ISLOMDA IXTILOF MADANIYATI: RAHMAT YOKI FITNA?

Аннотация

Rosululloh sollallohu alayhi vasallam: “Ummatimgning ixtilofi rahmatdir”, deganlar. Garchi “ixtilof” so‘zi o‘z ichida qarama-qarshilik ma’nosini qamrab olsa-da, bu hadisdagi mazmun Islomdagi ba’zi ixtiloflarning ijobiy jihatga ega ekanini ko‘rsatadi. Shu ma’noda, ulamolar bu hadisni shariat doirasidagi ijtihodiy ixtilof sifatida tushuntirganlar. Alloh taolo Qur’oni Karimda shunday marhamat qiladi: “Allohga va Rosuliga itoat qilingiz va nizolashmangiz, aks holda sustlashib ketursiz va ‘shamolingiz’ (obro‘yingiz) ketib qolur” (Anfol, 46). Bu oyatdan ma’lum bo‘ladiki, fitnaga olib boradigan ixtiloflar, ya’ni o‘zaro dushmanlik va qarama-qarshiliklar ummat uchun zararli. Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Biz qadar borasida o‘zaro tortishayotgan edik, Rosululloh sollallohu alayhi vasallam oldimizga chiqdilar va g‘azab qilib, yuzlari qizarib ketdi. So‘ng: “Sizlar shunga buyurildingizmi? Men sizlarga shuni olib keldimmi?! Sizlardan oldingilar shu ishda nizolashganlari tufayli halok bo‘ldilar”, dedilar» (Imom Termiziy, Sunan, 2133).