O‘ZBEK HAMDA INGLIZ TILIDAGI MAQOLLARNING O ‘ZIGA XOSLIGI

Аннотация

В статье анализируются уникальные особенности, языковые структуры и культурно-национальные характеристики узбекских и английских пословиц, а также трудности, связанные с их переводом. Пословицы являются важными образцами устного народного творчества, отражающими культурное наследие народов. Узбекские пословицы часто подчеркивают коллективизм и честь семьи, в то время как английские пословицы, как правило, больше сосредоточены на таких темах, как независимость и индивидуализм. Сохранение смысла имеет решающее значение при переводе пословиц. Ключевые слова: пословицы, культура, устное народное творчество, воспитательная ценность, фольклористы, образование, анализ. Maqol – xalq ogʻzaki ijodining kichik hajmli, ammo mazmunan nihoyatda chuqur janrlaridan biridir. U hayotiy tajriba, hikmat, nasihat, kuzatuv, axloqiy qoidalar, mehnat va insoniy munosabatlar haqidagi xalq donishmandligini ifoda etadi. Odatda qisqa, obrazli, ohangdor, oson yodda qoladigan shaklda bo‘ladi. Har bir millat va elatning o‘zligini, tarixi, madaniyati va milliy qadriyatlarini ifodalovchi omillardan biri xalq og‘zaki ijodidir. Xalq og‘zaki ijodi asrlar davomida sayqallanib, xalq orasida 52 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si aytilib, avloddan-avlodga o‘tib kelayotgan ma‘naviy meroslardan biridir. Xalq og‘zaki ijodining takrorlanmas janrlaridan biri bu maqoldir. Insoniyatning shu kungacha bosib o‘tgan murakkab rivojlanish yo‘li ezgu maqsadlarga faqat va faqat uzluksiz ma‘naviy tarbiya bilangina erishish mumkinligini isbotlab kelgan. Yosh avlod qalbi, didi, tasavvur va tafakkurini tarbiyalashda milliy merosimiz xazinasi, xususan, badiiy adabiyot muhim vositadir. Maqollar xalq donishmandligining nodir namunalari sifati og‘zaki badiiy ijodning keng tarqalgan mustaqil janridir. Shartli ravishda ularni xalqona odob-axloq qoidalari deb atash mumkin. Zero, maqollar xalqning asrlar davomida hayotiy tajribalarida sinalgan ijtimoiy- siyosiy, ma‘naviy-madaniy, axloqiy-falsafiy qarashlarining g‘oyat ixcham, lo‘nda, siqiq va obrazli ifodasidan tug‘ilgan hodisadir. Maqollar maxsus ijod qilinmaydi, balki ma‘lum bir sharoit taqozosi tufayli sinalgan hayotiy tajribadan tug‘iladigan xulosaning axloqiy bahosi sifatidagi hukm bo‘lib yuzaga keladi. O‘zbek maqollari mavzusiga ko‘ra quyidagilarga bo‘linadi: O‘zbek maqollari asrlar davomida shakllanib kelgan. Ular qadimiy turkiy davr Mavzu: Maqol: Mehnat Mehnat, mehnatning tagi rohat Do‘stlik Yaxshi do‘st yomon kunda bilinadi. Aql va sabr Sabrning tagi sariq oltin Vaqt Vaqt ketdi – baxt ketdi Yolg‘on va rostlik Rostni aytgan shon yutar, Yolg‘on aytgan qon yutar Oila va tarbiya Oila tinch – yurt tinch Halollik Halol ishla, halol tishla Tajriba Ko‘pni ko‘rgan ko‘p biladi. maqollaridan tortib, islom davri, Amir Temur zamonasi, jadidlar harakati va zamonaviy davrgacha bo‘lgan turmush tarzi, ijtimoiy-siyosiy voqealar, urf-odatlar asosida boyib borgan. Alisher Navoiy, Ogahiy, Furqat, Abdulla Qodiriy, Abdulla Oripov kabi adiblar maqollarni o‘z asarlarida faol qo‘llagan. Maqollar asar ifodasini boyitadi, xalqona ruh bag‘ishlaydi. Oʻzbek maqollari boshqa xalqlar maqollari bilan o‘xshash va farqli jihatlarga ega. Masalan, o‘zbekcha "Tilingni tiyla, boshing omon bo‘ladi" degan maqol ingliz tilidagi “Think before you speak” (Gapirishdan oldin o‘yla) degan maqol bilan mazmun jihatdan yaqin. Bugungi kunda maqollar ta ‘limda, jurnalistikada, siyosatda, ijtimoiy tarmoqlarda keng qo‘llaniladi. Ular xalq donishmandligini saqlab qolish, ma ‘naviyatni boyitish va yoshlarga tarbiya berishda muhim manba hisoblanadi. O‘zbek xalq og‘zaki ijodida ham, ingliz xalq og‘zaki ijodida ham bu ikki xalq ma‘naviyati, tarixi va qadriyatlarini o‘zida mujassamlashtirgan namunalardan biri bu xalq maqollaridir. Har bir tirik jon borki, yoshlik chog ‘idan maqol va matallarni eshitib katta bo ‘lgan, kundalik hayotida ularga duch kelib, turli xil xulosa va fikrlarga ega bo ‘lgan. Shu jihatdan shuni aytish joizki, maqollar har bir millat hayotida o‘z o‘rniga ega bo‘lib, xalqning turmush tarziga ko‘ra o‘ziga xoslik kasb etadi. Maqollar yillar davomida tildan tilga o‘tib keluvchi komillik, odob, saxiylik, qobillik va jamiki yaxshi amallarga undovchi ezgu fikrlar majmuidir. O‘zbek maqollarida tazod, istiora, tajnis kabi badiiy san ‘at vositalari keng qo‘llaniladi. Masalan, “Yaxshilik qil, darig‘ tutma” maqolida tazod san‘ati orqali yaxshilik va yomonlik qarama-qarshiligi ifodalanadi. Ingliz maqollarida esa metafora va qisqalik asosiy stilistik 53 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si xususiyatlar hisoblanadi, masalan, “Actions speak louder than words” (Amallar so‘zlardan balandroq gapiradi) maqolida metafora orqali fikr ifodalanadi [1.1b]. Ingliz maqollarining mavzulari: Topic: Proverb: Work and effort No pain, no gain Friendship A friend in need is a friend indeed Wisdom and patience Look before you leap Time and life Time is money Honesty Honesty is the best policy Experience E