К содержанию
РецензированоRU2026

Представление копулятивных фразеологизмов в персидском языке

БИРЛИКЛАРНИНГ ИФОДАЛАНИШИ · НУРИДДИНОВ НОДИР

Восточный факел · 2026

Аннотация

Мазкур мақола форс тилида копулятив фразеологик сўз бирикмалари, жуфт сўз бирикмалари, копулятив фразеологик терминлар (КФТ) ва кўп таркибли феълий копулятив фразеологизмлар (КТФКФ)ни ўрганишга бағишланган. Шунингдек, мақолада копулятив фразеологик бирликлар ва уларнинг форс тили фразеологик фондидаги ўрни ҳақида фикр юритилади. Таянч сўз ва иборалар: копулятив фразеологик бирликлар, жуфт сўз бирикмалари, копулятив фразеологик терминлар, кўп таркибли феълий копулятив фразеологизмлар. Аннотация. Данная статья посвящается изучению копулятивных фразеологических единиц, парных словосочетаний, копулятивных фразеологических терминов и многочленных глагольных фразеологизмов. Также в статье рассматриваются копулятивные фразеологические сочетания и их место в фразеологическом фонде персидского языка. Опорные слова и выражения: копулятивные фразеологические сочетания, парные словосочетания, копулятивные фразеологические термины, многочленные глагольные фразеологизмы. Summary. This article is dedicated to the study of copulative phraseological combinations; pair combination of words; copulative phraseological terms; and multinomial phraseological verbs. Also, in this article are considered copulative phraseological combinations and thier place in phraseological fund of the Persian language. Кеywords and expressions: copulative phraseological combinations, pair combination of words, copulative phraseological terms, multinomial phraseological verbs. Копулятив фразеологик бирликлар (КФБ) (айнан “тақдирнинг иссиқ-совуғи”), خﺎﺸﻴﺑ لﻮﻏ форс тили фразеологик фондида алоҳида مد و γul-e bi šāx-o dom “бесўнақай (катта) ўринга эга. Улар қаторига от+ва+от моде- одам” (айнан “шоҳсиз ва думсиз дев, паҳ- ли асосида ясалувчи, бир грамматик қаторга лавон”),شوﺮﻓﻮﺝو ﺎﻤﻧ مﺪﻨﮔ gandomnemā-vo joufo- оид турғун сўз бирикмалари тегишлидир. Бу ruš “иккиюзламачи”, “мунофиқ” (айнан каби сўз бирикмаларида боғловчи элемент “буғдой кўрсатиб арпа сотувчи”), ار ﺖﻘﻴﻘﺡوﺮﺵ сифатида ﻒﻄﻋ واو vāv-e a’tf “ва” боғловчиси ندﺮک یﻃﺎﻗ šar(r)-o haγiγat-rā γāti kardan “ҳам- ишлатилади. و “ва” боғловчиси ҳам турғун, ма нарсани аралаш-қуралаш қилмоқ” (айнан ҳам эркин сўз бирикмаларида доимо “о” деб “рост ва ёлғонни аралаштирмоқ”),ﺮﺸﺕ و پﻮﺕ талаффуз қилинади. Биринчи компонент tup-o tašar “сўкиш”, “ҳақорат” (айнан. “дўқ- қандай унли билан тугашига кўра манбалар- пўписа ва ҳақорат”),نﺁﺮﻗ ﺖﺋاﺮﻗ و ﻆﻔﺡ hefz-o (оғз.) да vo/yo шакллари ҳам кузатилади. КФБлар γerāat-e γorān “Қуръонни ёддан айтиш”, таркибида ﻒﻄﻋ واو vāv-e a’tf нинг бир хил “Қуръонни оҳангга солиб ўқиш” (айнан синтактик муносабатдаги сўзларни боғлаш- “Қуръонни ёдлаш ва ўқиш”)1. дан иборат бўлган асосий функцияси ўз ку- Эронлик тилшунослар эса копулятив чини йўқотади. Бу боғловчи фразеологик сўз бирликларни ﺖﻔﺝ تﺎﻤﻠکkalamāt-e joft “жуфт бирикмаси таркибида асосий компонентлар- сўзлар” ёки جودﺰﻡ تﺎﻤﻠک kalamāt-e mozdavaj дан бирига айланади: ﻮﺒﺳ و ﮓﻨﺳ ﻞﺜﻡ mesl-e “копулятив сўзлар” деб аташади2. sang-o sabu “бир-бирига тўғри (мос, муво- фиқ) келмайдиган нарсалар” (айнан “тош ва 1 Талыбова С. Э. Копулятивные словосочетания в кўза каби”), رﺎﮔزور مﺮﮔودﺮﺳ sard-o garm-e персидском языке. – М., 2002. – С. 49. ruz(e)gār “тақдирнинг қийинчиликлари” 2.110.