CHET TILLARIDA YANGI SO‘ZLAR YODLASH TEXNOLOGIYASIDAN FOYDALANISHNING AHAMIYATI.

Аннотация

Ushbu maqolada chet tillarini o‘rganishda yangi so‘zlarni yodlashning o‘rnini va zamonaviy texnologiyalarning bu jarayondagi rolini tahlil qilindi. An’anaviy yodlash usullarining kamchiliklari ko‘rsatilib, yangi texnologiyalarning afzalliklari, amaliy misollar va samaradorligi baholanib tahlil qilindi. Kalit so‘zlar: Anki va Memrise, Babbel, Duolingo, interaktivlik, SRS (Spaced Repetition System), chet tillari, yangi so‘zlar, yodlash texnologiyalari, til o‘rganish, shaxsga moslashuv, samaradorlik, adabiyot tahlili Introduction (Kirish). O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasida xorijiy tillarni o‘rganishni ommalashtirish faoliyatini sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2021-yil 19-maydagi PQ-5117-son qaroriga muvofiq, shuningdek, xorijiy tillarni o‘rganishni ommalashtirish bo‘yicha tashkiliy chora-tadbirlarni samarali amalga oshirish maqsadida: davlat organlari va tashkilotlari, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari va davlat ta’lim muassasalarining xorijiy tillarni o‘qitishni ommalashtirish borasidagi faoliyatini muvofiqlashtiradi. Globalizatsiya davrida chet tillarni bilish har qachongidan ham muhimroq bo‘lib qoldi. Chet tillarni o‘rganish, shaxsiy va kasbiy rivojlanish uchun yangi imkoniyatlar ochadi, madaniy aloqalarni mustahkamlaydi va dunyoqarashni https://scientific-jl.com/luch/ 4 4 0 Часть-47_ Том-1_ июнь-2025 kengaytiradi. Chet tilini o‘rganishning asosiy qismi yangi so‘zlarni yodlashdir. An’anaviy yodlash usullari ko‘p vaqt talab qiladi va unumdorligi past bo‘lishi mumkin. Shu sababli, yangi so‘zlarni yodlash texnologiyalaridan foydalanish chet tillarni o‘rganish jarayonini sezilarli darajada yaxshilashi mumkin. Chet tilini o‘rganish, grammatika qoidalarini o‘zlashtirish bilan birga, so‘z boyligini oshirishni ham talab etadi. So‘z boyligi tilni tushunish, gapirish, o‘qish va yozish qobiliyatini belgilaydi. Yangi so‘zlarni o‘rganish tilni o‘zlashtirishning asosiy qismi bo‘lib, muloqot samaradorligini oshiradi. Ushbu usullar monoton bo‘lishi mumkin va o‘rganilayotgan so‘zlarning amaliy qo‘llanilishini ko‘rsatmaydi. Methods (Usullar). Ushbu tadqiqot aralash uslubdagi (mixed-methods) tadqiqot bo‘lib, adabiyotlarni tahlil qilish, qiyosiy tahlil va amaliy misollar ko‘rib chiqish orqali ma'lumotlar yig'ishni o‘z ichiga oladi. Shuningdek, mavjud tadqiqot natijalarini statistik tahlil qilish ham rejalashtirilgan. Tadqiqot ishi quydagi bosqichlarda amalga oshirildi. 1-bosqich. Ma’lumotlar yig‘ish usullari: Adabiyotlarni tahlil qilish: Scopus, Web of Science, ERIC kabi ilmiy ma'lumotlar bazalaridan “chet tillarini o‘rganish”, “yangi so‘zlarni yodlash”, “til o‘qitish texnologiyalari” kabi kalit so‘zlar orqali maqolalar, kitoblar va dissertatsiyalar qidirildi. 2-bosqich. Qiyosiy tahlil: An'anaviy yodlash usullari (kartochkalar, lug'atlar) va zamonaviy texnologiyalar (SRS dasturlari, ilovalar) samaradorligi, qulayligi va motivatsiyaliligi bo‘yicha taqqoslanadi. 3-bosqich. Amaliy misollar: Duolingo, Memrise, Anki kabi mashhur til o‘rganish ilovalari va dasturlarining funksiyalari, afzalliklari va kamchiliklari o‘rganiladi. Ulardan foydalanish bo‘yicha qo‘llanmalar va foydalanuvchilarning fikrlari tahlil qilinadi. https://scientific-jl.com/luch/ 4 4 1 Часть-47_ Том-1_ июнь-2025 • Ma'lumotlarni tahlil qilish usullari: • Sifat tahlili: Adabiyotlardan olingan ma'lumotlar tematik tahlil orqali kodlanadi va kategoriyalarga ajratiladi. Qiyosiy tahlil natijalari jadval va diagrammalar orqali vizuallashtiriladi. Mezonlar An’anaviy usullar Zamonaviy (kartochkalar, texnologiyalar (SRS lug'atlar) dasturlari, ilovalar) Interaktivlik Monoton va zerikarli O‘yinlar, testlar, audio va bo‘lishi mumkin. video materiallar orqali qiziqarli yodlash. Shaxsga moslashtirish O‘rganuvchining Bilim darajasi, ehtiyojlariga moslashish qiziqishlar va qobiliyati past o‘zlashtirish tezligiga moslashuvchan Qulaylik Kartochkalarni olib Mobil ilovalar orqali yurish, lug'atlarni istalgan vaqtda va joyda varaqlash talab etiladi o‘rganish imkoniyati Muntazamlik O‘z-o‘zini nazorat qilish Dasturlar orqali va motivatsiya talab muntazam mashq etiladi qilishga undash, eslatmalar va progressni kuzatish imkoniyati. Amaliy qo‘llanilish So‘zlarning kontekstda So‘zlarning misollar, qo‘llanilishi gaplar va real hayotdagi ko‘rsatilmaydi. vaziyatlarda qo‘llanilishini ko‘rsatish. https://scientific-jl.com/luch/ 4 4 2 Часть-47_ Том-1_ июнь-2025 Samaradorlik So‘zlarni yodlash va Spaced Repetition eslab qolish qobiliyati System (SRS) orqali past bo‘lishi mumkin. uzoq muddatli xotirada saqlash, takrorlash intervalini optimallashtirish Qo‘shimcha resurslar Lug'atlar, grammatika Audio va video darslar, kitoblari, o‘quv interaktiv mashqlar, qo‘llanmalari. testlar, forumlar, onlayn lug'atlar va tarjimonlar. Bahosi Arzon yoki bepul (agar Bepul (cheklangan shaxsiy resurslardan funksiyalar) yoki pullik foydalanilsa). (to‘liq funksiyalar) Motivatsiya Monotonlik va zerikish O‘yinlashtirish, tufayli motivatsiya