HUDUDLAR IQTISODIYOTINING INNOVATSION RIVOJLANISHINING XORIJ TAJRIBASI

Аннотация

В статье анализируется передовой опыт зарубежных стран в области инновационного развития экономики регионов. Эффективные механизмы, такие как кластеризация, технопарки, государственно-частное партнерство и интеграция научно- исследовательских институтов, будут изучаться на примерах таких стран, как Германия, Китай, Южная Корея и США. Ключевые слова. Инновационное развитие, региональная экономика, зарубежный опыт, национальная инновационная система США, Германия (Фраунхофер, Штайнбайс), страны Восточной Азии (Южная Корея, Китай), университетско- производственное сотрудничество, трансфер технологий Annotation. This article analyzes the best practices of foreign countries in the innovative development of regional economies. Using the examples of countries such as Germany, China, South Korea and the United States, effective mechanisms such as clustering, technoparks, public-private partnerships and integration of research institutions are studied. Keywords. Innovative development, regional economy, foreign experience, US national innovation system, Germany (Fraunhofer, Steinbeis), East Asian countries (South Korea, China), University-industry cooperation, technology transfer Zamonaviy sharoitda globallashuv va xalqaro mehnat taqsimotiga integratsiyalashuvning kuchayishi sharoitida hududlarning innovatsion rivojlanishi hududning raqobatbardoshligini ta’minlashning asosiy omili, uning barqaror ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining garovi bo‘lib xizmat qilmoqda. Mamlakatimiz innovatsion rivojlanish sohasida xorijiy davlatlar hududlaridan sezilarli darajada orqada qolmoqda, bu innovatsion faoliyatni amalga oshirishda yetarli tajribaning yo‘qligi, innovatsion infratuzilmaning shakllanmaganligi, innovatsion faoliyat sub’yektlarini davlat tomonidan yetarli darajada qo‘llab-quvvatlanmagani bilan bog‘liq. Shu munosabat bilan innovatsion iqtisodiyotga o‘tish muvaffaqiyatli amalga oshirilgan mamlakatlar mintaqalarini rivojlantirish bo‘yicha xorijiy tajribani o‘rganish maqsadga muvofiq hisoblanadi. Ko‘pgina xorijiy davlatlar innovatsion faoliyatni rivojlantirish, innovatsion jarayonni malakali va samarali tashkil etish, innovatsion mahsulotlarni ichki yoki tashqi bozorlarda 25 YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo sotish bilan yakunlangan holda keskin iqtisodiy o‘sishga erishmoqdalar. O‘zbekistonlik tadbirkorlar, davlat muassasalari va korxonalari rivojlangan xorijiy mamlakatlar iqtisodiyotni shu asosda yuksaltirishga majbur bo‘lgan innovatsion jarayonlarni tashkil etishning ijobiy tajribasidan foydalanishlari maqsadga muvofiq deb hisoblaymiz. O‘zbekiston iqtisodiyotini rivojlantirish uchun innovatsion rivojlanish yo‘nalishi tanlandi. Bu esa bilim olishga sarmoya kiritish, ta’lim darajasini oshirish, yangi texnologiya va materiallar, yangi asbob-uskunalar, yanada samarali mashinalar va boshqa innovatsiyalarni o‘zlashtirish va qo‘llash uchun qulay sharoitlar yaratish orqali mamlakatning ilmiy salohiyatini rivojlantirishni taqozo etadi. Bunga moliyani, birinchi navbatda, fanga kiritish orqali erishiladi. AQShda innovatsion faoliyatni tashkil etish AQSH milliy innovatsion tizimi biznes, fan va innovatsiyalarning oʻzaro taʼsiriga asoslangan. Ikkinchi jahon urushidan keyin “kollejlar, universitetlar va ilmiy-tadqiqot institutlarida” fundamental tadqiqotlarni moliyalashtirish uchun davlat organini yaratish tavsiya etildi. Bu 1950-yilda AQSH Milliy Ilmiy Jamgʻarmasining tashkil topishiga olib keldi, uning asosiy vazifasi “ilm-fan rivojiga koʻmaklashish, xalq boyligini oshirish, xalq farovonligi oshirish, milliy xavfsizlikni taʼminlash1” hisoblangan. Amerika milliy innovatsion tizimining asosiy ishtirokchilari davlat, universitetlar va biznesdir. Davlat tadqiqotning ustuvor yo‘nalishlarini belgilaydi va milliy laboratoriya bazasini boshqaradi. Milliy laboratoriyalar milliy ustuvorliklarga muvofiq fundamental tadqiqotlar olib boradi. Kichik biznesning innovatsiyalarni bozorga olib chiqishdagi hissasi katta va Qo‘shma Shtatlarda an’anaga aylangan. Shu sababli, kichik biznesni rivojlantirishga yordam beradigan bir nechta federal dasturlar mavjud. Universitetlar hukumat va xususiy kompaniyalar tomonidan moliyalashtiriladigan fundamental tadqiqotlar olib boradi. AQSh Milliy Fan Jamg‘armasi va AQSh Milliy Sog‘liqni saqlash Instituti universitet tadqiqotini moliyalashtiradi. Tadqiqot jarayonida AQShda innovatsion faoliyatni tashkil etish va amalga oshirish ketma-ketligi tahlil qilindi: Birinchi bosqich - tadqiqot AQSh Milliy Fan Jamg‘armasi, AQSh Milliy Sog‘liqni saqlash institutlari, korporatsiyalar, universitetlar va xususiy fondlar tomonidan moliyalashtiriladi. Grantlar uchun tanlovlarga tayyorgarlik ko‘rish va ularda ishtirok etish ishlari olib borilmoqda. Asosiy tadqiqotlar universitetlar, milliy va korporativ laboratoriyalarda olimlar va muhandislar tomonidan amalga oshiriladi. Ikkinchi bosqich - olimlar va muhandislar tomonidan universitetlarda, milliy hukumat laboratoriyalarida, korporativ laboratoriya