XAYRIDDIN SULTONOV TILIDA USLUBIY QATLAMLARNING UYG'UNLIGI

Аннотация

Ushbu maqolada badiiy asarlarda leksik tarkibning obrazdagi o'zaro tahlili va roli tahlil'. Leksiklar, ya'ni so' va iboralar, badiiy asarlarda obrazlarning chuqurligini aniqlashda, fayl holatini, ijtimoiy mavqei va hisyotlarini ifodalashda muhim rol o'ynaydi. Adabiyotda so'zlarning mazmuni, shakli va konnotativ ma'nolari orqali tasvirlangan tasvirlar, asarlarning maqsadi va mazmunini yanada kengaytiradi. Kalit so'zlar: tasviriy obraz, leksik tasvir, tasvir, semantika, stilistika, badiiy tahlil, so'zlarning konnotativ ma'nolari, obrazlar. Badiiy asarlarning mazmunini va shaklini tashkil etuvchi asosiy tarkibdan biri leksika. Leksik kuchga ega bo'lgan tilni o'rtishda, balki obrazga harakat qilib ham katta yuk ega. Badiiy obrazlar so'zlar va iboralar yordamida shakl va o'quvchiga ega hisyotlar, g'amginlik, kuchli emotsiyalar, hamda turli ijtimoiy va jismoniy holatlar haqida tasavvur beradi. Leksik orqali yozuvchi obrazlarni tashqi ko'rinishlarini, balki ichki dunyosini ham yoritadi. Shu bilan birga, so'zlar orqali hisobot hissiy holatini, ijtimoiy mavqei, shaxsiy qarashlarini va umuman jamiyatdagi o'rnini aks ettiradi. Badiiy tasvirlarda leksik foydalanishning o'rni vizual aloqa va madaniyatshunoslik sohasida katta e'tiborni tortgan mavzudir. Leksik foydalanish deganda, rasm, haykaltaroshlik yoki grafik dizayndagi kabi badiiy tasvir ichidagi soʻzlarni tanlash va tartibga solish tushuniladi. Tasviriy asarlarga matn elementlarining kiritilishi badiiy asarning umumiy xabari va ta’sirini kuchaytirishga xizmat qiladi, tomoshabinlarga qo‘shimcha ma’no va talqin qatlamlarini taqdim etadi. Badiiy tasvir leksik sur'atlarda qarashlardan biri bu so'zlarning katta hajmdagi hikoyada ramz yoki vizual tasvirni kuzatishi mumkin. Rassom o'z ishlariga matnni aniqlash orqali, his-tuyg'ularni yoki tomoshabinlarni tomoshabinga to'g'ridan- to'g'ri to'g'rilab berish mumkin. Masalan, so'zlar asarning vizual ko'rish uchun kontekst yoki sharh berish uchun mumkin, bu tomoshabinning tasviriy asarni ko'rinishi va talqiniga yordam beradi. Badiiy asarlarda obrazlar ko'pincha so'zlar orqali tasvirlanadi. Leksik moddalar, metaforlar, so'zlar, frazeologik birliklar, konnotativ ma'nolar obrazlarini boshqarishda muhim vositalar. Badiiy obrazlarning rolida leksik vositalar yordamida asosiy yo'nalishlarda rol o'ynaydi: Tosh ko'rinish va xarakteristikalar: Leksik mahsulot obrazning tashkilot ko'rinishini tasvirlashda muhim o'rin tutadi. Masalan, shaxsning kiyim-kechagi, yuz ifodalari yoki biror narsa haqida so'zlar orqali uning haqida o'quvchiga ma'lumot beriladi. Misol: "Yuzida qattiq charchoq izlari bor, qo'llari esa shiddat bilan silingan." Bu so'zlar obrazning holati va farqni aks ettiradi. Ichki holat va tibbiy kechinmalar: Leksika ruhiy tashkilot ko'rinish, balki obrazning ichki dunyosini, ruhiy holatini ifodalashda ham xizmat qiladi. So'zlarning konnotativ ma'nolari, obrazning kayfiyatini, hissiyotini va kayfiyatidagi o'zgarishlarni ochib beradi. Misol: "Yuragi to'lib-toshgan, lekin og'riqlarni ichida yashirgan." Bu tasvir obrazning ichki kuchini, emotsional holatini ochib beradi. 105 Badiiylarda so'zlar, rol o'ynaydi, obrazlarning harakatini va o'zini jonlantirish muhim rol o'ynaydi. Obrazlar va huquq vaqt o'tishi bilan'zgarib boradi va bu jarayonni amalga oshirishda leksik tasvir vositalarini vaqt, joy va sharoitlarni aks ettiradigan o'ziga xos so'zlar qo'llaniladi. Bundan tashqari, badiiy tasvirlarda leksik foydalanish asarda yonma-yon turish yoki qarama- qarshilik hissini yaratishga xizmat qilishi mumkin. Noto'g'ri yoki qarama-qarshi bo'lib tuyulishi mumkin bo'lgan vizual va matnli elementlarni birlashtirgan holda, rassomlar o'z asarlarida keskinlik va noaniqlikni keltirib chiqarishi mumkin, bu esa tomoshabinlarni o'z taxminlari va taxminlarini qayta ko'rib chiqishga undaydi. So'zlar va tasvirlar o'rtasidagi bunday o'zaro ta'sir tomoshabinni chuqurroq aks ettirish va jalb qilishga undaydigan boy va murakkab vizual tajribani yaratishi mumkin. O'tasvirni ifodalash: Obrazlarning vaqt o'tishi bilan qanday o'zlashtirishda ma'nolari juda juda. Yozuvchi obrazlarni biron bir voqea yoki holatga bog'lab, harakatini jon beradi. Bunda konnotatsiyalangan so'zlar mumkin. Misol: "Tirik odam kabi yurib, lekin ruhi allaqachon o'lgan." Bu so'zlar obrazning ichki dardini va hayotidagi o'zgarishni aks ettiradi. Qolaversa, badiiy obrazlarda leksik elementlardan foydalanish ham kengroq madaniy yoki ijtimoiy masalalar bilan shug‘ullanishga xizmat qilishi mumkin. Muayyan tarixiy voqealar, adabiy asarlar yoki siyosiy shiorlarga havola qilingan matnni o'z ichiga olgan rassomlar o'z asarlaridan zamonaviy jamiyatni tanqid qilish yoki sharhlash vositasi sifatida foydalanishlari mumkin. So'zlardan strategik foydalanish orqali san'atkorlar muhim masalalar atrofida fikr va suhbatni qo'zg'atishlari mumkin, tomoshabinlar o'rtasida ko'proq xabardorlik va tushunishni kuchaytiradi. Badiiy obrazlar kabi so'zlar ramziy va kommunikativ funksiyalaridan tashqari estetik va rasmi