QOBILIYATNI O‘RGANISH TEST TOPSHIRIQLARINI TANLASH

Аннотация

Тестовые задания на способность к обучению можнао использовать в различных областях. Сегодня они обычно используются для оценки навыков и знаний студентов,или работников. https://scientific-jl.com/luch/ 1 9 Часть-37_ Том-5_ Январь-2025 Kirish.Qobiliyat-insonning individual salohiyati,imkoniyatlari.Qobiliyat bilimdan keskin farqlanadi,bilim mutolaa natijasi hisoblanadi.Qobiliyat shaxsning psixalogik va fizialogik tuzilishining xususiyati sanaladi. Asosiy qism.Qobiliyat konikma, malakadan farq qiladi.Qobiliyat insonga berilgan in’om sifatida qaraladi.Aksaiyat ilmiy manbalarda mohirlik bilan qobiliyat aynanlashtiriladi.Qobiliyat inson tomonidan ko‘nikma va malakalarning egallanishi jarayonida takomillashib boradi.Har qanday qobiliyat turi shaxsga tegishli murakkab psixalogik tushunchadan tashkil topgan bo‘lib,u faoliyat talablariga mutanosib xususiyatlar tizimini o‘z ichiga oladi.Shuning uchun qobiliyat deganda birorta hususiyatning o‘zini emas balki shaxs faoliyatining talablariga javob bera oladigan va shu faoliyatda yuqori ko‘rsatkichlarga erishishni ta’minlashga imkoniyat beradigan xususiyatlar sintezini tushunmoq lozim.Barcha qobiliyat uchun tayanch xususiyat- kuzatuvchanlikda,ya’ni insonning fahmlash,obektdan u yoki bu alomatlarni ko‘ra bilish,ajrata olish ko‘nikmasidir.Qobiliyatning yetakchi xususiyatlaridan biri narsa va hodisalar mohiyatini ijodiy tasavur qilishdir.U shaxsning shakillanishi va rivojlanishi natijasi bo’lishi bilan birga,tabiiy manbaga ham ega.Bu tabiiy manba ko‘pincha zehn tushunchasi bilan yuritiladi.Zehn muayyan bir faoliyatga uoki ko‘plab narsalarga ortiqcha qiziquvchanlikda,moyillikda,intilishda namoyon bo‘ladi. Qobiliyat umumiy va maxsus turkumlarga ajratiladi.Umumiy qobiliyat deganda yuksak aqliy imkoniyat va taraqqiyot tushuniladi.Qobiliyat tabiiy ravishda shakillanishi va muayyan reja asosida rivojlantirilishi mumkin.Qobiliyatning yuqori darajasi iste’dod va daholikda namoyon bo‘ladi.Qobiliyatlar aslida tug‘ma bo‘lsada uning rivojlanishi ijyimoiy muhitga ham bog‘liq bo‘ladi. Qobiliyat – bu muayyan bir turdagi faoliyatni muvoffaqiyatli amalga oshirish uchun shart bo‘lgan insoniy xususiyatlar.Qobiliyat faoliyat jarayonida (xususan tarbiyaviy) moyillikda rivojlanadi.qobiliyat shaxsning bilim,ko‘nikma va qobiliyatlari https://scientific-jl.com/luch/ 2 0 Часть-37_ Том-5_ Январь-2025 bilan chegaralanmaydi.Ular muayyan faoliyat usullari va usullarni ozlashtirish tezligi,chuqurligi va kuchida namoyon bo‘ladi va ularni egallash imkoniyatini belgilaydigan ichki ruhiy regulyatorlardir. V.D.Shadrikovning fikricha,qobiliyatlar – bu individual psixik funktsiyalarni amalga oshiradigan,individual ifoda o‘lchoviga ega bo‘lgan va faoliyatni rivojlantirish va amalga oshirishning muvaffaqiyati va sifat jihatidan o‘ziga xosligida namayon bo‘ladigan funktsional tizimlarning xususiyatlari.Qobiliyat moyillik va resurslar bilan birgalikda inson psixikasiningbir sohasiga,psixik hodisalariga kiradi,ular faoliyatning barcha turlarini,umuman hayotni,shu jumladan hayotiylikni ta’minlashga qaratilgan. 1.Intellektual qobiliyatlar axborotni idrok etish,qayta ishlash va muammolarni hal qilish qobiliyat bilan bog‘liq.Bularga mantiqiy fikrlash,diqqat,xotira kiradi. 2.Ijodiy qobiliyatlar – yangi va o‘ziga xos narsalarni yaratish qobiliyati,masalan badiiy ijodkorlik yoki ixtirochilik. 3.Jismoniy qobiliyat deganda jismoniy chidamlilik,kuch va harakatlarni muvofiqlashtirish tushuniladi.Masalan sport yoki raqsda. 4.Ijtimoiy qobiliyatlar – odamlarga jamiyatda samarali munosabatda bo‘lish,munosabatlarni o‘rnatish va jamoada ishlashga yordam beradigan qobiliyatlar. Qobilyatlarning miqdori va tavsifi Psixalogiyada qobiliyatlar individual psixalogik xususiyatlar sifatida tavsiflanadi va buning asosida tafovutlanadigan xislatlar fazilatlar yotadi.Shuning uchun har bir shaxsda bir xil natija bir xil sifat kutish mumkin emas,chunki insonlar o‘z qobiliyatlari bo‘yicha bir-birlaridan muayyan darajada farq qiladilar,binobarin ular o‘rtasidagi farqlar sifat va miqdor jihatidan bo‘lishi mumkin. https://scientific-jl.com/luch/ 2 1 Часть-37_ Том-5_ Январь-2025 Qobiliyatning tabiiy asoslari Odatda qobiliyatlar insonga shaxsning barcha individual psixalogik xususiyatlar kabi tabiat tomonidan tug‘ma ravishda tayyor holda berilmaydi.Balki hayot davomida va faoliyat jarayonida shakillanadi.Ilmiy psixalogiya qobiliyatlarning noma’lum tabiiy omillar tomonidan azaliy belgilanishi to‘g‘risidagi tasavvurlarga qarshi zarba beradi. F.A.Galling fikricha,odamning hamma qobiliyatlari “aql” va “qobiliyat” sifatlari miya yarim sharlarida o‘zining maxsus qat’iy markazlariga ega, ya’ni bu sifatlarning taraqqiyot darajasi miya tegishli qismlarning miqdoriga to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liqdir. 1675-yilda F.Galtonning “Talantning irsiyatga bog‘liqligi qonunlari va oqibatlari”degan kitobi nashr etildi.Bunda muallif bir necha yuzlab mashhur kishilarning qarindoshlik aloqalarini o‘rganib,qobiliyat ota-onadan irsiyat yo‘li orqali o‘tadi degan xulosaga kelgan.Biro