FUDBOL O’YINIDA HOZIRGI MAVJUD O’YIN USLUBLARI VA TAKTIK SXEMALARI

Аннотация

This article discusses new technical and tactical aspects of football. The main difference between the new system and the classic "three-defender" system is that instead of four lines, three strict lines are formed, in which the tactical tasks of the players are clearly defined. Now in football, the attacking forces and the defensive forces are approximately equal. Key words: After the opponent's attack fails, the wing-forwards quickly retreat to maintain controls. Hozirgi mavjud o’yin uslublari va taktik sxemalar o’yin jarayonida turlana oladigan universal o’yin tizimini yaratishga intilish borligi haqidagapirish imkonini beradi. Yangi, progressivroq 1+4+2+4 o’yin tizimiga o’tish 50-yillardagi futbol taktikasi evolyusiyasiga yakun yasadi, desa bolmadi. Yangi sistemaning "uch himoyachili" klassik sistemadan asosiy farqi to’rtta qator o’rniga uchta qat’iy qator tashkil topib, ulardagi o’yinchilarning taktik vazifalari aniq belgilab qo’yilganligidan iborat. Endi futbolda hujum qiluvchi kuchlar bilan mudofaa qiluvchi kuchlar taxminan teng bolib qoladi. Yangi tizimda orqa qator to’rt himoyachidan - o’z darvozasi ro’parasida zonada o’ynovchi ikkita (chap va o’ng) markaziy himoyachidan va sal oldinroqda o’ynovchi ikkita qanot himoyachisidan iborat. Ulaming hammasi mudofaa o’ynashning zona prinsipiga rioya qiladi. Oldingi qatorda asosan oldinda o’ynovchi ikkita markaziy hujumchi va ikkita qanot hujumchisi boladi. Bu tizimda jamoaning ilgari insaydlardan iborat bolgan ikkinchi "eshelon" hujumchilari – yarim himoya hujumchilari bolmaydi. "Sehrli to’rtburchak" ham yo’q bolib ketdi. Endilikda hujum va mudo-faaning bosh yo’nalishida bir o’yinchi o’rniga ikki o’yinchi harakat qiladigan bolgani uchun nuxta bo’ylab o’qim mustahkamlandi. 135 o’yinchilar yangicha joylashtirilishi jamoa qatorlari orasida yangicha taktik boglanishlarni yuzaga keltirdi. Jabha bo’ylab va ichkariga bog’lanishlar ko’paydi. To’g’ri, yangi tizim qanot himoyachilari o’yiniga uncha ta’sir etmadi, ammo boshqa o’yinchilaming funksiya va vazifalari anchagina o’zgardi. Masalan, mudofaaning markazi ikkita markaziy himoyachiga ishonib berildi. qanot himoyachilari singari bular ham zona mudofaasi prinsiplariga rioya qilib, o’zlari qo’riqlaydigan o’yinchilari darvozani zarbga tutish mumkin bolgan masofada qarshi oladilar. Bunda o’zaro straxovka qilish alohida rol o’ynaydigan bolib qoldi. o’rta qator o’yinchilarining asosiy vazifasi himoyachilar bilan hujumchilar o’rtasida boglanish bolishini ta’minlashdan, shuningdek, u yoki bu tomonga faol yordam berishdan iborat. Shuning uchun o’rta qator o’yinchilaridan biri dispetcherlik vazifalari bolgan yarim hujumchi boladi. Bu futbolchining texnik mahorati yuksak va taktik tafakkuri a’lo darajada bolishi kerak. Uning sherigi esa ko’proq mudofaada ishonch bilan o’ynaydigan yarim himoyachilik qiladi. Hujum 1681 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5 qatoridagi ikkala qanot hujumchisi ham qatiyan o’z joyida o’ynab, jamoa bo’ylab kamdan-kam harakat qiladi. Raqiblar hujumi chiqmay qolganidan keyin himoyachilar bilan aloqa saqlanishi uchun qanot hujumchilari tezda orqaga qaytib keladilar. Markaziy hujumchilar esa, aksincha, maydonning kengligi bo’ylab manevr qilib, bir-biri bilan joy almashib o’ynaydilar, qanot hujumchi-lariga kerakli yordam beradilar, lekin hujumni yakunlashda eng faol qatna-shadilar. Hujum chiqmay qolsa, keyin markaziy hujumchilar maydon markazidagi o’zlarining dastlabki pozisiyalariga qaytadilar. Hujum vaqtida mudofaada ko’p o’yinchi to’plangan va mudofaadagilar bilan hujumdagilar son jihatdan teng bolgan sharoitda hujumchilar himoyachi-larning doimiy nazoratida bomaganligi uchun ularda keskin manevr qilishga keraklicha keng joy yo’qligini 1+4+2+4 tizimining kamchiliklaridan, deb hisoblash kerak. Shuning bilan birga, mudofaa vaqtida bitta qatorda turadigan ikki o’yinchi nazoratidagi markaziy zona, straxovka uyushtirish murakkabligi sababli, yetarlicha mustahkam bo’lmaydi. o’yinchilami ularing har biriga nagmzka teng tushadigan qilib joylash-tirish yoMlarini izlash yangi 1+4+3+3 tizimining paydo boMish sabablaridan biridir. Bundan tashqari, o’rta qatorni mustahkamlash maydon o’rtasini tuzukroq nazorat qilish imkonini beradi. 136 1+4+2+4 tizimida o’ynashga nisbatan 1+4+3+3 tizimida o’ynashning taktik mazmunidagi asosiy farq jamoa hujum va mudofaa harakatlarining operativ masofasi anchagina uzayganligi, deb hisoblash mumkin. Hujum bilan yarim himoya aralashib ketdi, ya’ni hujumchilar bilan yarim himoyachilarning harakat zonalari aniq chegaralanmay qoldi. Bu esa hujumchilarning bir qismi mudofaaga o’tishi va yarim himoyachilaming hujumdagi faolligi oshishi hisobiga mumkin bo’ldi. Mudofaada aralash uslubga alohida e’tibor berilishi esa qanot himoyachilariga zonada bemalol harakat qilish, eng yaqindagi sherigini straxovka qilish, maydon o’rtasi bilan aloqa o’matishga chiqish, shuningdek, hujumga qo’shilish imkonini beradi. Markaziy himoyachilar joylashuv ko’rinishini o’zgartirib, "zinapoya"