ص .1348 ،ناﺮﻬﺕ .زوﺮﻡا رﻮﺘﺳد .دروﺪﻴﺵﺮﻓ وﺮﺴﺥ 63 S H A R Q M A S H ’ A L I Образлилик, экспрессивлик ва эмоционал- دﻮﺑ ﺶﻴﻡ و گﺮﮔ اﻮه زﻮﻨه مﺪﻴﺳر ﻩﺎﮕﺘﺴیا ﻪﺑ یﺘﻗو ликни ифодаловчи КФБга мажозийлик ҳам Vaγti be istgāh rasidam hanuz havā gorg-o miš хос бўлиб, уларни “кичик ҳажмдаги бадиий bud – “Вокзалга етиб келганимда қош асарлар” деб аташ мумкин1. Масалан: қорайган (ғира-шира) эди”. (А. Маҳмуд. ﺖﺳا ﻦﻬﭙﺸﻳر و ﻪﺱﻮک ﻪﻤه ﺶﻧﺎﻨﺨﺳ Soxanān-aš "ﺮﻬﺵ ﮏی نﺎﺘﺳاد". 471-б.) hame kuse-vo rišpahn ast – “Унинг барча Бу гапда ﺶﻴﻡ و گﺮﮔ gorg-o miš (айнан “бўри сўзлари бир-бирига зид эди”. (А. Маҳмуд. ва қўй”) КФБاﻮه havā сўзи билан биргаликда "ﺮﻬﺵ ﮏی نﺎﺘﺳاد". 471-б.) ёрқин фразеологик маъно касб этган. Шуниси ﺖﺵاد ﯽﮕﻧر ﯽﺑ و فﺎﺻ ﯼاﺪﺻ ﺐﺝر ﯼﺪﻬﺸﻡ қизиқки, ﺶﻴﻡ و گﺮﮔ gorg-o miš копулятив бир- Mašhadi Rajab sadā-ye sāf-o birangi dāšt – лиги луғатларда, одатда, қўшма сўз сифатида “Машҳади Ражабнинг овози самимий эди”. қайд этилади, унинг маъноси эса اﻮه havā сўзи (Б. Алавий. “بﺁ”. 19-б.) билан изофали сўз бирикмаси таркибида кел- Юқоридаги гапларда ﻦﻬﭙﺸیر و ﻪﺳﻮک kuse-vo ганда намоён бўлади2. rišpahn – “мутлақо зид нарсалар, тушунча- Лекин ﺶﻴﻡ و گﺮﮔ gorg-o miš КФБ нафақат лар” (айнан ﻪﺳﻮک kuse – “кўса”, ﻦﻬﭙﺸیر rišpahn “ғира-шира” маъносида, балки “душманлар”, – “серсоқол”) ваیﮕﻧر یﺑ و فﺎﺻ sāf-o birangi – “курашувчи томонлар” маъносида ҳам иш- “самимий” (айнан فﺎﺻ sāf – “тоза”, “соф”, یﺑ латилади: یﮕﻧر birangi – “рангсиз”) каби КФБлар фра- ﺪﻧرﻮﺨﻴﻡ بﺁ ﺎﺠکی زا ﺶﻴﻡ و گﺮﮔ gorg-o miš az зеологик маънога эга бўлиб, бирикма тар- yek jā āb mixorand “Душманлар бирга (айнан кибидаги ҳар бир компонент ўзининг лексик бир жойдан) сув ичадилар”. (А. Маҳмуд. маъносини йўқотади. Грамматик жиҳатдан "ﺮﻬﺵ ﮏی نﺎﺘﺳاد". 218-б.) КФБ сифат сўз туркумига оид икки сўзнинг Келтирилган мисоллардан маълумки, асо- копулятив бирикувидан

Доказательный фрагмент

«Мазкур мақола форс тилида копулятив фразеологик сўз бирикмалари, жуфт сўз бирикмалари, копулятив фразеологик терминлар (КФТ) ва кўп таркибли феълий копулятив фразеологизмлар (КТФКФ)ни ўрганишга бағишланган.»

Образец извлечения

Демо-превью

Мазкур мақола форс тилида копулятив фразеологик сўз бирикмалари, жуфт сўз бирикмалари, копулятив фразеологик терминлар (КФТ) ва кўп таркибли феълий копулятив фразеологизмлар (КТФКФ)ни ўрганишга бағишланган. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
жуфт сўз бирикмалари, парные словосочетания, кўп таркибли феълий копулятив фразеологизмлар, pair combination of words, multinomial phraseological verbs, copulative phraseological combinations, многочленные глагольные фразеологизмы, копулятив фразеологик терминлар, копулятивные фразеологические сочетания, копулятив фразеологик бирликлар, copulative phraseological terms, копулятивные фразеологические термины
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники