“O’ZBEKISTON KORPORATIV OBLIGATSIYALAR BOZORINI RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI”

Аннотация

This scientific work studies the formation, current state and development prospects of the corporate bond market in the Republic of Uzbekistan. Corporate bonds are an important source of financing investment projects of private sector enterprises, and occupy a special place in the deepening of the capital market and the diversification of financial instruments. The study analyzed the existing regulatory framework, current emission mechanisms, opportunities provided to investors and the state of infrastructure. Also, based on the experience of developed countries, proposals were developed to deepen the corporate bond market in Uzbekistan. In particular, the main 169 DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference directions are identified as automation of trades through digital platforms, strengthening the activities of rating agencies, introducing tax incentives, and encouraging the participation of private investors. The results of this research create a scientific and practical basis for the processes of privatization of the economy, activation of the capital market, and expansion of the circulation of financial resources. Keywords: Corporate bonds, securities market, capital market, financial instruments, issuance process, investor, private sector, sources of financing, rating agencies, market infrastructure, regulatory policy, financial stability, market liquidity, digital trading platforms, Uzbek stock market. Asosiy qism O‘zbekiston Respublikasida moliyaviy bozorlarni modernizatsiya qilish, real sektorni kapital bilan ta’minlashning muqobil usullarini rivojlantirish bugungi kunda davlat iqtisodiy siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biridir. Bu borada korporativ obligatsiyalar bozori iqtisodiyotning investitsiyaviy faolligini oshirishda, xususan, xususiy sektorga uzoq muddatli va barqaror moliyalashtirish imkoniyatlarini yaratishda muhim rol o‘ynamoqda. Korporativ obligatsiyalar — bu tijorat tashkilotlari tomonidan chiqariladigan va belgilangan muddatda qaytarilishi, shuningdek, foiz to‘lanishi sharti bilan joylashtiriladigan qarz majburiyatlaridir. Ushbu moliyaviy instrument kapital bozorining rivojlangan shaklidir hamda bank kreditlaridan farqli ravishda korxonaga ko‘proq moslashuvchanlik va erkinlik beradi. O‘zbekiston qimmatli qog‘ozlar bozorida obligatsiyalarning davlat obligatsiyalari turi nisbatan faolroq bo‘lib, korporativ obligatsiyalar bozori hozircha o‘sish bosqichida qolmoqda. 2021-yildan boshlab Kapital bozorini rivojlantirish agentligi tomonidan qabul qilingan islohotlar doirasida korporativ obligatsiyalarni chiqarish tartibi soddalashtirildi, qimmatli qog‘ozlar emissiyasini onlayn tarzda ro‘yxatdan o‘tkazish tizimi yo‘lga qo‘yildi, reyting agentliklari faoliyatini tartibga soluvchi huquqiy baza yaratildi. Shuningdek, yirik korxonalar, jumladan, "UzAuto Motors", "Uzbekneftegaz" va boshqa milliy kompaniyalar tomonidan obligatsiyalar chiqarilishi kuzatilmoqda. Ammo bu bozorda bir qator tizimli muammolar mavjud. Birinchidan, korporativ emitentlar va investorlar orasida bu instrumentga nisbatan yetarli darajada moliyaviy savodxonlik va ishonch mavjud emas. Ikkinchidan, bozor likvidligi past darajada bo‘lib, obligatsiyalar bilan ikkilamchi savdolar 170 DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference cheklangan. Uchinchidan, reyting baholash mexanizmlarining mustaqil va ishonchli ishlamasligi ko‘plab investorlar uchun risklarni oshirmoqda. Xalqaro tajriba shuni ko‘rsatadiki, rivojlangan davlatlarda — AQSh, Yaponiya, Germaniya, Janubiy Koreya kabi mamlakatlarda korporativ obligatsiyalar bozori xususiy sektorni moliyalashtirishda muhim manba sifatida xizmat qiladi. Bunday yondashuvlar O‘zbekistonda ham bosqichma-bosqich joriy qilinmoqda. Misol uchun, Xitoyda obligatsiyalar bozorida ishtirok etayotgan emitentlar davlat tomonidan reytinglar orqali baholanadi va bu investorlar uchun xavfsizlik darajasini ko‘rsatadi. O‘zbekiston korporativ obligatsiyalar bozorini rivojlantirishda birinchi strategik yo‘nalish – bozor infratuzilmasini takomillashtirish – bozorning ishonchliligi va investitsion jozibadorligini oshirishda hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Hozirgi kunda mavjud savdo maydonchalari, depozitariy va kliring tizimlari yetarli darajada rivojlanmaganligi sababli, savdo jarayonlari samarasiz va sust kechmoqda. Shuning uchun ilg‘or texnologiyalar asosida ishlaydigan zamonaviy elektron platformalarni joriy qilish, qimmatli qog‘ozlar hisobini yuritish bo‘yicha markazlashtirilgan axborot tizimlarini yaratish va tranzaksiyalarni real vaqt rejimida amalga oshirish imkonini beruvchi kliring tizimlarini tashkil etish zarur. Bu esa bozorda ishtirok etayotgan investorlar va emitentlar o‘rtasida ishonch muhitini mustahkamlashga xizmat qiladi. Ikkinchi muhim yo‘nalish – reyting tizimini rivojlantirish – korporativ obligatsiyalar bozorining shaffofligini ta’minlovchi eng muhim omillardan biridir. Bozo