TRANSFORMER ARXITEKTURASI ASOSIDA TABIIY TILNI QAYTA ISHLASH USULLARINI TADQIQ QILISH

Аннотация

В этой статье сравниваются основные типы алгоритмов сортировки – Bubble sort, Insertion sort и quick sort-на основе алгоритмического анализа. Приведен принцип работы каждого алгоритма, наихудшие (worst-case), средние (average-Case) и лучшие (Best-Case) временные сложности выполнения, код приложения, а также сравнения производительности в виде таблиц. С помощью языка программирования CM алгоритмы тестируются на реальных данных и анализируются их преимущества и недостатки. Annotation: This article compares the main types of sorting algorithms – Bubble sort, Insertion sort, and quick sort-based on algorithmic analysis. The principle of operation of each algorithm is given, the worst (worst-case), average (average-Case) and best (Best-Case) time complexity of execution, application code, as well as performance comparisons in the form of tables. Using the CM programming language, algorithms are tested on real data and their advantages and disadvantages are analyzed. Annotatsiya: Ushbu maqolada saralash algoritmlarining asosiy turlari – Bubble Sort, Insertion Sort va Quick Sort – algoritmik tahlil asosida solishtiriladi. Har bir algoritmning ishlash prinsipi, eng yomon (worst-case), o‘rtacha (average-case) va eng yaxshi (best-case) ishlash vaqt murakkabliklari, amaliy dastur kodi hamda jadval shaklida samaradorlik solishtiruvlari keltirilgan. C++ dasturlash tili yordamida algoritmlar real ma’lumotlarda testdan o‘tkazilib, ularning afzallik va kamchiliklari tahlil qilinadi. Kalit so‘zlar: NLP, BERT, GPT, Self-Attention, TensorFlow, HuggingFace, Multi-Head, RNN, LSTM, GRU. Saralash (sorting) — dasturlashda eng muhim va ko‘p uchraydigan muammolardan biri. Ma’lumotlar omborlarida, qidiruv tizimlarida, grafik 154 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference chizmalarida tartiblangan ma’lumotlar bilan ishlash tezlik va aniqlikni ta’minlaydi. Ushbu maqolada uchta mashhur saralash algoritmi solishtirilib, C++ dasturlash tili orqali ularning dasturiy realizatsiyasi ko‘rib chiqiladi. Saralash muammosi — berilgan ma’lumotlar to‘plamini (odatda sonlar, matnlar yoki obyektlar) belgilangan tartibda joylashtirishdir. Tartiblanayotgan elementlar biror asosiy mezonga (masalan, son qiymati, alfavit tartibi) ko‘ra solishtiriladi. Saralash algoritmlari ko‘plab boshqa algoritmlarning samaradorligiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi, chunki tartiblangan ma’lumotlar bilan ishlash ancha osonroq va tezroq bo‘ladi. Saralash algoritmlari ichki (in-place) va tashqi (external) turlarga bo‘linadi: Ichki saralash (Internal Sorting) - bu holatda saralanayotgan ma’lumotlar butunlay tezkor xotirada (RAM) joylashadi. Masalan:  Bubble Sort  Insertion Sort  Merge Sort  Quick Sort  Heap Sort Tashqi saralash (External Sorting) - ma’lumotlar hajmi tezkor xotiradan katta bo‘lib, diskda saqlanadi. Bu holatda maxsus algoritmlar, masalan, External Merge Sort, qo‘llaniladi. Quyidagi formulalar odatda saralash algoritmlari samaradorligini taqqoslashda ishlatiladi: T(n) – operatsiyalar soni n element uchun. Bubble Sort: 𝑛−1 𝑛(𝑛 − 2) 𝑇(𝑛) = ∑𝑖 = = 𝑂(𝑛2) 2 𝑖=1 Insertion Sort: 𝑇(𝑛) = 𝑂(𝑛2) Quick Sort: 𝑛 𝑇(𝑛) = 𝑛 + 2𝑇( ⁄ ) => 𝑂(𝑛𝑙𝑜𝑔𝑛) 2 155 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference 1-rasm. Saralash algoritmlari uchun ishlash vaqtini ifodalovchi grafik Saralash algoritmlarining qo‘llanilishi Kichik O‘rta Katta Real Algoritm Stabillik hajm hajm hajm vaqtda Bubble Ha Yo‘q Yo‘q Yo‘q Ha Sort Insertion Ha Yo‘q Yo‘q Ha Ha Sort Quick Sort Ha Ha Ha Yo‘q Yo‘q Merge Sort Ha Ha Ha Yo‘q Ha Heap Sort Yo‘q Ha Ha Ha Yo‘q