ORGANIZMNING BIOLOGIK SUYUQLIKLARI.QON FIZIOLOGIYASI.SHAKLLI ELEMENTLAR.

Аннотация

Внутренняя среда организма состоит из крови, лимфы и тканевой жидкости. Обмен веществ между клетками, лимфой и кровью происходит через тканевую жидкость, образующуюся из плазмы крови. Внутренняя среда организма обеспечивает гуморальную связь между органами. Это относительно постоянно. Постоянство внутренней среды организма называется гомеостазом. Ключевые слова: эритроцит, лейкоцит, тромбоцит, гематокрит, гомеостаз, пойкилоцитоз, анизоцитоз, микроцитоз, макроцитоз, плазма, эритроцитоз, эритропения. Organizm suyuqliklari ikkiga bo’linadi. 1.Hujayra ichi 40% https://scientific-jl.com/luch/ 1 6 9 Часть-39_ Том-2_ Февраль-2025 2.Hujayra tashqisi 35% Hujayra ichkisidagi suyuqliklar faqat hujayra ichida bo’ladi.Bunga sitoplazmani misol qilishimiz mumkin. Hujayra tashqi suyuqliklar ikkiga bo’linadi: 1.Tomir ichidagi 2.Tomir tashqisiga Tomir ichidagi suyuqlikka:qon va limfa misol bo’ladi. Tomir tashqisi suyuqliqligiga:transelular,seroz,to’qima va interselulyar suyuqliklar misol bo’ladi. Seroz suyuqliklarga. 1.perikard suyuqligi 2.sinovial suyuqligi 3.perilimfa suyuqligi 4.endolimfa suyuqligi 5.plevra suyuqligi Hujayra ichi suyuqligi. Sitoplazma. https://scientific-jl.com/luch/ 1 7 0 Часть-39_ Том-2_ Февраль-2025 Hujayra tashqisidagi tomir ichi suyuqligi: Qon Hujayra tashqi tomir ichi suyuqligi Limfa https://scientific-jl.com/luch/ 1 7 1 Часть-39_ Том-2_ Февраль-2025 Hujayra tashqi:tomir tashqi suyuqligi To’qima suyuqligi. Qon fiziologiyasi. Qon tushunchasini-G.F.Lang 1939-yilda fanga kiritgan. Bundan 210 yil oldin 1878-yilda Klod Berner “Ichki muhit doimiyligi yashashning asosiy omili”ekanligini aytib o’tgan. 1929-yilda Uolter Kennon fanga gomeostaz tushunchasini kiritdi. Qonning fuknsiyalari. 1.Tashuvchilik vazifasi-qon tomirlari harakat qilib moddalar va gazlarni tashiydi.(karbonat angidrid,kislorod,oziq modda,ferment,garmon) 2.Nafas vazifasi-O’pkadan kislorodni to’qimalarga va karbonat angidridni o’pkaga tashiydi. https://scientific-jl.com/luch/ 1 7 2 Часть-39_ Том-2_ Февраль-2025 3.Trofik vazifasi-hazm traktidan hazm bo’lgan moddalarni (glukoza,fruktoza,aminokislota,tuz,suv,yog’)to’qima va hujayralarga tashiydi. 4.Ekskretor vazifasi-modda almashinuv natijasida hosil bo’lgan qoldiq moddalarni ayiruv a’zolariga yetkazish. 5.Termoregulyatsiya vazifasi.Qon issiqlikni qayta taqsimlaydi,ya’ni qizib ketgan a’zono sovutish,issiqlik yetishmayotga a’zoga issiqlik yetkazish. 6.Qon gomeostazdagi ayrim ko’rsatgichlarni bir xilda saqlaydi. 7.Suv va tuz almashinuvida ishtirok etadi. 8.Himoya vazifasi.1.Leykositlar va qon oqsillari immun hosil qilishda qatnashadi.2.Qonni suyuq holatda turishi va qon oqishini to’xtashi. 9.Gumoral vazifasi-qonga ichki sekretsiya bezining gormonlari quyiladi va qon orqali turli a’zolarga borib boshqariladi. Qonning fizik ko’rsatgichlari: 1.Rangi-gemaglabinga bog’liq.0,8-1,1 ga teng.Bu ko’rsatgich Normoxrom deyiladi. Bu ko’rsatgich 1,1dan oshsa giperxrom 0,8 dan kamaysa gipoxrom deyiladi. Rang ko’rsatgich gemoglabinni eritrasitga nisbati hisoblanadi.Bu 0,8dan 1,1gacha bo’lishi mumkin. 2.Hajm ko’rsatgichi 5-6 litrni tashkil etadi. 3.Yopishqoqlik suvga nisbatan 5 martaga ko’p va 5 ga teng.Yopishqoqlik qondagi eritrositlar va oqsillarga bog’lik. https://scientific-jl.com/luch/ 1 7 3 Часть-39_ Том-2_ Февраль-2025 4.Zichligi-1,058-1.062 ga teng. 5.Ph ko’rsatgich-7.38-7.42 ga teng.Qonning muhiti kuchsiz ishqoriy hisoblanadi. 7.38 da kamaysa,ya’ni kislotalik tomonga siljisa bu-Atsidoz deyiladi. 7.42dan oshsa, ishqoriy tomonga siljisa bu Alkolos deyiladi. 6.Bosim ko’rsatgichi 3 xil bo’ladi. a)Osmotik bosim-hujayraga suv kirishini ta’minlaydi.Bu 7,6-8.1 ATM ga teng. b)Onkotik bosim-tomirda suyuqliklarni ushlab turish vazifasini bajaradi.Bu plazma oqsillaridan albuminlarga bog’liq va 25-30mm/simob ustuniga teng. c)Gidrostatik bosim-tomirdagi suyuqliklarni to’qima va hujayraga o’tishini ta’minlaydi. Gomeostatik konstanta. O’zgaruvchan O’zgarmas 1.Rang 1.PH 2.Yopishqoqlik 2.Osmotik bosim 3.Hajm 3.Onkotik bosim 4.Shaklli elementlar 5.Gemoglabin 6.Glukoza 7.Zichlik https://scientific-jl.com/luch/ 1 7 4 Часть-39_ Том-2_ Февраль-2025 Gemotakrit ko’rsatgich bu plazmani eritrositga nisbati,odatda plazma 55% eritrositlar45% ni tashkil etadi. Qon tarkibi 2ga bo’linadi:plazma va shaklli elementlardir. Plazmani o’zi 2 ga bo’linadi:Suvli 91% va quruq9% ni tashkil etadi.Quruq qismni o’zi 2 ga bo’linadi:organik va mineral. Mineral Anion Kation Carbonat kaliy Xlor natriy fosfat kobilt Organik qism 2 ga bo’linadi:Azotli va Azotsiz. Azotsiz:glukoza va neytral yog’. Azotli:Oqsilli va Oqsilsz. Oqsilli:albumin,globulin,fibrinogen. Oqsilsiz:mochevina,siydik kislota,kreatin,kreatinin misol bo’ladi. Plazmada ma’lum miqdorda gazlar mavjud:azot,carbonat angidrid,kislorod. Zardob-plazmaning 1-faktori fibrinogen,2,5,8 faktorlardan xoli qismi hisoblanadi. Plazma oqsillari: Albumin-Transport vazifasini bajaradi. https://scientific-jl.com/luch/ 1 7 5 Часть-39_ Том-2_ Февраль-2025 Globulin-Gumoral immunitet vazifani bajaradi va 3 ta turi