TALABALARDA DOSTON IJRO ETISHDA ESTETIKANI OSHIRISH

Аннотация

Improving aesthetics in performing epics in students is aimed at improving the artistic and expressive quality of students' performances in various artistic disciplines (music, literature, theater, etc.). The topic explores methods for developing aesthetic perception, expression of emotions, and technical skills. Key aspects include the role of creativity, cultural context, and pedagogical techniques in shaping students' artistic skills. The study also examines how aesthetic sophistication affects audience engagement and personal growth. In performing epics, it is crucial for students to achieve a high level of artistry and professionalism in their performances. Keywords: Bakhshi, aesthetics, epic, skill, student, problem, solution, research, performance. Аннотация. Повышение эстетичности исполнения учащимися былин направлено на повышение художественно-выразительного качества выступлений учащихся в различных видах искусства (музыка, литература, театр и т. д.). Предмет изучает способы эстетического восприятия, выражения эмоций и развития технических навыков. Ключевые аспекты включают роль творчества, культурного контекста и педагогических приемов в формировании художественных навыков учащихся. В исследовании также изучается, как эстетическая изысканность влияет на вовлеченность аудитории и личностный рост. При исполнении былин от учащихся требуется достижение высокого артистического мастерства и профессионализма в исполнении. Ключевые слова: Колдовство, эстетика, эпос, мастерство, ученик, проблема, решение, исследование, представление. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. Mirziyoyevning «xalqimiz, avvalo, yoshlarning ma’naviy-ma’rifiy, badiiy-estetik talablariga javob beradigan kitoblarni yuksak sifat bilan chop etish, milliy va jahon adabiyotining eng sara namunalarini tarjima qilish, farzandlarimizda bolalikdan boshlab kitob, jumladan, elektron kitob o‘qish ko‘nikmasini shakllantirish, jamiyatimizda mutolaa madaniyatini yuksaltirish bilan bog‘liq muhim masalalarni hal etish 1 56 9 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ dolzarb vazifa bo‘lib qolmoqda» degan fikrlari ijtimoiy tafakkurda yetuk, har tomonlama kamol topgan sog‘lom avlodning tarbiyalanishi uchun yuksak mas’uliyat, umuminsoniy qadriyatlarga asoslangan hayotiy o‘rniga ega bo‘lgan ma’naviy boy, axloqan yetuk, intellektual rivojlangan, san’atsevar yoshlarni tarbiyalash uchun muhim poydevor bo‘ldi. O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasida «Ta’lim oluvchilarning yuksak ma’naviy estetik va ruhiy-axloqiy tarbiyasiga, eng avvalo, ularning milliy va umuminsoniy qadriyatlarga, musiqa va san’at olamiga bo‘lgan munosabatiga e’tibor qaratish» ustuvor vazifalar etib belgilandi.[1] Insonning chehrasi, qomatidagi go'zallik muayyan ahamiyatga ega, ammo bu to‘la ma'nodagi go‘za)lik emas. Insonning tashqi qiyofasi uning botiniy olami, xulqi, fe’l-atvori, mehnatsevarligi, ezgulikka intilishi kabi sifatlar bilan uyg‘unlashsa, bu — mukammal go‘zallik sanaladi. Go'zallikka intilish insonning doimiy ijtimoiy-hayotiy ehtiyojidir. Bu ehtiyoj tarbiya vositasida shakllanadi. Go‘zallik qurshovida yashagan inson bilan uning aksi bo‘lgan muhitda o'sgan inson o‘rtasida keskin farqbo‘ladi. Go'zallikka intilish insonni ma'naviy jihatdan kamolotga yetaklaydi, uning estetik his-tuyg‘usini rivojlantiradi. Estetik his-tuyg‘u — kishilarning go'zal va xunuk, fojiali va kulgili voqealami idrok etish va baholash qobiliyatidir. Ezgulikka, go'zallikka intilish — estetik ehtiyojdir. Bu ehtiyoj mehnatda ham, san'atda ham, kishilararo axloqiy munosabatlarda ham go‘zallik boMishini taqozo etadi. Insonning jamiki faoliyati uning borliqqa estetik munosabati orqali namoyon bo‘ladi. Voqelikka estetik munosabatda boMishda san'at muhim o‘rin tutadi. Zero, san'at — hayotni go‘zallik qonunlari asosida idrok qilishdir. San'at asarlari ta'sirida shodlik va qayg‘u kabi kechinmalar paydo bo'ladi. Go‘zal obrazlar kishilarga hayot ma’nosini anglashga, hayotda o ‘z o‘mini topishga, qadrqimmatini tanishga ko'maklashadi. San'at o'zining tarixiy taraqqiyotida kishilarning orzu-umidlarini namoyon etuvchi, uning sezgilarini, his-tuyg‘ularini aks ettiruvchi vosita sifatida katta ahamiyat kasb etib keladi. San'at turlaridagi timsollar ham o‘z tuzilishiga ko‘ra bir-biridan farq qiladi. Masalan: musavvirlik, haykaltaroshlik, teatr, badiiy adabiyot, kino san'atida voqea-hodisalar bevosita tasvirlansa, musiqa, raqs, amaliy san'at, me'morchilikda ijodkorning voqea-hodisalar to‘g‘risidagi g‘oyaviy-hissiy holati bilvosita ifodalanadi. Hissiyotlami o‘rganish borasida Sharq buyuk mutafakkirlari asarlari muhim ahamiyatga ega. Rudakiy, Firdavsiy, Nizomiy, Sa’diy, Hofiz, Umar Xayyom kabi Sharq mumtoz adabiyoti namoyandalari dostonlarida ham, Xorazmiy, Forohiy, Abu Ali ihn Sino, Beruniy, Ibn Rushd kabi allomalaming ilmiy asarlarida ham, Yusuf Xos Hojib, Ahmad Yugnakiy, Ahmad Yassaviy, Lutfiy