GANDBOLSHILARDIŃ ARNAWLI FIZIKALIQ TAYARLIǴI PROTCESSI

Аннотация

Special physical training is aimed at developing movement qualities while strictly adhering to the requirements for handball players' competitive performance.Therefore, physical training demonstrated in the training process is the process of developing physical qualities that meet the specific requirements of the chosen sport.It should be especially noted that in sports, special requirements are imposed on the physical qualities of an athlete, which require the specific adaptation and manifestation of various physical qualities. Keywords: Special physical training, handball players, process, technique, special simulator. Arnawlı fizikalıq tayarlıq - bul gandbolshılar ushın zárúr bolǵan ayriqsha sapaların rawajlandırıw processi. Bul sapalar oyın sharayatına uqsas sharayatlarda hám kónlikpelerdi iyelew menen bekkem baylanıslı halda rawajlanadı. Kónlikpelerdi iyelew hám taktika menen jaqın baylanıslar bar. Solay etip, oyınshı olardan oyında paydalana alıwı ushın arnawlı fizikalıq sapalar kerek. Bul eki túrdegi shınıǵıwlar bir-biri menen bekkem tıǵız baylanıslı hám bir-birin toltırıp baradı 1. Arnawlı háreket tájiriybelerin rawajlandırıwǵa qaratılǵan úlken kólemdegi jumıstı nátiyjeli orınlaw ushın zárúr bolǵan arnawlı baǵdarǵa tómendegi wazıypalar kiredi. 1. Tiykarınan gandbol ushın kóbirek tán bolǵan sapalardı rawajlandırıw. 2. Gandbolshı háreketlerinde kóp qatnasıwshı fizologik sistemalar toparın tańlap rawajlandırıw. Bunda járdemshi fizikalıq tayarlıqtıń aldıńǵı quralları retinde sonday shınıǵıwlar qollanıladı, olar óziniń kinematik hám dinamikalıq quramı, hám de nerv bulshıq et kernewi qásiyetine qaray gandbolshınıń jarıs iskerliginde orınlaytuǵın tiykarǵı háreketlerine sáykes bolıp tabıladı. Bunday shınıǵıwlar arasında tómendegilerdi ajıratıw múmkin. -Texnikanıń hár túrli usılların qaǵıyda boyınsha orınlaw. -arnawlı trenajyor úskenelerinde orınlanatuǵın shınıǵıwlar. -Gandbolshılar sport manekeni menen shınıǵıwlar. Arnawlı fizikalıq tayarlıq; háreketleniw sapaların gandbolshılardıń jarıs iskerligi qásiyetlerinde qoyılatuǵın talaplarǵa qatań ámel etken jaǵdayda rawajlandırıwǵa qaratılǵan. Sol sebepli, trenirovka processinde kórsetilgen fizikalıq tayarlanıw tańlanǵan sport 1514 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5 túriniń ózine tán talaplarına juwap bere alatuǵın fizikalıq sapanı tárbiyalaw processinen ibarat bolıp esaplanadı. Sonı ayırıqsha atap ótiw kerek, sport túrlerinde sportshınıń fizikalıq sapalarına arnawlı talaplar qoyıladı, bunda hár qıylı fizikalıq sapalar ózine tán sáykeslengen bolıwın hám sáwleleniwin talap etedi. Mısalı gandbolshı birinshi náwbette tezlik-kúsh sapalarınıń arnawlı baǵıtında bolıwın (geyde onı kúsh-quwat dep ataladı), sonıń menen birge bulshıq et qısqarıwınıń energetikalıq resursların anaerob (kislorod jetispegen jaǵdayda) paydalanıwǵa tiykarlanǵan tezlikke shıdamlılıǵın talap etedi. Hár túrli fizikalıq sapalardı ózine tán túrde sáwlelendiriw hám sáykeslendiriwge tiykarlanǵan, mine usınday specfik qábiletlerdi tárbiyalawǵa sportshınıń arnawlı fizikalıq tayarlanıwı arqalı erisiledi. Jas sportshılardı tayarlawda maqsetli túrde jobalastırılǵan fizikalıq tayarlıq sheberligin qáliplestiriw hám jarıs dawamında joqarı nátiyjege erisiw júdá zárúrli faktorlardan biri bolıp tabıladı. Bunıń tiykarǵı sebeplerinen biri shınıǵıwlarda qollanılǵan ol yamasa bul fizikalıq shınıǵıwlardıń kolemi hám kúshi, hám de bul kórsetkishlerdiń shuǵıllanatuǵınlar organizmine tásir etiw dárejesi (organizmniń júklemege bolǵan juwap rakciyası) obyektiv túrde bahalanbawlıǵında bolıp tabıladı. Sol sebepli de oqıw trenirovka processinde qollanılıp atırǵan fizikalıq júklemeler (fizikalıq shınıǵıwlar)dıń shuǵıllanıwshılar organizminiń funkcional múmkinshiliklerine sáykeslıǵı itibarǵa alınıwı sol júklemelerdi maqsetke muwapıq joybarlaw imkanın beredi. Gandbolshınıń arnawlı, ulıwma fizikalıq tayarlıǵın nátiyjeli rawajlandırıwda tiykarǵı qurallardan biri maydanda yaǵnıy oyın processindegi texnikalıq tájiriybeler bolıp tabıladı. Yu.V. Vershanskiydiń gúzetiwlerine qaraǵanda belgilengen sport túrlerinen jáhán chempionatlarına qatnasıwshılardıń jarıs dawamında orınlaǵan texnikalıq tájiriybeleri óz nátiyjesin keskin páseytken. Bul jaǵday mine sol sport oyını túrlerine qatnasıwshı sportshılardıń arnawlı shıdamlılıǵınıń joqarı dárejede qálipleskenligine itibar qaratadı. Bunnan belgili boladı, sportshılardıń texnikalıq sheberligin jarıs dawamında uzaq waqıt saqlap turıwda arnawlı shıdamlılıq sapası óz aldına orın iyeleydi. Sonı ayrıqsha atap ótiw kerek, ulıwma fizikalıq tayarlıǵı rawajlanǵan jaǵdayda uqıp áste-aqırın qáliplesiwi tastıyıqlanǵan. Belgili ilimpaz I.P Klusovtıń pikirine qaraǵanda ulıwma fizikalıq tayarlıqtıń rawajlanǵanlıǵı, gandbolshı ushın arnawlı texnikalıq shınıǵıwlardı uzaq waqıt dawamında úlken kólemdegi sharshaw tásirleri sezilgenshe ámelge asırıwı kerek boladı. Ulıwma fizikalıq tayarlıq ortasha kúsheniwde kóp kólemli shınıǵıwlardı (uzaq aralıqqa juwırıw, júziw, velosipedte júriw hám t.b.