OLIY TA’LIM MUASSALARI RAQOBATBARDOSHLIGINI OSHIRISHDA XORIJIY HAMKORLIKNING AHAMIYATI

Аннотация

Ushbu maqola O‘zbekiston oliy ta’lim muassasalari raqobatbardoshligini oshirishda xorijiy hamkorlikning rolini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Maqolada xalqaro hamkorlikning ta’lim sifatini yaxshilash, ilmiy tadqiqotlarni rivojlantirish va global ta’lim bozorida raqobatbardoshlikni ta’minlashdagi ahamiyati statistik ma’lumotlar va ilmiy tahlillar asosida yoritiladi. “Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi (2022-2026)” va “O‘zbekiston – 2030” dasturlari doirasida amalga oshirilayotgan islohotlar tahlil qilinadi. Xalqaro tajribaga asoslanib, oliy ta’lim muassasalari raqobatbardoshligini oshirish bo‘yicha takliflar keltiriladi. Kalit so‘zlar: oliy ta’lim, xorijiy hamkorlik, raqobatbardoshlik, ilmiy tadqiqotlar, ta’lim sifati, xalqaro reytinglar, akademik mobillik, islohotlar, O‘zbekiston – 2030 strategiyasi, raqamli ta’lim. O‘zbekiston Respublikasida oliy ta’lim tizimini modernizatsiya qilish va global ta’lim bozorida raqobatbardoshlikni ta’minlash so‘nggi yillarda strategik ustuvor yo‘nalishlardan biriga aylandi. Xorijiy hamkorlik oliy ta’lim muassasalari (OTM) faoliyatini rivojlantirish, ta’lim sifatini oshirish, ilmiy tadqiqotlarni kengaytirish va xalqaro reytinglarda yuqori o‘rinlarni egallashda muhim omil hisoblanadi. Ushbu maqola xorijiy hamkorlikning O‘zbekiston OTMlarining raqobatbardoshligiga ta’sirini statistik ma’lumotlar va ilmiy tahlillar asosida ko‘rib chiqadi hamda xalqaro tajribaga asoslangan takliflar beradi. Xorijiy hamkorlik oliy ta’lim muassasalariga zamonaviy ta’lim metodologiyalarini joriy etish, akademik mobillikni rivojlantirish, ilmiy tadqiqotlarni kengaytirish va xalqaro akkreditatsiyani qo‘lga kiritish imkonini beradi. Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, 2024-yilda O‘zbekistonda 200 dan ortiq OTM faoliyat yuritib, ulardan 60 tasi xorijiy universitetlar bilan hamkorlik shartnomalariga ega. Xorijiy hamkorlik doirasida 2020-2024 yillarda 15 ta xorijiy universitet filiallari ochildi, 10 mingdan ortiq talaba xalqaro almashinuv dasturlarida ishtirok etdi. 743 NEW RENAISSANCE 2025 MAY INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 5 Masalan, Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti (TDIU) va Westminster xalqaro universiteti o‘rtasidagi hamkorlik natijasida ikki diplomli ta’lim dasturlari joriy etildi, bu esa bitiruvchilarning xalqaro mehnat bozorida raqobatbardoshligini oshirdi. Shu bilan birga, 2023- yilda O‘zbekistonning 5 ta OTM si QS World University Rankings reytingida ilk bor joy oldi, bu xorijiy hamkorlikning ta’lim sifatiga ta’sirini tasdiqlaydi. 2022-yilda tasdiqlangan ushbu strategiya oliy ta’lim tizimini rivojlantirishda xorijiy hamkorlikni kengaytirishga alohida e’tibor qaratdi. Asosiy maqsadlar: • Xalqaro hamkorlikni kengaytirish: 2026-yilga qadar 50 ta xorijiy OTM bilan hamkorlik shartnomalari imzolash va 20 ta yangi filial ochish rejalashtirildi. • Akademik mobillik: Talabalar va o‘qituvchilar uchun xalqaro almashinuv dasturlarini 2 barobar oshirish. • Raqamli ta’lim: Xorijiy tajribaga asoslangan raqamli ta’lim platformalarini joriy etish, masalan, Coursera va edX kabi platformalar bilan hamkorlik. 2024-yilda O‘zbekiston OTMlarida 12 ta xorijiy ta’lim dasturi akkreditatsiyadan o‘tdi, bu esa talabalarga global standartlarga mos ta’lim olish imkonini berdi. Ushbu strategiya oliy ta’lim muassasalarini xalqaro reytinglarda yuqori o‘rinlarga olib chiqishni maqsad qilgan. 2023-yilda O‘zbekiston Milliy universiteti va Samarqand davlat universiteti Times Higher Education (THE) reytingida 801-1000-o‘rinlarni egalladi. Xorijiy hamkorlik doirasida ilmiy tadqiqotlarga investitsiyalar 1,5 barobar oshdi, 2024-yilda 500 million dollarlik ilmiy loyihalar xorijiy grantlar hisobidan moliyalashtirildi. Xorijiy hamkorlik raqamli ta’limni rivojlantirishda muhim rol o‘ynaydi. Masalan, O‘zbekiston OTMlari Germaniyaning DAAD tashkiloti bilan hamkorlikda 2022-yildan boshlab raqamli ta’lim platformalarini joriy etdi. Shu bilan birga, ilmiy tadqiqotlarda xalqaro hamkorlikni kengaytirish maqsadida 2024-yilda 2000 dan ortiq o‘zbek olimlari xalqaro konferensiyalarda ishtirok etdi, 500 ta ilmiy maqola Scopus va Web of Science jurnallarida chop etildi. Quyidagi statistik ma’lumotlar xorijiy hamkorlikning ta’lim sohasiga ta’sirini ko‘rsatadi: • Xorijiy filiallar: 2020-2024 yillarda 15 ta xorijiy OTM filiali ochildi, ular orqali 20 ming talaba ta’lim oldi. • Akademik mobillik: 2024-yilda 10 ming talaba va 2000 o‘qituvchi xalqaro almashinuv dasturlarida ishtirok etdi. 744 NEW RENAISSANCE 2025 MAY INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 5 • Ilmiy nashrlar: 2020-2024 yillarda Scopus va Web of Science jurnallarida chop etilgan maqolalar soni 3 barobar oshdi. • Xalqaro reytinglar: 2023-yilda 5 ta OTM QS World University Rankings’da, 2 tasi esa THE reytingida joy oldi. Quyidagi jadval xorijiy hamkorlikning ta’lim sifatiga ta’sirini ko‘rsatadi: Xorijiy Talabalar Ilmiy maqolalar QS reytingida Yil filiallar (soni) almashinuvi (ming) (Scopus/Web of Science) OTMlar (soni)