O‘QITUVCHI LOGOPEDNING INNOVATSION TEXNOLOGIK FAOLIYATI

Аннотация

Ushbu maqolada o‘qituvchi-logopedning innovatsion faoliyati, zamonaviy pedagogik texnologiyalarni logopediya sohasida qo‘llash imkoniyatlari va ularning samaradorligi yoritilgan. Maqolada logopedik mashg‘ulotlarda axborot- kommunikatsion texnologiyalar, interaktiv metodlar, mobil ilovalar, gamifikatsiya va virtual platformalardan foydalanish tajribalari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, innovatsion yondashuvlarning bolalardagi nutq nuqsonlarini tuzatishdagi o‘rni va afzalliklari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalariga asoslangan holda, logopedik faoliyatni takomillashtirish bo‘yicha tavsiyalar ham berilgan. Kalit so‘zlar: logoped,kompetentli yondashuv,tehnologik faoliyat,innovatsion tehnologiya. Bugungi kunda fan va texnologiyaning rivojlanishi maxsus ta'lim jarayonining samaradorligini sezilarli darajada oshirish va nutq rivojlanishida nuqsonlari bo‘lgan bolalarni o‘qitishni individuallashtirish imkonini berdi. Zamonaviy interaktiv texnologiyalar o‘qituvchi logoped ishini osonlashtiradi (elektron shaklda barcha turdagi darslarning hisobotlari va jadvallarini tuzish qog‘ozli vositalar bilan ishlashni kamaytiradi, darslar uchun vizual didaktik hamrohlikni yaratishga imkon beradi) va bolaning nutqqa bo‘lgan motivatsiyasini oshiradi. korrekmashg‘ulotlari, nutq va kognitiv faollikni rag‘batlantiradi, shuningdek, bolaning o‘zini o‘zi qadrlashini oshiradi. Nutq buzilishi bo‘lgan bolalar uchun interaktiv tuzatish o‘yinlarini qurishning asosiy tamoyillari: nutqni rivojlantirish buzilishlarini tuzatishga tizimli va faoliyatga asoslangan yondashuv (L.S.Vigotskiy boʻyicha);bolalar uchun qiziqarli bo‘lgan ta'limning o‘yin shakli;tuzatish ta'siri jarayonida yuzaga keladigan muammolarni interaktiv hal qilish; polisensor ta'sir, bunda ma'lumotni eshitish orqali idrok etish vizual nazoratga tayanish bilan birlashtiriladi, bu butun analizatorlardan foydalanishga imkon beradi va kompensatsiya mexanizmlarini faollashtirishga yordam beradi; taʼlimga https://scientific-jl.com 1 7 8 62-son_6-to’plam_May-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali tabaqalashtirilgan yondashuv, murakkablik yoki hajmga qarab vazifalar va oʻyinlar variantlarini tanlash qobiliyati. Barcha interaktiv o‘yinlar bilan ishlash bolaning faoliyati natijalarini vizual nazorat qilish asosida amalga oshiriladi. Ular monitor ekranida multfilm tasvirlari va belgilar ko‘rinishida aks ettiriladi. Bola uchun qiyinchilik darajasi yuqori bo‘lgan ba'zi mashqlarda vazifani bajarishda qo‘shimcha eshitish yordami imkoniyati taqdim etiladi. Bu maktabgacha va boshlang‘ich maktab yoshidagi bolalarda nutq buzilishlarini samarali va qisqa vaqt ichida tuzatishga imkon beradi. Insonning jamiyatda yashashi va tashqi dunyo bilan o‘zaro munosabatda bo‘lishiga yordam beradigan eng muhim aqliy funktsiyalardan biri nutqdir. Uning shakllanishi erta bolalikdan boshlanadi. Insonning aqliy va jismoniy rivojlanishi, uning ijtimoiylashuvi, moslashuvchan qobiliyatlari va o‘rganishdagi muvaffaqiyati ko‘p jihatdan ushbu hayotiy funksiya qanday shakllanganiga, uni tashkil etuvchi Logopediya fan sifatida pedagogika, tibbiyot, psixologiya bilan bog‘liq bo‘lib, qulay hissiy muhitni yaratish, ta'lim sharoitlari va o‘quv jarayonini optimallashtirish nutq jarayonlarini optimallashtirish uchun hizmat qiladi. Nutq terapiyasi texnologiyalari shartli ravishda ikkita asosiy turga bo‘linadi an'anaviy va noan'anaviy (yoki innovatsion). Mutaxassis tomonidan qo‘llaniladigan texnologiyalar: -har tomonlama tekshirish va buzilishlarni aniqlash; -turli tovushlarning talaffuz nuqsonlarini tuzatish; -to‘g‘ri nutq nafas olish ko‘nikmalarini shakllantirish; -ovoz, nutq tempi va ritmini, intonatsiya va pauzani joylashtirishni tuzatish; -nutqqa alaqodor massajini o‘tkazish. Logoped amaliyotida innovatsion texnologiyalar Logoped ishiga muvaffaqiyatli joriy etilgan innovatsion texnologiyalarga quyidagilar kiradi: badiiy terapevtik usullar; tanaga yo‘naltirilgan texnikalar; musiqa terapiyasi, rang terapiyasi; ertak terapiyasi, aromaterapiya; qum terapiyasi, barmoq gimnastikasi; izoterapiya axborot va kompyuter texnologiyalari (AKT); o‘yin texnologiyalari; mnemonika; Bugungi kunga qadar turli xil rivojlanishida kamchiligi bo‘lgan bolalar uchun maxsus kompyuter dasturlari ishlab chiqilgan: "Yo‘lbarslar uchun o‘yinlar", "Mersibo", "Raqamlar kompozitsiyasi", "So‘z kompozitsiyasi", "Logo muhitida o‘quv o‘yinlari", "Mening hayotim", "Vaqt jadvali", "Shahar hovlisida" va boshqalar. Ushbu kompyuter dasturlari nutq terapiyasi ishining o‘ziga xos jihatlarini aks ettiradi: - kognitiv funksiyalarni rivojlantirish; https://scientific-jl.com 1 7 9 62-son_6-to’plam_May-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali - bolaning so‘z boyligini boyitish; -nutqning grammatik tuzilmalarini rivojlantirish; -izchil nutqni takomillashtirish. Axborot kommunikatsiya texnologiyalaridan har qanday mavzuni o‘rganishda va logopediya mashg‘ulotlarining istalgan bosqichida foydalanish mumkin. Yang