GLOBALLASHUV JARAYONLARIDA FALSAFANI OʻRNI

Аннотация

This article analyzes the impact of the globalization process on society, thought, and spirituality from a philosophical perspective. Globalization is not just an economic or technological phenomenon, but a complex philosophical process that requires a transition to a new stage of human thought. Philosophy, in this process, appears as an internal compass that provides direction, a criterion of values for societies and individuals. The article deeply analyzes the tasks of philosophy in the era of globalization, its role in understanding the general spiritual state of humanity, and its contribution to the formation of new worldviews. Also, the importance of philosophy in maintaining a balance between local and universal values is of particular importance. Аннотация: В статье анализируется влияние процесса глобализации на общество, мышление и духовность с философской точки зрения. Глобализация — это не просто экономическое или технологическое явление, а сложный философский процесс, требующий перехода человеческого мышления на новый уровень. Философия в этом процессе выступает как внутренний компас, дающий направление, критерий ценностей для общества и личности. В статье дается глубокий анализ задач философии в эпоху глобализации, ее роли в понимании общего духовного состояния человечества, ее вклада в формирование новых мировоззрений. Философия также играет особую роль в поддержании баланса между локальными и общечеловеческими ценностями. Kalit soʻzlar: globalshuv, transmilliy, mintaqaviylashtirish, texnologiya, integratsiya, raqamli iqtisodiyit, evolutsiya,virtual, xalqaro, Orol, infratuzilma. Keywords: globalization, transnational, regionalization, technology, integration, digital economy, evolution, virtual, international, Aral, infrastructure. https://scientific-jl.com 3 5 61-son_1-to’plam_May-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali Ключевые слова: глобализация, транснациональный, регионализация, технологии, интеграция, цифровая экономика, эволюция, виртуальный, международный, Арал, инфраструктура. Kirish: Globallashuv – bu xalqaro mehnat taqsimoti, iqtisodiy va siyosiy munosabatlar tizimi orqali bir-biri bilan bogʻlangan milliy iqtisodiyotlar majmui sifatida tushuniladigan, jahon iqtisodiyoti tarkibini oʻzgartirish jarayonlarining oʻziga xos xususiyatlaridan biridir. Transmilliylashtirish va mintaqaviylashtirish asosida iqtisodiyotning chambarchas bogʻliqligi hisoblanadi. Shu asosida yagona jahon tarmogʻi, bozor iqtisodiyoti, va uning infratuzilmalari shakllanmoqda, koʻp asrlar davomida xalqaro munosabatlarning asosiy xarakteri boʻlib kelgan davlat suvereniteti taʼsirining pasayishi sodir boʻlmoqda. Globallashuv jarayoni bu davlat tomonidan shakllantirilgan bozor tizimlari evolyutsiyasining natijasidir. Bugungi zamon – bu tezlik, texnologiya va o‘zgarishlar asri. Yer yuzining eng chekka nuqtalarida yashayotgan insonlar ham endi bir-biriga begona emas, aksincha, virtual olamlar, umumiy ma'lumot maydonlari va yagona qadriyatlar oqimida birlashib bormoqda. Globallashuv – bu shunchaki iqtisodiy integratsiya yoki texnologik yutuq emas, bu insoniyat tafakkurining yangi shakllanishi, qadimiy savollarga zamonaviy javob izlash zaruratidir. Aynan mana shu nuqtada falsafa, insoniyat tafakkurining chuqur ildizlariga suyanib, kelajakka yo‘l ochuvchi nurdek namoyon bo‘ladi. Ushbu mavzuni tanlashimga sabab – globallashuv fanida qadriyatlar almashinuvi, madaniy qarama-qarshiliklar va ma'naviy bo‘shliqlar kuchayib borayotgan bir paytda, falsafa bu jarayonga qanday munosabat bildirayotgani, qanday yo‘l ko‘rsata olayotgani masalasiga javob topish istagidir. Chunki falsafa – bu o‘tmish saboqlari va kelajak mas'uliyatini birlashtiruvchi ko‘prikdir. Asosiy qisim: Falsafa nafaqat insonning azaliy muammolari va qayg‘ularini, balki uning keyingi yillarda fan-texnika rivoji ta’sirida toboro tezroq sur’atlarda, shu jumladan dunyo miqyosida o‘zgarayotgan real hayoti kundalik amaliyotini ham aks ettiradi. Bugun dunyo, g‘oyo bo‘shashgan kamon- bir chetidan tortilsa, narigi tomoni titraydi. Har bir voqea bir - biriga bog‘liq, har bir so‘z har yurakda aks sado beradi. Globallashuv-bu faqat texnika taraqqiyoti emas, bu qalblarning, fikrlarning yashirin zamiridagi ziddiyatli raqsi. Mana shunday murakkab zaminda falsafa-najotkor farishtadek yordamga keladi. Falsafa-bu axborotning selida g‘arq bo‘lish emas, balki sukunatda haqiqatni ilg‘ashdir. U globallashuv deb atalgan bu gumbazli tizimning ichida insoniylikning so‘ngi darvozabonidir. U bizga ‘‘nega?’’degan savolni eslatadi, o‘chib ketayotgan savollar izidan, har kim nima demoqda, ammo falsafa faqatgina ‘‘nega’’ deydi. Shunday savol bugungi kunda zarur, u texnologik tafakkurni insonga xizmat qilishga yo‘naltiradi. Bugun sun’iy ong, raqamli iqtisodiyot va metokoinot kabi tushunchalar odam ongini noto‘g‘ri yo‘llarga boshlayotganda, falsafa bu ongni to‘g‘ri https://scientific-jl.com 3 6 61-son_1-to’plam_May-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jah