ANSAMBL VA ORKESTR IJROCHILIGINING OʻXSHASH VA FARQLI TOMONLARI

Аннотация

В данной статье показаны воспитательные процессы в коллективных стилях исполнения, пути совершенствования исполнителями навыков слышания друг друга в коллективном исполнении. Было отмечено, что в случаях самоконтроля и упорядоченности процессов обучения большое значение имеет музыка. Было отмечено, что традиции учителей-шогидов приобретают важное значение в музыкальном образовании. Ключевые слова: ансамбль, оркестр, культура, Народные инструменты, национальный инструмент. Anotation: this article shows educational processes in collective performance styles, ways in which performers improve the skills of hearing each other in collective performance. It has been highlighted that the importance of music in the cases of exercise processes being self-directed and organized. It has been noted that the master- shogid traditions are important in music education. Keywords: ensemble, orchestra, culture, folk instruments, National Instrument "O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev o'z chiqishlarida madaniyat va san'at, xususan, milliy musiqani rivojlantirishga doimiy e'tibor qaratib kelmoqda." Prezidentimiz ta'kidlaganidek, "Madaniyat - millatning yuzidir. Madaniyatni asrash - millatni asrash demakdir". Ushbu fikr milliy madaniyatni, shu jumladan, milliy musiqani saqlab qolish va rivojlantirishning naqadar muhim ekanligini yaqqol ko'rsatib turibdi. Shuningdek, Prezidentimiz "San'at va madaniyat xalqning dilini, uning ma'naviy olamini aks ettiradi. Biz kelajak avlodlarga boy madaniy merosimizni yetkazishimiz shart" deya ta'kidlaganlar. Bu esa Surxondaryo va https://scientific-jl.com 1 8 62-son_4-to’plam_May-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali Qashqadaryo musiqa uslublarini o'rganish va kelajak avlodlarga yetkazish mas'uliyatini yanada oshiradi.1 Ansambl va orkestr deganda eng avvalo cholgʻulardan tuzilgan jamoaviy tuzilma koʻz oldimizga keladi. Bugungi kunda cholgʻularga boʻlgan eʼtibor va ularning ijrosidagi asarlarni tinglash madaniyati nechogʻlik oʻsganligini yoki nechogʻlik pasayganini koʻrishimiz mumkun. Buni umumtaʼlim maktablari misolida kuzatadigan boʻlsak oʻz ish faoliyatimiz davomida oʻquvchi yoshlarimizni bugun milliy xalq cholgʻulariga boʻlgan qiziqishlari anchagina sustlashib borganini kuzatib bormoqdamiz. Buning asosiy sabablaridan biri nimada degan savolga toʻxtaladigan boʻlsak buning asosiy sabablaridan biri bugungi kundagi gadjetlar, oʻyinlar, zamonaviylashgan elektron planshetlar va elektron oʻyinlarning oʻquvchi yoshlarimizga taʼsiri. Shu bilan bir qatorda oilamizdagi jarayonlarda ham aynan buni kuzatishimiz mumkinki, biz ota onalar tomonidan ham farzandlarimizni nazorat qilish holatida ham oʻzimiz ham bu musiqalarni tinglashdan ancha yiroqda qolayotganligimizni koʻrishimiz mumkin. Buning asosiy sabablaridan biri nimada deb oʻylaymiz. Keling XIX-XX asrni bir esga solib oʻtaylik XIX-asrda bunday holatlar boʻlganmi nima sababdan biz musiqaga boʻlgan eʼtiborimiz bugungi kunda yengil yelpi musiqalar bilan kifoyalanib qolmoqdamiz. Xa аynan zamonaviylashib tezlashib borayotgan texnologiya davrida bizning oldimizdagi maqsadimiz faqatgina texnologiyalar bilan ish yuritish va aynan bajarayotgan ishlarimizni texnika bilan moslashtirib qoʻyishimiz bilan chegaralanib qolyapmiz va mana shu holatda bolalarimizning qoʻlidagi ham telefonlar ularning oʻynashlari va ularning boʻsh vaqtlarini mana shu bilan oʻtkazishlari bilan kifoyalangani oʻzimizga ham maʼqul kelib turmoqda. Bu eng asosiysi nafaqat murabbiy ustozlarni biz ota onalarning ham eng katta oldimizdagi vazifalarni qilmayotganlarimizdan biridir. Aynan milliy cholgʻularimizga boʻlgan eʼtiborimiz pasayishi ham aynan mana shu yerdan boshlanayotganligini koʻrishimiz hech gap emas. Ana keling endi milliy cholgʻulardan qaysi birini bizni oʻquvchilarimiz sevib ijro qiladi yoki tinglashadi. Ming afsuski bugungi kunda qaysi bir jabhada soʻramaylik oʻquvchilarning soʻzida faqatgina gitara. Aynan bu gitarada chalish mayli bu ham musiqa bu ham ijro buni ham albatta ijro qilish mumkin. Lekin bizning milliy cholgʻularimiz qayerlarda qoldi. Nima uchun biz aynan cholgʻu ansambli orkestrlar haqidagi tushunchalarni oʻquvchilarimizga tushuntirib berishni afzal koʻrmayapmiz. Balkim oʻzimiz bilmasmiz biz pedagoglar musiqa fani oʻqituvchilarining asosiy bugungi kunda oldimizdagi turgan vazifalardan biri aynan milliy cholgʻularni milliy oʻzligimizni oʻrganib chiqishdadir. Agar biz oʻzimiz shuni bilmasak yoki Prezidentimiz aytgan uchtadan 1 Alimova, D. (2010). O'zbekiston madaniyati tarixi. Toshkent: Sharq. https://scientific-jl.com 1 9 62-son_4-to’plam_May-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali cholgʻu asboblarini ijro qilishni bilmasak ertangi kunimizda biz yoshlarimizga nafaqat uchta balki birgina cholgʻuni ham oʻrgatish metodikasidan anchagina yiroqda qolamiz. Shunday ekan oʻquvchilarimizni bugungi kunda aynan mana shu cholgʻularga boʻlgan qiziqishlarining pasayganligi ham biz oʻqituvchi