TALABALARDA OMMAVIY SPORT TADBIRLARINI TASHKIL QILISH VA O‘TKAZISH KOMPETENSIYALARINI RIVOJLANTIRISHNING ASOSIY JARAYONLARINING MOHIYATI.

Аннотация

The article studies the processes of developing competencies in organizing and conducting mass sports events in students, their importance and ways to increase their effectiveness. It is emphasized that these processes are an important factor in improving sports culture, developing teamwork and promoting a healthy lifestyle. Keywords: mass sports, development, process, culture, team, sport, temporality, competence, pedagogy, leadership, planning, element, essence, skill, sports theory. Sport tadbirlarini tashkil qilish va o‘tkazish nafaqat jismoniy tarbiya, balki ijtimoiy, madaniy va ma’naviy sohalarni rivojlantirishda ham muhim ahamiyatga ega. Ayniqsa, talabalar orasida ommaviy sport tadbirlarini muvaffaqiyatli tashkil etish va o‘tkazish uchun zarur bo‘lgan kompetensiyalarni shakllantirish zamonaviy ta’lim jarayonida dolzarb masalalardan biridir[3]. Bu 45 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference kompetensiyalar nafaqat sport tadbirlarining sifatini oshiradi, balki yoshlarni yetuk rahbarlar, tashkilotchilar sifatida ham tayyorlashga xizmat qiladi. Ushbu maqolada talabalarda ommaviy sport tadbirlarini tashkil qilish va o‘tkazish kompetensiyalarini rivojlantirishning asosiy jarayonlari va ularning mohiyati tahlil qilinadi. Ommaviy sport tadbirlarini tashkil qilish va o‘tkazish kompetensiyalari talabaning sport sohasidagi bilim va ko‘nikmalari bilan bir qatorda, ularning tashkiliy, rahbarlik, jamoaviy va kommunikatsion qobiliyatlarini ham rivojlantirishga xizmat qiladi. Ushbu kompetensiyalarni shakllantirish jarayoni bir qator muhim bosqichlardan iborat bo‘lib, ularning har biri talabani zamonaviy, samarali va mas’uliyatli tashkilotchi sifatida tayyorlashga qaratilgan[11]. Adabiyotlar tahlili Zamonaviy pedagogika va sport nazariyalarida kompetensiya tushunchasi keng o‘rganilgan. Masalan, Shadrikov va boshqalar (2004) kompetensiyani amaliy bilim, ko‘nikma va shaxsiy sifatlarning uyg‘unligi sifatida ta’riflaydilar[10]. Talabalarda sport tadbirlarini tashkil qilish kompetensiyasi aynan shu elementlarni o‘z ichiga oladi. Yana bir muhim manba — Baymukhametov (2019) ta’lim jarayonida tajriba asosida o‘rgatishning samarali usullari va ommaviy tadbirlarni tashkil qilish mexanizmlarini ta’kidlaydi. Shu bilan birga, Jahongirova va Komilova (2021) o‘quvchilar va talabalar orasida jamoaviy ishni rivojlantirish va sport tadbirlarida rahbarlik ko‘nikmalarini shakllantirish masalalarini ko‘rib chiqqanlar. Ushbu manbalar sport tadbirlarini tashkil qilishda kompetensiyalarni rivojlantirish uchun nazariy va amaliy asoslarni yaratadi[3,2]. Ommaviy sport tadbirlarini tashkil qilish va o‘tkazish talabalarda nafaqat sportga oid bilim va ko‘nikmalarni, balki rahbarlik, tashkiliy va kommunikatsion kompetensiyalarni shakllantirish imkonini beradi. Bu jarayonning mohiyati quyidagi asosiy jihatlarda ko‘rinadi: Tashkiliy va rejalashtirish ko‘nikmalarini rivojlantirish talabalar sport tadbirlarini rejalashtirish, resurslarni taqsimlash, vaqtni boshqarish va jamoani samarali tashkil etish bo‘yicha amaliy ko‘nikmalarni egallaydilar. Bu esa ularni kelajakda murakkab loyihalarni boshqarishga tayyorlaydi[9]. Jamoaviy hamkorlik va kommunikatsiya sport tadbirlari ko‘pincha katta jamoa ishini talab qiladi. Talabalar o‘zaro muloqot qilish, mas’uliyatlarni taqsimlash va muammolarni birgalikda hal qilishni o‘rganadilar. Bu esa ularning ijtimoiy kompetensiyalarini oshiradi[7]. 46 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference Liderlik va rahbarlik ko‘nikmalarini shakllantirish sport tadbirlarini boshqarish jarayonida talabalar liderlik fazilatlarini rivojlantiradilar. Ular jamoani rag‘batlantirish, muammolarni hal qilish va qaror qabul qilish bo‘yicha qobiliyatlarini mustahkamlaydilar[8]. Mas’uliyat va tashkiliy madaniyatni rivojlantirish ommaviy tadbirlarni muvaffaqiyatli tashkil etish talabalarda yuqori darajada mas’uliyatni rivojlantiradi, tashkilotchilik madaniyatini oshiradi va sifatli xizmat ko‘rsatish ko‘nikmalarini shakllantiradi[12]. Amaliy bilim va ko‘nikmalarni mustahkamlash nazariy bilimlarni amaliyotga tadbiq qilish orqali talabalar sport tadbirlarining texnik va tashkiliy tomonlarini chuqurroq o‘rganadilar, bu esa ularning professional tayyorgarligini oshiradi. Sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish ommaviy sport tadbirlarini tashkil etish orqali talabalar o‘zlari va atrofdagilarni jismoniy faollikka undaydilar, sog‘lom hayot tarzini shakllantirishga hissa qo‘shadilar. Xulosa Talabalarda ommaviy sport tadbirlarini tashkil qilish va o‘tkazish kompetensiyalarini rivojlantirish zamonaviy ta’lim tizimining muhim qismi hisoblanadi. Bu jarayon talabalarga nafaqat sport tadbirlarini samarali boshqarish imkonini beradi, balki ularni yetuk tashkilotchi va rahbar sifatida shakllantiradi. Kompetensiyalarni shakllantirish uchun amaliy mashg‘ulotlar, liderlik va jamoaviy ish ko‘nikmalarini rivojlantirish, shuningdek, pedagogik yondashuvlarning integratsiyasi zarur. Natijada, ommav