TARIX FANINI O‘QITISHDA ARXEOLOGIK VOSITALAR VA O‘YINLI TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH

Аннотация

В данной тезисной работе освещается значимость использования археологических средств и игровых технологий как одного из современных подходов в преподавании истории. Также показана роль этих методов в развитии исторического мышления, интереса и самостоятельного мышления учащихся. Ключевые слова: история, археологические средства, игровые технологии, интерактивные методы, учебный процесс, мотивация, историческое мышление. Annotation: This thesis highlights the importance of using archaeological tools and game-based technologies as a modern approach in teaching history. It also demonstrates the role of these methods in developing students’ historical thinking, interest, and independent reasoning. Keywords: history, archaeological tools, game-based technologies, interactive methods, educational process, motivation, historical thinking. Bugungi ta’lim jarayonida tarix fanini an’anaviy usullar bilan o‘qitish o‘quvchilar e’tiborini to‘liq jalb eta olmaydi. Shu sababli innovatsion metodlarga murojaat qilish – zaruratga aylandi. Tarixiy bilimlarni yanada jonli, tushunarli va ta’sirchan yetkazishda arxeologik vositalar va o‘yinli texnologiyalar muhim o‘rin tutadi. Ular orqali tarix saboqlari faqat ma’lumot yetkazuvchi emas, balki interaktiv, o‘quvchini ishtirokchiga aylantiruvchi mashg‘ulotga aylanadi. 1. Arxeologik vositalardan foydalanish:Arxeologik vositalar deganda tarixiy artefaktlar, qazilma topilmalar, xaritalar, fotosuratlar va rekonstruksiya qilingan modellar tushuniladi. Ularning darslarda qo‘llanilishi:  Tarixiy manzara va davrni jonli tasavvur qilish imkonini beradi.  O‘quvchilarni mustaqil tahlil qilishga undaydi.  Fanlararo bog‘liqlikni kuchaytiradi (masalan: geografiya, biologiya bilan). 89 THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF PEDAGOGICAL SCIENCES International scientific-online conference Misol uchun, neolit davriga oid tosh qurollar nusxalari yordamida o‘quvchilar qadimgi odamlarning yashash tarzi, mehnat faoliyatini sinfda ko‘z oldiga keltirishlari mumkin. Maktab muzeylari yoki tarixiy ekskursiyalar orqali amaliy mashg‘ulotlar tashkil qilish ta’lim samaradorligini oshiradi. O‘yinli texnologiyalar – bu o‘qitish jarayoniga turli o‘yin shakllarini qo‘shish orqali o‘quvchilarning faol ishtirokini ta’minlovchi usullardir. Jumladan:  “Tarixiy viktorinalar”, “Kim topqir?”, “Tarixiy jumboqlar” kabi o‘yinlar bilimlarni mustahkamlashda samarali hisoblanadi.  Roli o‘ynash uslubi (“Rolli o‘yin”) orqali tarixiy shaxslar obraziga kirib, o‘quvchilar davr muhitini his qiladilar.  “Escape room” yoki “Virtual tarixiy sayohat” singari raqamli o‘yinlar motivatsiyani kuchaytiradi. Bu texnologiyalar yordamida o‘quvchilar faollashadi, ular o‘zaro bahs- munozaraga kirishadi, guruhda ishlash ko‘nikmasi shakllanadi. Xulosa qilib aytganda, tarix fanini o‘qitishda arxeologik vositalar va o‘yinli texnologiyalardan foydalanish o‘quvchilarni faollikka undaydi, ularning mustaqil fikrlash, muammoli vaziyatlarni tahlil qilish va tarixiy tafakkurini rivojlantiradi. Bu esa o‘z navbatida tarix fanining samaradorligini oshirishga xizmat qiladi. O‘qituvchi zamonaviy metodlarni sinf sharoitiga moslab qo‘llasa, natijalar yanada ijobiy bo‘ladi. Foydanilgan adabiyotlar: 1. Sh.M. Mirziyoyev. Erkin va farovon, demokratik Oʻzbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti lavozimiga kirishish tantanali marosimiga bagʻishlangan Oliy Majlis palatalarining qoʻshma majlisidagi nutq. — Toshkent : Oʻzbekiston, 2016. — 56 b. 2. Sh.M. Mirziyoyev. Tanqidiy tahlil, qatʼiy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik — har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi boʻlishi kerak. Mamlakatimizni 2016-yilda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning asosiy yakunlari va 2017-yilga moʻljallangan iqtisodiy dasturning eng muhim ustuvor yoʻnalishlariga bagʻishlangan Vazirlar Mahkamasining kengaytirilgan majlisidagi maʼruza, 2017-yil 14-yanvar.— Toshkent : Oʻzbekiston, 2017. — 104 b. 3. Raximov A. Tarix fanini o‘qitish metodikasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2017. 4. Qodirov B. Umumiy tarix. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2020. 5. Axmedova Z. Tarix darslarida interaktiv usullar. – Toshkent: Fan, 2015. 6. UNESCO. Teaching History with New Technologies. – Paris, 2016 90