OSKAR UAYLDNING “BAXTLI SHAHZODA” ERTAGINING TARBIYAVIY AHAMIYATI

Аннотация

This article discusses the fairy tale "The Happy Prince" by Oscar Wilde, one of the famous writers of world literature. The main idea of the work is that human qualities do not lose their strength not only during life, but also after death. At the center of the fairy tale is an animal, namely a swallow bird, along with a person. The bird's loyalty, which fulfilled the prince's requests and wishes until his death, without going home, further enhances the artistic aesthetic value of the work. Keywords: Statue, Happy Prince, love, upbringing, loyalty, generosity, selflessness, human qualities, swallow. 35 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 03, ISSUE 05, 2025. MAY ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 Аннотация. В статье рассматривается сказка «Счастливый принц» Оскара Уайльда, одного из самых известных писателей мировой литературы. Основная идея произведения заключается в том, что человеческие качества не теряют своей силы не только при жизни, но и после смерти. В центре повествования — животное — ласточка, а также человек. Художественно- эстетическую ценность произведения еще больше усиливает преданность птицы, которая исполняла просьбы и желания принца до самой его смерти, не возвращаясь домой. Ключевые слова: Статуя, Счастливый принц, любовь, воспитание, верность, щедрость, бескорыстие, человеческие качества, ласточка. KIRISH (ВВЕДЕНИЕ/INTRODUCTION). Tarbiya borasida so‘z ketar ekan, uning inson shakllanishi, rivojlanishida eng muhim omil desak adashmagan bo‘lamiz. Chunki inson hayoti davomida tarbiyaga muhtojdir. O‘zbek millati azal- azaldan pand-nasihat ruhida yozilgan ertaklarni dastlab kattalar tomonidan eshitib, keyinchalik o‘zi ham kichik yoshdagi bolalarga aytib aytib katta bo‘ladi. Kelajakda yaxshi inson bo‘lib yetishishida ham ularning o‘rni beqiyosdir. Zero, bu borada O‘zbekiston Respublikasi birinchi Prezidenti Islom Abdug‘aniyevich Karimov o‘zining “Yuksak ma’naviyat yengilmas kuch” asarida: “Takror aytishga to‘g‘ri keladi – ota-onalar, ustoz-murabbiylar bu masalada hushyorlikni yo‘qotmasligimiz, yoshlar tarbiyasida aslo beparvo bo‘lmasligimiz zarur” [1.10] deya ta’kidlab o‘tgan. Ya’ni buning uchun farzand tarbiyasida u hali juda kichkina yoshdaligidan diqqat va e’tibor bilan harakat qilishimiz lozimdir. Yer yuzining qaysi burchagida bo‘lishidan qat’iy nazar, har bir mamlakatning o‘ziga yarasha qadriyati, an’anasi, urf-odatlari va mentaliteti bo‘ladi. Chunki ertak janri deyarli hamma mamlakatda bor va sevimliligini yo‘qotmasdan kelyapdi desak adashmagan bo‘lamiz. Bu borada Sharq adabiyotining xalq og‘zaki ijodi namunalari va adiblar tomonidan yozilgan ertaklar bilan bir qatorda G‘arb adabiyoti ertaklari, yirik namoyondalarining fikr- mulohazalari taqsinga loyiqdir. Har ikkalasining markazida, Vatanni sevmoq, ota- onaga hurmat ko‘rsatish, mehr, sadoqat, yaxshilik, ezgulik kabi insoniy fazilatlarni ko‘rishimiz mumkin. Buni O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning “Insonparvarlik, ezgulik va bunyodkorlik ─ milliy g‘oyamizning poydevoridir” asarida quyidagicha izohlanishidan ham bilib olsak bo‘ladi: “Ma’naviyatimiz uchun eng katta xavf ─ bu aksariyat odamlarimizdagi loqaydlik va beparvolik kuchayib borayotganida” [3.11]. Yurtboshimizning ushbu nutqidan 36 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 03, ISSUE 05, 2025. MAY ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 keyin shuni ayta olishimiz mumkinki, demak har birimiz loqayd, bee’tibor bo‘lmasligimiz lozim. Chunki jamiyatning har bir a’zosi o‘zini isloh qilish orqali, vatanimiz yuksalishiga, taraqqiyotiga munosib hissa qo‘sha oladi desak adashmagan bo‘lamiz. Buni XIX asrda o‘rtalari, XX asar boshlarida yashagan, jahon adabiyotida o‘zining bir qancha she’rlari, hikoyalari, ertaklari, dramalari bilan tanilgan Oskar Uayld asarlarida ham duch kelishimiz aniq. Yozuvchi, shoir, nosir, tanqidchi, dramaturg 1854-yil 16-oktabrda Irlandiyaning Dublin shahrida ziyolilar oilasida tug‘ilgan. [2.196]. Adibning otasi ham, onasi ham ilmli bo‘lgan. Onasi she’riyatga ixlosi baland, adabiyotdan xabardor bo‘lganidan she’rlar yozib turgan. Shoira sifatida tanilgan. Farzand kamolotida ota-onaning o‘rni beqiyosdir. Shu sababdan bo‘lsa kerak, Oskarning oilasida san’atning ulug‘lanishi natijasida, ularning uyiga ilm ahllari, san’atkorlar yig‘ilib turgan. Bunday tez-tez tashkillashtirilgan mehmondo‘stlikdan keyin Uayldning ham qalbida adabiyotga iliqlik paydo bo‘la boshlagan. Dastlabki ta’limni kichik yoshidan onasidan olgan. Shu zaylda o‘qishini davom qildirib, dunyoning nufuzli ta’lim dargohlarida o‘qigan. Dunyoning bir qancha davlatlarida bo‘lgan. Adib nomini abadiyatga muhrlagan asarlaridan biri, qaysidir ma’noda shoh asari bu “Jiddiy bo‘lish qanday muhim” komediyasidir. “Baxtli Shahzoda” ertagi 1888-yilda yozilgan. U asosida O‘zbekiston Respublikasida “O‘zbekfilm” kinostudiyasi tomonidan 1992-yilda multfilm ishlangan [2.197]. MUHOKAMA (ОБСУЖДЕНИЕ/DISCUSSION). “Baxtli