ZAMONAVIY MEDIA MATNLARNING MILLIY-MADANIY O‘ZIGA XOSLIGI (INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARI MISOLIDA)

Аннотация

The process of globalization significantly impacts the formation of cultures and worldviews among different people, enhancing the role of media. On the other hand, the expression of national and cultural identities through media content is linked to linguistic features, expressions, metaphors, and historical and cultural contexts. This paper examines the national and cultural characteristics of contemporary media content written in English and Uzbek, addressing translation issues. Keywords: media content, national and cultural differences, English, Uzbek language. Аннотация: Процесс глобализации оказывает значительное влияние на формирование культур и мировоззрений различных народов, усиливая роль СМИ. С другой стороны, выражение национальной и культурной идентичности посредством медиа-контента связано с языковыми особенностями, выражениями, метафорами и историческим и культурным контекстом. В данной статье рассматриваются национальные и культурные особенности современного медиаконтента, написанного на английском и узбекском языках, а также проблемы перевода. Ключевые слова: медиаконтент, национальные и культурные различия, английский, узбекский язык. 165 SCIENCE SHINE INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL Issue 9(44), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 10.05.2025 1. Media matnlarda milliy-madaniy o‘ziga xoslik Har bir xalqning madaniyati va tarixiy an’analari uning ommaviy axborot vositalarida ham aks etadi. Media matnlarda milliy-madaniy o‘ziga xoslik quyidagi omillar orqali namoyon bo‘ladi: Lingvistik xususiyatlar – so‘z tanlovi, murakkab iboralar va metaforalar; Madaniy realiyalar – tarixiy shaxslar, milliy bayramlar, urf-odatlar va mahalliy an’analar; Konseptual farqlar – turli jamiyatlarda axborotni ifodalash va taqdim etish uslubi. 2. Ingliz va o‘zbek media matnlarida milliy-madaniy xususiyatlar 2.1. Ingliz tilidagi media matnlar Ingliz OAV matnlari global axborot oqimining asosiy qismini tashkil etadi. Ularning xususiyatlari: Dunyo miqyosidagi universal hodisalarni o‘zida aks ettirishi; Qisqa, lo‘nda va aniq ifoda uslubi; Amerika va Britaniya madaniyatiga xos metaforalar va iboralar (masalan, melting pot – ko‘pmillatli jamiyatni ifodalashda ishlatiladi). 2.2. O‘zbek tilidagi media matnlar O‘zbek OAV matnlari mahalliy madaniyat va urf-odatlarga ko‘proq bog‘langan. Ularga xos jihatlar: An’anaviylik va milliy qadriyatlarning ustuvorligi; Qadimiy she’riy uslub va iboralar ko‘p qo‘llanilishi; Mahalliy realiyalar va tarixiy kontekstga bog‘liqlik (masalan, beshikdan qabrgacha ilm izla – bilim olishning butun umr davom etishini ta’kidlovchi maqol). 3. Media matnlarning tarjimadagi tuammolari O‘zbek va ingliz tillaridagi media matnlarni tarjima qilishda quyidagi muammolar kuzatiladi: Realialarning mos kelmasligi – milliy qadriyatlarni aks ettiruvchi so‘z va iboralarni aynan tarjima qilish imkoni yo‘qligi; Konnotativ ma’nolar farqi – bir madaniyatda neytral bo‘lgan ibora boshqasida salbiy yoki ijobiy tus olishi mumkin; Axborotni taqdim etish uslubi – ingliz OAV tezkor va qisqa ma’lumot berishga intiladi, o‘zbek OAV esa ko‘proq batafsil yondashuvni afzal ko‘radi. Zamonaviy media matnlarida milliy-madaniy o‘ziga xoslik tilda, uslubda va realiyalarda aks etadi. Ingliz va o‘zbek media matnlari o‘rtasidagi farqlarni tushunish 166 SCIENCE SHINE INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL Issue 9(44), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 10.05.2025 va tarjimada bu tafovutlarni hisobga olish muhim ahamiyatga ega. Globallashuv sharoitida har bir tilning madaniy o‘ziga xosligini saqlab qolish va uni media orqali targ‘ib qilish dolzarb masalalardan biridir. Foydalanilgan adabiyotlar: 1. Baker, M. (1992). In Other Words: A Coursebook on Translation. London: Routledge. 2. Bell, R. T. (1991). Translation and Translating: Theory and Practice. London: Longman. 3. Crystal, D. (2003). English as a Global Language. Cambridge: Cambridge University Press. 4. Hatim, B., & Mason, I. (1997). The Translator as Communicator. London: Routledge. 5. Kadirov, I. (2020). “O‘zbek tilida milliy-madaniy xususiyatlarning aks etishi.” O‘zbek tili va adabiyoti, №3, 45-53. 6. Newmark, P. (1988). A Textbook of Translation. London: Prentice Hall. 7. Nida, E. A., & Taber, C. R. (1969). The Theory and Practice of Translation. Leiden: Brill. 8. Saidov, A. (2018). “Globallashuv va o‘zbek matbuot tili: tendensiyalar va o‘zgarishlar 167