MAKTABGACHA TAYYORLOV GURUHI BOLALARI MULOQOTCHANLIGINI TEATR FAOLIYATI ASOSIDA RIVOJLANTIRISH METODIKASI

Аннотация

В данной статье рассматривается методика развития коммуникативных навыков детей подготовительной группы на основе театральной деятельности. Обоснована эффективность театральных занятий в формировании устной речи, эмоционального выражения и умений вступать в диалог через ролевые игры. Раскрыта педагогическая значимость театра на основе программы «Ilk qadam», государственных решений и практических исследований. Ключевые слова и фразы: дошкольное образование, ребенок, устная речь, эмоциональное выражение, ролевая игра, речь, метод, тон. ANNOTATION This article explores a methodological approach to developing communication skills in preschool preparatory group children through theatrical activities. It substantiates how drama sessions, emotional expression, and role-playing enhance children's verbal interaction. The pedagogical value of theatre is revealed based on the Ilk Qadam curriculum, state regulations, and experimental findings. Keywords and phrases: preschool education, child, oral speech, emotional expression, role play, speech, method, tone. Muloqotchanlik – maktabgacha yoshdagi bolalar ijtimoiy rivojlanishining muhim ko‘rsatkichlaridan biridir. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 6-noyabrdagi PQ–4527-sonli qarorida maktabgacha ta’lim sifatini oshirish va bolalarda kommunikativ ko‘nikmalarni shakllantirish ustuvor vazifa sifatida belgilangan. Shuningdek, “Ilk qadam” davlat o‘quv dasturida tayyorlov guruhida bolalarda og‘zaki nutq va muloqot madaniyatini rivojlantirishga alohida e’tibor qaratilgan. Ilmiy tadqiqotlar (Masalan: V.V. Abramenko, G.T. Yudina, T.N. Doronova) shuni ko‘rsatadiki, teatr faoliyati bolalarda ijtimoiy-emotsional rivojlanish, rolli o‘yinlar orqali nutq faolligini kuchaytirishda samarali metod hisoblanadi. Ayniqsa, dramatizatsiya, pantomima, improvizatsiya kabi mashg‘ulotlar bola nutqini boyitadi, mimik ifoda, ovoz balandligi, tovush ohangi orqali o‘z fikrini erkin ifodalashga o‘rgatadi. 108 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si Tajriba-sinov ishlarimizda (2024-yil Toshkent shahar MTT 142-son tayyorlov guruhida o‘tkazilgan) teatr faoliyatining metodik qo‘llanilishi natijasida bolalarning 78 foizi o‘zaro muloqotda faol ishtirok etishni boshlagan, 65 foizi esa ijtimoiy vaziyatlarga mos tarzda o‘z fikrini ifodalashga erishgan. Bu teatr faoliyatining muloqotchanlikni rivojlantirishdagi samaradorligini tasdiqlaydi. Shunday qilib, teatr asosidagi metodik yondashuv muloqot ko‘nikmalarini shakllantirishda asosli, faktlarga tayangan va amaliyotda sinovdan o‘tgan pedagogik vosita hisoblanadi. Bugungi kunda maktabgacha yoshdagi bolalarda muloqot madaniyatini shakllantirish, ularning fikr bildirish, his-tuyg‘ularni ifodalash va o‘zaro tushunish qobiliyatini rivojlantirish muhim vazifalardan biri hisoblanadi. Ayniqsa, tayyorlov guruhidagi bolalar maktabga intellektual va psixologik jihatdan tayyor bo‘lishlari zarur. Bu borada teatr faoliyati ta’lim- tarbiyada samarali vosita sifatida alohida o‘rin tutadi. Teatr faoliyati bolaning nutqiy faolligini oshiradi, ijtimoiylashuviga xizmat qiladi, emotsional sohani rivojlantiradi va rolli o‘yinlar orqali muloqotga kirishish ko‘nikmalarini mustahkamlaydi. Tadqiqotimizda maktabgacha tayyorlov guruhida teatr elementlarini (rolli o‘yinlar, dramatizatsiya, badiiy ifoda mashqlari) qo‘llash orqali bolalarning muloqotchanligini rivojlantirish metodikasi ishlab chiqildi. Tajriba-sinov ishlari shuni ko‘rsatdiki, teatr mashg‘ulotlari ishtirokida bolalar o‘z fikrini erkin ifodalash, suhbatdoshga e’tibor bilan quloq solish, to‘g‘ri savol-javob qilish, mimika va harakatlar orqali o‘zini ifodalash ko‘nikmalariga ega bo‘la boshlaydi. Xulosa shuki, teatr faoliyatiga asoslangan metodik yondashuv muloqotchanlikni shakllantirishda samarali vosita hisoblanadi.