам биз тадбиркорлик субъектларининг молиялаштириш манбаларига алоҳида эътибор қаратишни мақсадга мувофиқ деб топдик. Тадқиқот методологияси. Мақолада эксперт баҳолаш, индукция ва дедукция, статистик, корреляцион ва регрессион таҳлил усуллари қўлланилади. Эксперт баҳолаш усули орқали биз амалдаги жараёнларни ўргандик,тадбиркорлик субъектларининг молиявий холати ҳақида тушунча ҳосил қилдик ва мустақил хулосани бердик. Таҳлил ва натижалар қисмида эса статистик таҳлил жараёнлари амалга оширилган. Тахлил ва натижалар. Бугунги кунда тадбиркорлик субъектларининг 98 фоизи солиқ ва статистика ҳисоботлари топширишни, божхона декларацсияларини расмийлаштиришни эски усулдаги қоғоз тўлдириш йўли билан эмас, балки бевосита – электрон шаклда амалга оширмоқда. Саноатнинг енгил, озиқ-овқат ва қурилиш материаллари ишлаб чиқариш 4/2019 (№ 00042) http://iqtisodiyot.tsue.uz 127 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 4, iyul-avgust, 2019 yil каби кўп меҳнат талаб қиладиган тармоқларида ишчиларнинг энг кўп сони илгариги 100 кишидан 200 кишигача ош