IJTIMOIY INTEGRATSIYA VA MIGRATSIYA

Аннотация

This article analyzes the relationship between social integration and migration processes. Social integration is the process of developing mutual understanding and cooperation between different ethnic groups and cultures, while migration means the movement of people from one place to another. The article discusses the economic, political, and social causes of migration and its impact on social integration. Along with positive aspects, such as contacts between newcomers https://scientific-jl.com 3 5 61-son_2-to’plam_May-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali and the local population, cultural exchanges, and increased economic activity, negative aspects, such as social tension and cultural differences, are also being considered. The main goal of the article is to emphasize the need to strengthen migration management and social integration. As a result, it will be shown and analyzed that these processes are important for the stability and development of modern societies. Kalit so’zlar: Ijtimoiy integratsiya, migratsiya, identifikatsiya, integratsiya, jamiyat, individlar va guruhlar, immigrantlar, assimilyatsiya nazariyasi, tashqi mehnat, agentlik, ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy. Ключевые слова: Социальная интеграция, миграция, идентификация, интеграция, общество, индивиды и группы, иммигранты, теория ассимиляции, внешний труд, агентство, социальное, экономическое, политическое. Keywords: Social integration, migration, identification, integration, society, individuals and groups, immigrants, assimilation theory, external labor, agency, social, economic, political. Ijtimoiy integratsiya- bu iqtisodiy integratsiya va identifikatsiya integratsiyasi bilan birga bo’lib, ularni qabul qilanayotgan jamiyatda yangi kelganlarning tajribasining uchta asosiy oʻlchovlardan biri hisoblanadi. Ijtimoiy integratsiyaning yuqori darajasi esa guruhlar oʻrtasidagi yaqinroq ijtimoiy masofaga va izchil qadriyatlar va amaliyotlarga yordam beradi. Til, tabaqa, eʼtiqod va hokazolardan qatʼi nazar, oʻzligini yoʻqotmasdan turli etnik guruhlarning birlashtirish jarayoni desak ham mubolag’a bo’lmaydi. Bu jamiyat hayotining barcha sohalariga kirish imkonini beradi va segregatsiyani yoʻq qilishini ko’rishimiz mumkin. Ijtimoiy integratsiya dinamik va tizimli jarayonlardan biri boʻlib, unda barcha aʼzolar tinch ijtimoiy munosabatlarga erishish va saqlash uchun muloqotda ishtirok etishadi. Ijtimoiy integratsiya majburiy assimilyatsiya degani ham emas. Ijtimoiy integratsiya ijtimoiy qaram-qarshilik, ijtimoiy parchalanish, ijtimoiy chetlanish va qutblanish sharoitlarini tuzatish, shuningdek, tinch ijtimoiy munosabatlarda ijtimoiy integratsiya sharoitlarini kengaytirish va mustahkamlash orqali tinch ya’ni xavfsiz, barqaror va adolatli jamiyat sari harakat qilish zarurligiga qaratilgan hisoblanadi. Integratsiya o’zi ilk martaba 1921-yilda Valle va Burgess olimlari tomonidan ishlab chiqilgan assimilyatsiya tushunchasi orqali oʻrganilgan. Ular buni „shaxslar va guruhlar boshqa shaxslar va guruhlarning xotiralari, his-tuygʻulari va munosabatlariga ega boʻlishlari va oʻzlarining tajribasi va tarixini baham koʻrish orqali ular bilan umumiy madaniy hayotga qoʻshilish jarayoni“ deb keng qamrovda ta’riflab o’tishgan [1]. Bejizga yuqorida shaxslarga to’xtalib ularga chuqur tahlillar qilib chiqishmagan, chunki har bir shaxsning guruhlarga bo’lgan xotiralari-yu, his-tuyg’ulari o’zgacha bo’ladi. Kimlardadir ushbu jarayonda esa ijobiy va salbiy fikr uyg’otishi ham bu ta’biiy hol. Baʼzi olimlar esa immigrantlarni mezbon jamiyatga keyingi avlodlar davomida https://scientific-jl.com 3 6 61-son_2-to’plam_May-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy jihatdan assimilyatsiya qilinishini taʼkidlab o’tishgan, assimilyatsiya nazariyasini taklif qilgan boʻlsalar, boshqalari esa multikulturalizm nazariyasini ishlab chiqadilar va immigrantlar oʻzlarining etnik oʻziga xosliklarini shakllantirish uchun integratsiya jarayoni orqali saqlab qolishlari mumkinligini taxmin qilishgan. Assimilyatsiya nazariyasidan kelib chiqqan holda esa, uchinchi guruh olimlari segmentlangan integratsiya nazariyasini taklif qilishadi, bunda migrantlarning turli guruhlari oʻzlarining individual, kontekstual va tarkibiy omillariga qarab turli oʻlchamlarda yuqoriga yoki pastga harakatlanishning alohida trayektoriyalarini kuzatishi mumkinligini taʼkidlab o’tishadi. “Ijtimoiy integratsiya“ atamasini ilk martaba fransuz sotsiologi Emil Dyurkgeymnning ishida qoʻllanganini ko’rishimiz mumkin [3]. Dyurgeym nima uchun baʼzi ijtimoiy tabaqalarda oʻz joniga qasd qilish darajasini boshqalardan koʻra yuqori ekanligini tushunishni xohlaydi. Dyurkgeym jamiyat shaxslarga nisbatan kuchli kuch taʼsir qiladi, deb hisoblagan. U xalqning eʼtiqodi, qadriyatlari va meʼyorlari jamoaviy ongning, bir-birini va dunyoni tushunishning umumiy usulini tashkil qiladi, degan xulosaga kelgan. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Ijtimo